Ekonomi Bilgileri

Nominal ve Reel Büyüme Nedir?

Bir yıldan ya da  bir dönemden ötekine geçerken üretim miktarında meydana gelen artış ekonomik büyümeyi ifade eder. Bu şekilde reel büyüme gerçekleşir. Yani fiyat artışından değil bir ülkede üretilen mal ve hizmet miktarındaki artışla birlikte ortaya çıkan büyüme kasdedilir. Böylece toplumda  refah seviyesi artar;  artan üretim miktarı tüketimi de artırır.

Bir ekonomi bir yıldan veya bir dönemden bir sonrakine geçerken reel büyüme olmadan da GSYH(Gayri safi yurtiçi hasıla)’sini artırabilir. İşte buna nominal büyüme diyoruz. Bir ekonomi hayal edin  yılda 1000 kg buğday üretiyor. Farz edelim ki buğdayın kg fiyatı 1 tl olsun. Böyle bir durum da bu ülkenin t(misal 2015) yılında GSYH’si  1000 TL olacaktır. Gelgelelim t+1(2016 ) yılında buğday fiyatları arttı ve 1.10 tl oldu. GSYH’nin 1100 TL’ye çıktığını görürüz. Sanki ekonomi  %10 büyümüş gibi görünmektedir ancak bu aldatıcıdır çünkü ülkedeki üretim miktarında bir değişiklik yoktur. Bu ekonomi hala 1000 kg buğday üretmektedir.  Nominal büyümenin aldatıcı etkisinde kurtulmak amacıyla hesaplamayı bir yıl önceki (t yılı) fiyatla yapmalıyız. Bu şekilde yaparsak GSYH’nin yine 1000 TL olduğunu görürüz. Ülkelerin  GSYH hesaplamaları için bir baz yıl belirlenir ve sonraki dönemlerde reel büyüme hesabı  yapılırken bu baz yılın fiyatları esas  alınır.

Hayal ettiğimiz bu ekonomi t(2015) yılında ürettiği 1000 kg buğday miktarını t+1(2016) yılında 1200 kg buğdaya çıkardı diyelim. Bu durumda t yılında 1000TL olan GSYH’si 1200 TL’ye çıkacaktır. Ekonomi reel manada [(1200-1000)/1000] %20 büyümüş olacaktır çünkü üretilen buğday miktarı artmıştır.

Nominal ve reel büyüme bir arada gerçekleşebilir. Yine aynı ekonomiden yola çıkalım; t yılında 1000 kg buğday üreten (kg fiyatı 1 tl) bu ülke ekonomisi t+1 yılında 1100 kg buğday üretsin ve buğday fiyatı da 1.10 tl’ye yükselmiş olsun.  Böye bir durumda bu hayali ekonominin GSYH’si 1210 tl olacaktır.  Fiyat artışından arındırılmış GSYH’si 1100 tl olarak hesaplanacaktır.  Bu durumda bu ekonomide gözlemlediğimiz 210 tl lik büyümenin 110’tl si nominal büyüme iken 100 tl’si reel büyümedir. Ekonomi sanki %21 büyümüş gibi görünse de aslında reel büyüme %10 olarak bulunacaktır.

Nominal küçülme ve reel büyüme birlikte görülen bir ekonomide(yine aynı örnekten yola çıkalım) t+1 yılında buğday üretimi 1100 kg olurken, buğdayın fiyatı 0.9 tl’ye düşsün.  t+1 yılının GSYH’si  990 tl olarak bulunur. Görünen o ki bu ekonomi t yılına göre nominal manada %1 oranında küçülmüştür.  Oysa ki üretilen buğday miktarı arttığı için ekonomi reel olarak %10 büyümüştür.

Nominal büyüme,reel küçülme ile birlikte görülen bir ekonomide(yukarıdaki örnekten devam) t+1 yılında buğday üretimi  900 kg’ye düşsün ama buğday fiyatları artarak 1.20 tl olsun. Bu durumda t+1 yılında GSYH 1080 tl olacaktır. Büyüme %8 imiş gibi gözlemlenir ancak bu nominal büyümedir keza ekonominin buğday üretimi azalmıştır. Yani bir reel küçülme söz konusudur. Reel küçülmeyle 100 tl düşerek 900 tl olan GSYH fiyat artışıyla 180 tl artarak 1080 tl görünür.  Esasında ekonomi %10 luk bir reel  küçülme yaşamıştır.

Refah artışı reel büyüme ile birlikte gelir; nominal büyüme refah artışı getirmez. İktisat literatüründe yalnızca ‘büyüme’ kelimesi kullanılarak kasdedilen de reel büyümedir.

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir