Bilim, Doğa ve Hayvanlar

Yanardağ Nedir? Yanardağ Patlamaları Nasıl Oluşur?

Volkanlar Neden Oluşur?

Volkanlar, Dünya’nın, göbeğinden çıkan ısı ve basınçtan oluşan gazları serbest bırakmasını sağlar. Magma yüzeye doğru yükselir ve basınç yükseldikçe magma akacak çıkışları arar. Basınç artışı ne kadar yüksek olursa, volkanik patlama da o kadar büyük olur. Daha fazla gözenekli toprağa sahip bölgelerdeki yanardağlar, magmanın sürekli salınmasına izin verir ve ciddi patlamalara sahip olma ihtimalleri daha düşüktür. Magma, Dünya’nın çekirdeğinin ısısıyla erimiş kayalardan gelir. Erimiş kayadan daha az yoğun olduğu için yavaşça yüzeye doğru iter. Sürekli olarak magmanın yaratılması, hem Dünya’da hem de diğer gezegenlerde serbest bırakmak için volkanlar gerektirir.

Volkanik Patlamaların Nedenleri

Volkanik püskürmeler, magma Yerkabuğunun altında biriktiğinde ortaya çıkar ve yüzeye doğru yol alır. Kabuğun içindeki doğal delikler, yüzeye magma geçişine izin verir ve meydana gelen magma, üstündeki malzemeden daha az yoğun olduğunda, yukarı doğru akmasına neden olurken erüpsiyonlar oluşur. Bazı durumlarda, bu akış yavaş ve istikrarlıdır, ancak aynı zamanda hızlı ve şiddetli olabilir.

Patlayıcı püskürmeler, yanardağların altındaki magma odalarında basınç oluştuğunda ortaya çıkar. Bu genellikle odacıklarda farklı türde magma karıştırmalarından kaynaklanır. Daha hafif, daha az yoğun olan magma doğal olarak yükselir, ancak daha hafif bir magma balonu daha yoğun, viskoz bir magma rezervuarının altında biriktiğinde, odanın içinde basınç birikebilir. Sonunda, volkanın havalandırma deliğinden ağır magma zorlamak için patlayıcı bir patlamaya neden olur.

Bir yanardağ, yanardağın cüruf konisinin çökmesinden dolayı da meydana gelebilir. Zamanla, bir volkandan akan lav, havalandırma etrafında daha fazla kaya oluşturur ve bazı durumlarda, kaya dengesiz hale gelebilir. Havalandırmanın içine tıkanması ve magmaya ve gazların yüzeye ulaşmasını önlemek için yeterli miktarda havaya düşerse, basınç patlayıcı patlama noktasına kadar çıkabilir.

Volkanik Yay Oluşumu

Bir okyanus plakası kıtasal bir plaka altında zorlandığında ve suya batırılmış kabuk okyanus tabanının altında zorlandığında eriyen volkanik yaylar oluşur, bu da yitim zonunun kıta tarafında yanardağları besleyen magmayı oluşturur. Stratovolkanlar, dalma zonu etrafındaki bir yayda oluşturulur. Jeolojik fenomen dünyanın her yerinde görülür, ancak çoğunlukla ateş çemberi olarak bilinen formasyonda Pasifik Okyanusu tektonik plakası çevresinde görülür.

Kuzey Amerika’da, Shasta Dağı, Ranier Dağı, Mount Hood ve Saint Helens Dağı gibi Cascade aralığının yanardağları, Jaun de Fuca Plate’in Kuzey Amerika Plakasının altında yer aldığı volkanik bir yay oluşturmaktadır. Ark yaklaşık 700 mil uzunluğundadır ve Kuzey Kaliforniya’daki Mendicino Üçgeni’nden British Columbia’ya uzanır.

Daha kuzeyde, Aleutian Siper’deki yitim zonu tarafından oluşturulan Aleutia Arkıdır. Volkanik yay, Güney Pasifik Okyanusu’ndan kuzey Pasifik Okyanusu kıyısındaki Aleutian Adaları zinciri boyunca, Rusya’nın Kamçatka Yarımadası’na 1500 mil uzanır. 100’den fazla volkan yayı çiziyor.

Volkanik yaylar, ayrı bir model oluşturur ve dalma bölgeleri üzerinde doğrudan uzanır. Pasifik Okyanusu’nun ortasındaki Hawai Adaları gibi sıcak noktalarla karıştırılmamalıdırlar.

Yanardağ Patlaması Aşamaları

Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırmasına göre, volkanik bir patlamadan önce, magma kayaya doğru ilerlemelidir. Gezici magma bu öncüleri bir patlama ile karşılar: bir volkanın altındaki depremlerde artış, volkanik titreme, yer özelliklerinin bozulması, yanardağdan gelen buharın daha fazla salınması, artan sıcaklıklar ve gazların artışı. Ek olarak, püskürmeden önce dünya yüzeyinin altında farklı katalizörler meydana gelir.

Volkanik patlamaların üç farklı nedeni vardır. Her erüpten önce, türüne bağlı olarak farklı şeyler olur. İlk tip, dünyanın yüzeyinin altında kaya erimesini içerir. Erimiş kaya veya magma hacimsel olarak artar ve etraftaki kaya magmadan daha yoğun olduğunda patladığı yer yüzeyine doğru yükselir. Bir başka patlama türü ise magma ile karıştırılmış su, sülfür dioksit ve karbondioksit içerir. Bu elemanlar magma yüzeyine ulaştıkça gazlaşır ve gazlar patlamaya neden olur. Su ile magma yükseldikçe, suyun çözünürlüğü azalır ve magma içinde gaz kabarcıkları oluşmasına neden olur. Yüksek magma yükselir, yüksek gaz miktarları bir erüpsiyonu zorlayana kadar daha fazla gaz kabarcığı ortaya çıkar.

Bu yayın ne kadar yararlı oldu?

Ortalama: / 5. Oy sayısı:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu