ABA: Saygıdeğer, saygıya layık kişi. Bazı Türk boylarında “ana’’,’’abla’’ , bazılarında ise baba anlamında da kullanılmaktadır. ABADAN: 1- Cömert, verici 2- Bağışlayıcı, gönül yapıcı ABAK: Temiz, iffetli, namuslu kişi ABAKA: Yakın akraba, amca çocuğu ABAKAN: Alicenap ABAKAY: 1- Yakın akraba, yeğen, amca çocuğu 2- Sibirya’da saygın ve sözü geçen hanımlara verilen bir unvan ABALA: Abla ABAR: (Avar): 1- Gösteriş, heybetlilik 2- Baş eğmez, dirençli ABAŞ: Hanım yürüyüşü (Küçük narin adım) ABAY: 1- Aydınlık, aydınlık verici 2- Hayret uyandıran, hayret verici ABAKIYMIŞ: Gönül kırıcı, can yakıcı ABÇAR-(Avşar): 1- İşin ehli kişi, iş bitirici 2- Uyumlu, itaatkar ABI: 1- Can, ruh 2- Soyluluk ABIÇ: Gönüllü ABIDAN: İçli, gönül insanı ABIK: İçli, gönüllü ABIKAN: Mec.Soylu ABIL: Gönüllü, İstekli ABINAK: Sakinleşmiş gönül rahatlığı içinde olan ABINÇ(Avunç): Avunç, teselli ABIŞ(Apış): Bacağın diz kapağından yukarısı ABIŞKA : İçten, içtenlikle çalışan ABIZ: Ruhsal, ruhlarla ilgili ABİKE: Alicenap, yüksek gönüllü ABİN: Mutlu, memnun, hoşnut ACAR: 1-Gayretli,Hareketli 2- Gözü pek, yırtıcı ACLAN: Açık,Açılan ACU-(Acı,Açığ): 1- Açık 2-Keskin, sert 3- Açı,aralık ACUN: Dünya, yeryüzü ACUNAL: birl. Acun/Al (Almak’tan) ACUNAY: birl. Acun/Ay/Mec.”Dünya güzeli” ACUNLUK: Dünya malı,dünyalık ACUNSUZ: Dünya malında gözü olmayan AÇA: 1- Toplum içinde saygınlığı olan kişi 2-Analık derecesinde saygıya layık hanım AÇAN: Açma eylemi içinde olan (Çiçek gibi) AÇIĞ: 1-Açık,dürüst 2- Bahşiş bey yada hanların verdiği bahşiş AÇIK: (Açığ) Büyük kardeş AÇIL: Açık, açılmış AÇUK: (Açık) İyi huylu,mülayim ADAK: 1-Söz,nişan 2-Bağış,sungu ADAL: Sadık, güvenilir ADALAN: Ünlü, şöhretli ADALDI: Ünlü ADALIR: Ünlü ADALMIŞ: Ünlü ADAN: Uygunluk, liyakat ADANIR: Ünlü ADANMIŞ: Adaklı,adak olmuş ADAR: Adama eyleminde bulunan ADAY: Memnunluk,hoşnutluk ABDAN: Ünlü ADBERİLGEN: Adına layık ve ününü hak etmiş kişi ADIKTI: Ünlü ADIN: Ünlü,adı anılan ADINÇIĞ: 1-Seçkin,mümtaz 2- Olağanüstü, fevkalade, bambaşka ADIÖTE: birl. Adı/Öte Mec. Temiz bir üne sahip ADIVAR: Ünlü,tanınmış ADIYAKŞI: birl. Adı/Yakşı(Adı güzel) ADIYAMAN: birl. Adı/Yaman Mec. Ürkütücü bir üne sahip kişi ADIYEKE: birl. Adı/Yeke(yeğ) Mec. Saygıyla anılan kişi, adı yeğlenen kişi ADKIR: Aygır,erkek at ADMIŞ: Ün almış, tanınmış ADSAY: birl. Ad/Say Mec. Adına saygı duyulan kişi ADSIZ: 1- Fakir,kimsesiz AFŞAR (Abçar) AFŞIN: Apçın,(Opçın) Zırh,demir örgülü savaş giysisi AFTABA: Su ibriği AGA (Ağa,Aka): 1-Saygıdeğer, ulu kişi 2- Cömert,koruyucu 3-Büyük erkek kardeş,ağabey AGOLA: Yönetici,amir AGUN: Tatmin,avuntu AGUNMUŞ: Avunmuş,sakin AĞAÇA: Akça, beyazca, alımlı AĞALAK: Oğlak AĞALBAY: Muhterem,saygıdeğer AĞAN: 1-Yüksek,yukarıda,yukarılara çıkan 2- Geceleri gökten hızla geçen, ışıklı nokta AĞAR: 1- Ağı ağırbaşlı, oturaklı 2- Gönül ferahlığı 3- Göğe yükseliş AĞARTMIŞ: 1- Namuslu,dürüst 2- Alçak gönüllü, mütevazı AĞAT (Akat): Namuslu, gönüllü, iffetli AĞAYA: Makul,geçerli,uygun AĞDUK: Kutsal,muhterem AĞICI: Ağcı, Akçı, Akıcı, Hazinedar, Hazine sorumlusu AĞIÇ: Varlık, hazine,servet AĞILGAT: 1-Saygıdeğer 2- Yıldız,gezegen AĞIM: Yükseliş AĞIR: 1- Ağırbaşlı,olgun 2- Ünlü,saygın AĞIRBAŞ: birl. Ağır/baş, olgun, alçak gönüllü AĞIŞ: (Ağıç) Hazine, servet AĞIT: Mersiye,ölüm Türküsü,göğe yükselen feryat AĞLAMIŞ: Çileli,çile çeken AĞMIK: 1- Ünlü,tanınmış 2- Yüksek rütbeli AĞRAK: Yükselen,ilerleyen AĞRITMIŞ: Mec. Acı kuvvete sahip kişi AĞUL: 1- Ay’ın halesi 2- Oba, köy AĞUTUR: Yükselten,yukarı çıkaran AĞZUKARA: birl. Ağzı/Kara. Mec. Sert konuşan, acımasız ve hükmedici konuşan kişi AK: 1- Beyaz 2- Doğuş, doğum 3- Yükseliş 4-Parlaklık 5-Devinim,hareketlilik 6-Mec.Namusluluk,iffet ve güvenirliğin sembolü AKA: Büyük,ulu kişi,saygıdeğer kişi AKABA: Yokuş,meyil AKAÇ: Akıcı AKALIN: bir. Ak/Alın mec. Dürüst,namuslu AKAN: 1- Akıcı 2- Yükselen AKARCA: Dere,ırmak AKAR: Dere,akarsu AKARSU: Dere,ırmak AKAŞ: birl. Ak/Aş mec.Helal rızk AKAY: birl. Ak/Ay 1- Ayın en güzel anı 2- Yenisey Türklerinde “hanımefendi” anlamında kullanılır. AKBAŞ: birl. Ak/Baş mec. Dürüst,namuslu AKBEL: Dürüst,sözüne güvenilir kişi AKBERGÜ: birl. Ak/Vergi fıtrat,huy mec.iyi huylu AKÇA: 1-Beyaza kaçan 2-İpekli dokuma 3-Para,maliye,hazine AKÇALAR: birl.Ak/çalar mec.Ak tenli hanım AKÇALI: Zengin,mal sahibi AKÇALMAZ: birl. Ak/Çalmaz mec.Yanık tenli hanım AKÇIL: 1-Ak tenli, akça yüzlü 2- Ağarmış, aklaşmış AKÇIN: Sözüne güvenilen,sağlam kişilikli AKÇORA: birl. Ak/Çura 1- Şamanist gelenekte iyi ruh ve iyilik perisi AKEL: birl. Ak/El mec.Dürüst,namuslu AKGÜN: birl. Ak/Gün mec. Gelecek,istikbal AKHAN: birl. Ak/Han Şamanist gelenekte “İyiliğin Kutsal Ruhu” AKI: Eli açık,cömert,zengin gönüllü AKIM: 1-Yönelim,yükseliş 2- Akmaktan, akıcı,yayılıcı AKIN: 1-Saldırı,hücum 2-Kazak ve Kırgızlarda, ozan ve müzisyenlere verilen ad AKINAY: birl. Akın/Ay Türkistan’da hanım ozanlara verilen ad AKINCI: 1- Akın eden,saldıran 2- Osmanlılar dönemindeki, öncü birliklere ve bu birliklere dahil olan kişilere verilen unvan AKIŞ: 1-Yükseliş 2-Akmaktan akış 3-Servet,hazine AKKARA: birl. Ak/Kara mec.Zıtların bütünlüğü AKMAN: birl. 1-Temiz,iffetli 2-Apak,bembeyaz AKOBA: birl. Ak/Oba mec.soylu AKSAK: 1-Aksayan,seken 2-Yükselen,çıkan AKSOY: birl. Ak/Soy mec.Soylu AKŞAMAN: birl. Ak/Şaman Şamanist gelenekte,iyi ruhlarla ilgilenen ve ilişkiye giren kam AKŞİT: Yürekli,gözükara AKTAN: birl. Ak/Tan seher vakti,şafak AKUZ: birl. Ak/Uz (Uzman,usta) AKÜN: birl. Ak/Ün mec.Temiz,şöhretli AKYOL: birl. Ak/Yol mec.Dürüst,namuslu AKYÖN: birl. Ak/Yön mec.Dürüst,namuslu AKYÜZ: birl. Ak/yüz mec.Dürüst AL: 1-Bayrak kumaşı 2-Kızarmış,kızarık 3-El,kolun bilekten aşağı kısmı 4- Ala,alaca 5-Almaktan al ALA: Karışık renkli,benekli ALABAN (Alban)Timsah ALACA: Karışık renkli ALAÇUK: Kulübe,baraka,Altay Türklerinde,oda,(Çadırın iç bölmesi) ALAGAN: (Algan)Fatih ALAGAŞ: Ender rastlanan,nadir ALAGÜN: birl. Ala/Gün Gün ortası ALAK: Yok edici,öldürücü,alıcı,avlayıcı ALAN: 1-Işık,nur 2-Orman içindeki açık ve düzlük bölge 3- algan ALANÇA: Bahçelerdeki ağaç aralarında bulunan çimenlik bölge ALANGUVA: birl. Ala/Geyik Cengiz Kaan’ın onuncu göbekten büyük anası 2- Ergenekon destanında adı geçen Uldız Han’ın kızı 3-Türk mitolojisinde yer alan ünlü kadın ki, efsaneye göre, bir nevi Türklerin ’’Meryem Ana” sı gibidir. ALAR: Yalancı karanlık(Gündüz vaktinde) ALAS (Alaz) Şamanist gelenekte “Ateşteki Kutlu Ruh’’ ALASAYVAN: Şafak vakti,Güneşin doğuşu ALASI: Erek,amaç,sahip olunması istenen nesne ALATAŞ: birl. Ala/Taş Köz,ateş parçası ALAYUNT: birl. Ala/Yunt Altay Türklerinde “kısrak” anlamında kullanılmaktadır. ALBA: Yükümlülük,hizmet yükümlülüğü ALBAGA: Hasılat,savaş yada av ganimeti ALBAN: Haraç,ganimet ALBATU: Bürokrat, hizmetle yükümlü kişi ALBENİ: Çekim,cazibe,sempati ALCU (Alçu)Alıcı,avcı ALÇİÇEK: birl. Al/Çiçek (Gül’ün Türkçe karşılığı) ALÇİN: Kızıl renkli bir çalı kuşu ALÇU (Alcu)1-Algan,Fatih,2-Alcı,Avcı ALDI: 1-Öncü,öndeki,selef 2-Algan,Fatih ALDUR: Ok atışı,oklayış ALEV (Yalav…Yal kökünden)Ateşten çıkan ışık ALGAN: Fatih,Fetheden ALGAZIN: Yabani vahşi hayvan ALGI: 1-Fetih,Almaktan… alım 2- Fehim,algılama ALGIN: 1- Serap 2-Yüksek yer 3- Bitiricilik,bitiriş ALGIŞ (Alkış): Dua,yakarış,niyaz ALGU: 1-Tüm,hepsi 2-Toplum,topluluk 3-Silah 4-Alıcı,avcı ALGUR: Sakin,kendi halinde,kendinden emin ALGÜN: birl. Al/Gün”…Kazak ve Kırgızlarda,doğum sırasında yaşanan dikkat çekici,unutulmaz günleri mecz eder. ALICI: Alcu,Avcı ALIK: Alıngan,Kırgın ALIM: 1-Çekim,Cazibe 2-Vergi,Haraç ALIMGA: Yazıcı,(Han ve Kaanların buyruk ve fermanlarını yazan görevli kişi) ALIMLI: Çekici,Cazibeli ALINAK: birl. Alın/Ak mec.dürüst,namuslu ALINCAHAN (Alınçak Han) Oğuzname’ye göre,Türk’ün oğullarından ALINÇAK: 1-Çekici,cazip 2- Alıngan,nazik ALINGAN: Alınan,incinen,gücenen ALK: Bitirmek,yok etmek,sona erdirmek,bitiricilik ALKA: 1-Bitirici,yok edici 2-İleri,ilerici ALKABÖLÜK: birl. Alka/Bölük..Vurucu Tim ALKAN: Alkan,Fatih ALKAR: Bitirici,yok edici ALKAŞ: Bitirici,yok edici ALKI: Pervasız,vurdumduymaz ALKIM: 1-Gökkuşağı 2-Gerdan ALKIR: Tamamlayıcı,bitirici ALKIŞ: Algış,dua,övme,yüceltme ALMA: Elma ALMAKAY: Elma yanaklı ALMALUK: 1-Alınması gerekli olan 2-Elma bahçesi ALMAS: Almaz,nazlı ALMILA: Elma ALMIŞ: Algan,Fatih ALP: Bu sözcük birçok erdemi içinde barındırır. Bilgelik, yiğitlik, fedakarlık, kahramanlık, gözükaralık, toplumculuk, vb. ile birlikte tüm bunlar arasındaki uyumu da içerir. ALPAGU: Düşmanına tek başına saldıran kişi ALPAGUT: 1-Alplik gösteren kişi 2-Kurt soyundan 3- Seçkin ve saygın kişi ALPEREN: birl.Alp/Eren (Gazi, Derviş) Toplumun sayıp sevdiği, örnek aldığı savaşçı kişilerin genel adı ALPMAN: Alp gibi Alpçe yaşayan ALTAÇU (Altaç): Aldatıcı taktik sahibi ALTAMIŞ: Aldatıcı,hileci ALTAN: 1-Altın 2-Güneşin doğuş anı,Şafak ALTANURUG: (Altın Uruk) Cengiz Kagan ve oğullarının soyuna verilen unvanlardan ALTAY: 1-Al/Ala/Tay 2-Altın 3-Ormanlarla kaplı yüksek dağ ALTINDAĞ: birl. Altın/Dağ/Altay dağlarının,diğer adı. ALTU (Aldu): 1-İlk,Birinci 2-Algan,Fatih ALTUN: Altın ALTUNSABAK: birl. Altun/Sabak(sopa,değnek) ALUÇ: 1-Alıcı(Alçu) 2-Kayın cinsi bir ağaç ALUNGAN: Alıngan,nazlı ALUNUR: Nazlı ALYU: (Algu) T..Çağatay Han’ın torunu AMAÇ: (Umaç)Gaye, hedef, beklenti AMAN: (YAMAN) Sertlik AMGAK: Emek/Zahmet ANAÇ: 1-Anacık 2-Analık duygusu çok gelişmiş 3-Anaya çeken 4-Doğurgan, üretken ANAGAY: Anaya çekmiş, anaya benzer ANASIOĞLU: birl. Anası(nın)Oğlu (Babası erken ölmüş ve özellikle anası tarafından bin bir güçlüklerle yetiştirilip büyütülmüş, yetim çocuklar için kullanılmış olduğu anlaşılan Türk adlarından) ANAT: 1-Anı,Anılan 2- Yakın,hısım ANAZ: Yeğrek, evla, eftal AND (ANT) 1-Yemin,söz 2- Yakın akraba ANDA: Birlikte ant içmiş(kan kardeşi) (Anda’lık Türklerin en eski geleneklerinden biridir. Andalar birbirlerini kardeşlerinden daha ileride korur, sayar ve kayırmaya çalışırlar.) ANDAÇ: Hatıra, anı olsun diye verilip,alınan hediye ANDARIMAN: Anılara değer veren ve saygı gösteren kişi ANDIR: Anısı ola hatıra ANGAY: Anılarına bağlı olan kişi ANGI: 1-Anı,hatıra,2-Yetki, yeterlilik ANGIM: Mamur, hakim ANGIN: Ünlü, anılan, adı duyulan ANGIŞ: Ünlü, meşhur ANGIT: Yaban ördeği ANIK: 1-Anlayış, yetenek, fehim 2- Hafıza, bellek 3- Hazır, mevcutlu ANLI: 1-Sakin, ağırbaşlı 2- Bellek, hafıza ANIT: Anı olsun diye yapılan yapı ANITGAN: Anıt yapan ANLI: Ünlü, tanınan ANNAK: Yadigar, hatıra ANT: And, Yemin ANTLIĞ: And içmiş, Yeminli ANUÇUR: Övülmüş, övülmeye layık ANUK: Yadigar, hatıra ANUŞ: Anış, anma eylemi, anı APA: Ulu, büyük, saygıyı ve hürmeti hak etmiş kişi (Bazı Türk bölgelerinde “baba” anlamına da kullanılmaktadır. APAĞ: Apak, temiz APAK: Temiz, namuslu,iffetli APATEG: (Apatek)birl. Apa/Tegtek(gibi,benzer) ARA: Orta yer, ortalık, boşluk, orta ARAL: 1-Ada 2- Aralık,orta, ortalık ARAS: 1- At kılı 2- Kalın yün 3- Talih,baht ARASLAN: Arslan (Çuvaşlarca söylenişi) ARAT: Cesaret, yüreklilik ARBIŞ: Büyü,efsun ARBUZ: Büyü, sihir ARCA: 1-Arıca, saf, temiz 2- Çam ağacı, çamdan yapılmış kutu ARDA: 1-Uzun değnek 2- Artçı, halife, ardı sıra giden ARDALI: (Ardalu) Yönetici, amir ARDIÇ: 1- Halife, artçı 2- Bir ağaç türü ARGA: Zeki, akıllı ARGAN : (Arkan) Kement, kement bağı ARGATU: Yaban koyunu ARGIÇ: 1- Kır, mera 2- Gurur ARGIN: 1-Yavaş, sakin 2- Gelecek yıl ARGUN: Pars cinsinden avcı bir hayvan ARGUŞ: (Arkuş)1- Edepli, terbiyeli 2- Haberci, haber veren ARGÜDEN: birl. Ar/Güden, Arlı, edepli ARI: (Arık) 1- Saf, arı, arınmış 2- Irmak, dere ARICA: Soylu, temiz, iyi huylu ARIÇ: Barış, sulh ARIĞ (Arı, Arık) ARIK: 1- Arı, arınmış, temiz 2- Narin, ince yapılı ARIL: Arınmış, temiz, pak ARIN: Saf, arınmış ARINÇ: 1-Barış, kurtuluş 2- Temizlik, saflık, günahsızlık ARINIK: Saf, şeffaf, billur ARINMIŞ: Temiz, gönüllü ARKIN: 1-Argın, yavaş, sakin 2- Halef, ardıç ARKIŞ: 1-Ulak, haberci 2- Kervan, kafile ARKUN: Halef, geriden gelen, takipçi ARKUY: Siper, mevzi ARKUZ: (Arguz) Edepli, iyi huylu ARLAĞ: Arlı, edepli ARLAT: Biricik oğul, anaların en çok üstüne düştükleri oğul ARMAGUN: Armağan, hediye ARMAĞAN (Yarmagun-Yarmagan)- Hediye ARMAN: 1- Onurlu, arlı, edepli 2- Dilek, istek 3- Hayal, fantezi ARPA: 1- Büyü, tılsım, Şamanist gelenekte, Kamların okuduğu dua 2- Tahıl ARPAD (Arpa) ARSİN: (Ersin) Kurtuluş, istiklal ARSALAN: Arslan ARSLAN: Yırtıcı hayvan Mec. Cesaret, atılganlık ve gözü pekliği sembolize eder. ARSLANBALA: birl. Arslan/Bala..Arslan yavrusu ARSLANCIK: Küçük arslan..Arslan yavrusu ARSLANÇA: Arslan gibi, arslan özelliklerine sahip ARSU: birl. Ar/Su mec. Namuslu, dürüst ARSUN: 1- Efendi, ağırbaşlı 2- Rahata ermiş, huzurlu ARTAGAN: Bereket, artuk, fazlalık, bolluk ARTAM (Erdem) ARTIM: Bereket, bolluk ARTUÇ: Mızrak, mızrak ucu ARTUK: Fazlalık, üstünlük, bereket mec. Varlık, zenginlik ARTUKDOĞAN: birl. Artuk/Doğan Kırgızlarda, olağanüstü vasıflara sahip kişilere verilen bir unvan ARTUN: Vakarlı, ölçülü ARTUR: Cazibeli, çekici, işveli, fettan ARTURU: 1- Ekstrem, uç noktalarda 2- Bereket, bolluk ARTUT: Armağan, hediye ARVIŞ: Sihir, büyü, tılsım ARZIK: Fanatik, bağnaz, sofu ASAN: 1- Sağlıklı, zinde 2- Asma eyleminde olan ASENA: Efsanevi dişi kurtun adı. Yakın, Yakınlık duyulan ASIGLI: Faydalı,Gerekli ASIĞ (Ası,Asık) 1- Fayda, Çıkar 2-Kar,temettü ASPAR (Asbar) Faydalı, işe yarayan ASRAK: Himaye, Koruma AŞAN: Aşmak’dan …mec. Azimli, engel tanımaz AŞIT: 1- Aşılacak, aşılması gerekli olan 2- İşitmekten…İşit, kulak ver AŞKAR: 1- Savaş atı 2- Kuyruk ve yelesi kara, vücudu kula renginde olan at AŞKIN: 1- Aşmış, üstün, faik,akranlarından ileride olan 2- Melodi,nağme AŞUK: 1-Aşık,aşmış, geçmiş 2- Tolga AŞULA: Yılmaz irade sahibi AŞUR: Aşırmaktan… mec. Yılmaz, gayretli ATA: 1- Ulu, saygıdeğer kişi 2- Baba, dede, ced 3- Adın ve soyun bağlı olduğu kök ATABAY: birl. Ata/Bay lala, beybaba. Han, Kağan ve padişah çocuklarını eğitip yetiştiren kişilere verilen bir unvan ATAÇ: 1- Atasına bağlı, Atasının yolunda 2- Atadan intikal eden 3- Büyüklük gösteren çocuk ATADAN: Miras, manevi miras ATAERİ: birl. Ata/Eri mec.Atalarına ve geçmişine saygılı ATAGÜÇ: birl. Ata/Güç mec. Gücünü atalarından almış ATAĞ: (Atak) 1- Ün, nam, şöhret 2- Atılgan 3- Dağ yolu 4- Çağlayan 5- Bir şahin türü ATAHAN: birl. Ata/Han mec. Devletin ilk kurucu büyüğü, devlete ad veren kişi ATALA: Tanınmış, ünlü ve zengin ATALAN: Ünlü, Meşhur ATALAY: Ad almış, ün almış, meşhur kişi (Atila’nın asıl adının bu ve bundan bozulup çevrilmiş hali olduğunu söyleyen bazı tarihçilerimiz de var.) ATALIK: Miras ATALMIŞ: Ünlü, meşhur ATAMAN: Ulu, Saygıdeğer kişi Bir kısım tarihçilere göre, Osmanlının, kurucusu olan Osman bey’in asıl adı budur. Bir kısmı Atman, bir kısmı Otman der. ATASAGUN: birl. Ata/Sagun Hekimlerin en ulusu başhekim Şamanist gelenekte de aynı ad, en iyi kamlar için kullanılmaktadır. ATAY: 1- Ünlü, tanınmış 2- Akın, hücum ATIGAY: Ünlü, tanınmış ATIĞ: Adı sanı belli, ününü arttırmış kişi ATIL: Ünlü, meşhur ATILGAN: Atak, gözüpek,cesur ATILMIŞ: Atılgan, gözüpek ATIŞ: Ünlü, meşhur ATİLAY: Türk tarihinin en önemli kişilerinden,Batı Hun imparatoru, Bu kişinin adı üzerinde tarihçi ve dilciler pek de anlaşamamışlardır. Benim görüşüm de göç sırasında İtil ırmağı kıyısında doğmuş olmasından dolayı “İtil/Ay”dır. Ancak bununla birlikte bu kişi için bazı adlar söylenmekte (Atila,Atilla,Atılay,Atilay,Atalay,Atlıhan vb.) Anlamlar:1- Atacık,babacık 2- İtil ırmağı kenarında doğduğundan ve Türklerdeki eski bir gelenekten dolayı “İtil” çocuğu anlamında verilen İtilay’ın zamanla Atilay’a dönüşümü 3- Atlı/Ay 4- Atlı/Han 5- Macar dilinde çelik anlamına gelen “Atzel” den ATLIĞ: Ünlü,zengin ATMACA: Yırtıcı bir avcı kuş ATMAN: Ünlü, saygın ATMIŞ: Atma eyleminde bulunmuş (ok,kargı vb.) ATSAK: Ünlü, adı duyulan ATUK: Bolluk, bereket AVAR (Abar) 1- Heybet, büyüklük(Abartı) 2- Dirençlilik, dayanıklılık AVAZ: Nara, yüksek perdeli ses, çığlık AVCI: Av yapan, avlayan AVCIL: Avlayıcı, av işinin uzmanı AVGAN: Avuntu AVINÇ: Avuntu, teselli AVINÇA: Avunç AVINGU: Avunç,teselli AVLAK: Av yeri, av olanı AVKAR: Bozkır bıldırcını AVUNÇ: Teselli, avuntu AVUÇU: Avunç AVUNDUK: Avuntu, teselli AVUTMUŞ: Teselli eden AY: Dünyamızın uydusu olan gezegen. Ancak Türk kültüründe bu ad güzellik, temizlik, ahlaklılık vb. değerleri de içeren birçok öğeyi içinde barındıran bir sembol ve mecaz olarak kullanılmıştır. Çok önceleri erkeklerde kullanılmasına karşın, zamanla kız çocuklarına ad olarak verilmiş, gerek başta, gerekse de son da, birleşik ad olarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte bazen geçmiş örneklerde de görüleceği gibi hem erkeklerde hem de kızlarda kullanılmıştır. Ancak yine de ağırlık kız adlarındadır.Ve kız adlarında önemli bir konumdadır. AYAĞ (Ayak) 1-Uğur, şeref, şan 2- Devinim, hareket (ayaklanma sözü) buradan gelir. AYANA: birl. Ay/Ana Altay Türklerinin eski kutsal kadın ruhlar dan AYAS: Ay ışığı, mehtap, gece aydınlığı Altay, Tuva, Çuvaş Türklerinde Tanrı sıfatı olarak kullanılan bir ad AYATA: birl. Ay/Ata Şamanist gelenekte, göğün altıncı katına bakan Tanrı AYAZ: 1- Ay ışığı 2- saf, berrak hava 3- Kuru soğuk AYBAKIM: birl. Ay/Bakım, bakmaktan, bakış AYBAN: birl. Ay/Ban mec. Debdebe, şaşa AYBANDI: birl. Ay/Bandı (Banmak) AYBAR: 1-Ay gibi parlak 2- Heybet,heybetlilik AYBI: İmdat, medet AYBIN: Onur,şeref AYÇIL: Ay ışığı, ay pırıltısı AYDA: 1- Ay’a eş değer güzellikte 2- Dere kenarlarında yetişen hoş kokulu bir çiçek AYDABOLDI: birl. Ayda/Oldu mec. Ay parçası AYDAN: Ay parçası AYDAR: (Aydar Han) saç perçemi, kakül AYDIN: 1- Aydınlık, ışık yoğunluğu 2- Açık, aşikar 3- Entelektüel , münevver AYGAN: İçten, samimi, yaren AYGAY: Nara, bağırtı AYGIN: Sınırsız, uçsuz, geniş AYGIR: Erkek at AYGIRAG : 1-Dağ keçisi 2- Bir geyik türü AYGUÇI: Yönetici, devlet görevlisi, danışman, yarıcı AYIM: Çekicilik, sempati AYIMÇA: Ay parçası AYINTAP: Mehtap, ay ışığı AYIR: Değişik, farklı, başka, fark AYIRBAŞ: birl. Ayır/Baş..Değişim, mübadele AYIRT: Fark, farklılık, ayırım AYITGU: Temyiz AYISIG: birl. Ay/Isıg..Ay ısısı, sıcaklığı AYIT: Söylemek, anlatmak AYITMIŞ: Söyleyen, bildiren, uyaran AYKAÇ: Konuşkan, Konuşmacı, Hatip AYKIN: Geniş, ferah, aydınlık AYKOYUN: birl. Ay/Koyun Yakut destanlarında adı geçen, eski dönem gücü simgeleyen kutsal ruh AYLA: 1-Ayın çevresindeki ışık halesi 2- Devir, dönüşüm AYLU (Aylı): Aydan AYMA: Duyarsız, başıboş vurdum duymaz AYMAN: Aya eş değerde AYMAZ: Vurdumduymaz, başına buyruk AYRAL: Kuraldışı, istisna AYRI: Başka, değişik, farklı AYRIÇ: Bölüşüm, taksimat AYRIKÇA (Ayıkşa): Derviş, mecnun AYRUK: 1- Farklı, değişik 2- Varlıklı, zengin AYSELİG (Aysiliğ) birl. Ay/Silig, dürüst, namuslu AYTAK: Konuşmacı, hatip AYTAR: Haberci, muhbir AYTEK: Konuşmacı, hatip AYTIN: Aydın, aydınlık AYTIŞ: Nutuk, anlatım, hitabet AYTIŞAN: Hatip, konuşmacı AYTUK: Hatip, konuşmacı AYUK: Söz söylenebilen ve sözün değer gördüğü yer AYUR: Konu, bahis, bahse konu olan AYÜN: birl. Ay/Ün Karahanlılar ve Uygurlar döneminde, han ve kağanların analarına verilen bir unvan AYZIT: Şamanist gelenekte “ Ayda ki Kutsal Kadın Ruh” AZBOY: Heyecan AZGIN: Zapt edilmesi zor, sınırı aşmış, tahrik olmuş AZLAĞ. Nadir, az rastlanır. AZRAK: Nadir, az rastlanır. AZUK: (Azuka, Azık): Geçimlik, yiyecek BABAT:Cins, Tür BABRAK: Hızlı, çevik, atletik BABÜR: Kaplan cinsi, yırtıcı bir hayvan BACI: Kız kardeş BAÇAK: Bir çeşit zırh (Dize geçirilen bir zırh) BAÇMAN: Başlık, Tolga BADAN: Batan (Batmaktan…Güneşin batışı) BADUR: Batur, bagatur, kahraman BADURUK: (Badruk) 1- Sadık, güvenilir 2- Batur, kahraman BAGA: 1- Alt, küçük, küçük rütbeli yönetici 2- Boğa BAGATUR: Kahraman, Batur, Bahadır BAGAY: Afacan, yaramaz, ele avuca sığmaz BAGRI: Kararlılık, azim BAĞAM: Destek,arka, kuvvet BAĞAN: Anıt, abide BAĞATUR: Bagatur, batur, bahadır, kahraman BAĞDAŞUK: Uyumlu, ahenkli, uzlaşmacı BAĞDU: Işık, şua, ışın BAĞI: Büyü, efsun, bağlılık BAĞIM: Bağlı, bağlılık BAĞIMSIZ: Bağlı olmayan, özgür BAĞIR: 1- Sine, göğüs, kucak 2- Kalp, gönül BAĞIRLAK: İri bir kırlangıç türü BAĞIŞ: 1- Veriş, ikram 2- Af, af ediş,3- Nezaret BAĞLAN: 1- Demet, deste 2- Bağlılık 3- Kızıl renkli bir su kuşu BAĞRI: Kararlı, azimli BAĞŞI: (Baksı) Kam, doktor BAHADIR: Bagatur, Batur, kahraman BAHŞİ: Baksı, doktor, bilgin, büyücü, hoca BAKAÇ: Bakıcı, bakan, nazır BAKAN (Bağan): 1- Anıt, abide 2- Bağlayıcı, birleştirici 3- Haşarı, afacan BAKAY: Haşarı, ele avuca sığmayan BAKIM: Bakma eylemi, nazar, bakış BAKIR: Bakır madeni BAKIRSOKUM:birl. Bakır/Sokum (Kuzey Türklerinde, Merih yıldızı anlamına kullanılmaktadır.) BAKIŞ:1- Bakış, nazar 2- İkram 3- af BAKSI (Bakşı): Bahşı,doktor, bilgin, büyücü BAKTI: Bakan, nazır BAKUY: Ulu, saygıdeğer kişi, tecrübeli, bilge kişi BAL: 1- Yapışkan sıvı 2- Arı balı 3- Çamur, balçık BALA: Yavru, çocuk BALABAN (Balıban): 1-Bala bandırılmış 2- İri başlı bir doğan türü Ayrıca mecaz olarak “ mahzun ve baygın bakış” anlamını içerir. BALACA: Yavrucak, ufaklık BALAK (Balak): manda yavrusu BALAMAN: Cüsseli, iri kıyım BALAMİR: (Balabir) Biricik yavru BALANDI: İri yarı, gösterişli BALASAGUN: birl. Bala/Sagun Özlenen, beklenen yavru (çocuk) BALBAL: 1- Heykel, anıt 2- Mezar taşı (Eskiden mezarlara dikilen ve üzerlerine öldürülen düşman sayılarının ve kimliklerinin yazıldığı mezar taşı) BALÇAK: Kabza, kılıç kabzasındaki siperlik BALDU: Balta BALDUK: Balta BALGAY: Ünlü, meşhur BALI: Değerli, yüksek, ulu kişi BALKAN: Ormanlarla kaplı, dağlık bölge BALKIN: Parlak, gözalıcı BALKIR: 1- Yağmur arasında çıkan güneş 2- Yağmurun hemen ardından çıkan güneş BALTA: Ağaç ve odun kesmek için kullanılan alet BALTEG: Çamur, çamurlu BALUG (Balık) 1- Balçık çamur 2- Ev, köy 3- Suda yaşayan balık BAMSI: 1- Yüksek, ulu, ulaşılmaz 2- Baksı, kam BANAR: Demet, tutam, deste BANGU: (Mengü, Bengü) Sonsuz, sonsuzluk, ebedi BANIÇİÇEK: birl. Banı/Çiçek…çiçeğe bandırılmış BANLAK: Çağrı, davet, ezan BARADAN: 1- Boradan, bora parçası 2- Nara, yüksek ses, bağırtı BARAK: Türk mitolojisinde adı geçen çok tüylü, iri başlı köpek BARBOL: Varol BARÇA: 1- Parça 2- Tüm, tamam, eksiksiz BARÇIN: İpekli kumaş, kadife BARÇUK (Barçık) Tahta ve keçeden yapılan küçük heykel BARÇUK ART TİGİN: birl. Barçuk/Art/Tigin (Art,ardçı,halef) BARDAM: Varlık, ganimet, bolluk BARGAN: Varan BARDI: Vardı (Varmak…dan) BARGAN: Varan, ulaşan BARGI: Kadife BARGIT: Kadife BARGU: Nimet, ganimet BARGUŞ: Ganimet BARIK(Barı) : Esas, esas olan, mahfuz BARIM: Varım, servet, varlık BARIN: 1- Güç, kuvvet 2- Barınak BARUNDUK: Sığınılacak yer, barınak BARIŞ: 1-Varış, gidiş, gidişat 2- Sukunet, sulh 3- Servet, hazine BARK: (Barka) baraka, ev çok önceleri saray anlamına kullanılan bu sözcük, Uygurların kentleşmeye ağırlık vermesinden sonra, “taştan yapılan ev” anlamında kullanılmıştır. BARKAN:Oynak toprak, bataklık BARKAT: Heykel, büst BARKIN: 1- Gezgin, seyyah 2- Kararlı, azimli BARKUK: Servet, varlık BARLA: Parlak, göz alıcı BARLAK: Parlak BARLAS: 1- Çekici, cazip 2- Varlık, servet 3- Temiz, temizlik BARLI: Varlıklı, zengin BARLIK: Varlık BARMAK : (Varmak) BARMAKLAK: 1- Varıcı, ulaşıcı 2- Eldiven 3- Varlık BARMAN: Varlıklılık, mevcudiyet BARS: Pars, leopar BARSUK: Porsuk BARTIK: Heykel, büst BARTU:1- Varlık, servet 2- Menzil, varılacak yer BARUG: Mesned, dayanak BASAGAR: Ağırbaşlı, mütevazi BASAK(Basa)1- Cesur, gözükara 2- Baskın 3- Farklılık, ayırım BASAN: 1- Baskın yapan 2- Ölünün ardından verilen yemek 3- Yayan, yayıcı BASAR: Baskın, baskıncı BASAT:1- Mühür, 2- Yardım, muavenet 3- Busat, pusat,silah 4- başat BASGAN: Basan, baskıncı BASIK: 1- Gece baskını 2- Basınç, tazyik, baskı BASILGAN: Baskıncı BASIM: Enerji, güç BASIR: Basar BASKAK: Basak, cesur, farklı, Çengiz Kaan döneminde askeri valiler için kullanılan ünvanlardan BASKIN:1- Galp, muzaffer 2- Ani yapılan saldırı 3- Basık, yaygın genişlemiş BASMIL:1- Baskıncı 2- yardımcı, muavin BASRUK: Baskı, tazyik BASSIZ: Başsız, başına buyruk BASTI: Bastıran, baskın yapan BASTIK: Basdı, Baskıncı BASU (Basut) Tokmak BASUÇ: Baskı, tazyik BASUT: 1-Yardım, yardımcı 2- Demir tokmak 3- Baskın yapan BAŞ: Oluş, doğuş, ortaya çıkış, uç nokta, doruk, birinci sıra gibi anlamların hepsini içeren bir söz BAŞACI: Reis, lider, öncü BAŞAD(Başat) BAŞAGUT:Önde gelen, önde bulunan, sevilen BAŞAK:1- Buğday başı 2- Ok ucu…okun ucuna takılan sivri demir 3- Sümbül çiçeği BAŞALMIŞ:1- Öncü,önder 2- Düşmanını yenip, yoketmiş BAŞAR: Başarı, kazanç BAŞARAN: Başarılı, muvaffak BAŞARI: Muvaffakıyet BAŞAT:1- Emsalleri arasında en üstün ve en önde gelen 2- Hanlık yapan bir soya mensup kişi BAŞA: (Paşa) Bazı tarihçilerimize göre ..Baş-ağa, bazılarına göre ise Baş-şad sözcüklerinin değişime uğramasıyla bu biçime gelmiş ve sözcük, bugünkü anlamıyla General ordu komutanı BAŞBAĞ:1- Başı bağlı, özgürlüğü kısıtlı 2- Gözde, sevgili, en değerli BAŞBUĞ: Ordu komutanı, orgeneral BAŞÇIL: Şef, lider, önde gelen BAŞDAŞ: Denk, akran BAŞDU: Başta olan, önde giden BAŞEL: birl. Baş/İl..yol gösterici,mihmandar BAŞGAK: 1- Başkan,şef 2- Bir tatlı su balığı BAŞGÖZ: birl. Baş/Göz 1-Birleşik, ayrılmaz 2- Mec. Evlilik BAŞGU: Alnında beyaz lekesi olan at BAŞIL: Önde giden, şef BAŞKAL: Emir, ferman BAŞKAN: Yönetici, şef, başta giden BAŞKARA: birl. Baş/Kara…mec. Sert, acımasız,bir kişiliğe sahip olan kişi BAŞKIR: Başarı, muvaffakıyet BAŞLADAÇU: Başlatıcı, yönetici, hakem BAŞLAG: Başlangıç, ilk BAŞLAK:1- Başıboş, salınmış 2- Başlangıç BAŞLAMIŞ: 1- Kararlı, çalışkan 2-Lider, lider olmuş BAŞLIĞ: Başı dik gururlu BAŞLIK: Yönetici, şef BAŞNAK: Başlıksız, tulgasız BAŞŞAD: (Paşa) Ordu komutanı, general BAŞTIN: Selef, önceki BAŞTINKİ: Baştaki, öndeki, önder BAŞVEREN: Fedai BAŞVERMİŞ: Kurban, fedai BATAK:1- Çamur, bataklık 2- Gizli, gömülü BATIŞAD: birl. Batı/Şad T…Göktürk ve Uygur ordularında, batı kanadının komutanlarına verilen unvan BATIM:1- Batma boyu, boy, derinlik 2- Sivri bir aletin saplanması BATIR: Batur’un şive farkıyla söylenmiş biçimi BATMAZ: 1-Diri, mücadeleci 2- Vücuduna sivri ve kesici aletler işlemez BATRAK: (Batırak) Mızrak, kargı BATSIK: 1- Bastıran, yanaştıran 2- Gün batısı, batı BATU: 1-Güçlü, yenilmez, gücüne dayanılmaz 2- Dayanıklı, metin 3- Gün batısı BATUGA: 1- Batu, kahraman 2- Gizli, gizlenmiş BATUR: Bagatur, Kahraman BATURGAN: 1- Saklayan, gizleyen, gizli 2- Batıran,saplayan BATUT: Gizli, saklı BAVIRGAN: 1- Şefkatli, koruyucu 2- Bağıran, nara atan BAY: Varlık, zenginlik, egemenlik, erklik, üstünlük, bolluk sözcüklerinin tümünü içeren önemli bir ad. Türk adlarının önemli birleşiklerinden başka sözcüklerle kullanılabilen, kullanılan sözcüğü bütünleyip, güçlendiren, hem başa gelerek hem de sona gelerek kullanılabilen bir ad. BAYA: Bay,baylanmış, zenginleşmiş BAYAK: Selef, daha önceki BAYAN: (Muyan, buyan) 1- Kalıcılık,sonsuzluk 2- Baht, mutluluk 3- Zenginlik, güçlülük,erklik 4- eski dönem Tanrı sıfatlarından 5- Uygur kağanlarının unvanlarından BAYAR: Ulu, yüce, kudretli, celil…Tanrı sıfatlarından Bulgar hanlığı dönemi,soyluluk ve üstün vasıflı yöneticiler için verilen bir unvan BAYAT: Tanrı sıfatlarından ,..1- Devletli, kısmetli 2- Kadim, ezeli BAYATLI: Devletli, bahtı açık, muktedir BAYATLUĞ: (Bayatlı) BAYAVUT (Bayagut) Varlıklı, muktedir BAYÇA: Varlıklı, muktedir BAYÇU (Baycu): Varlıklı, devletli BAYDAK: 1- Bağımsız, hür 2- Bekar BAYDAN: 1- Cömert, eli açık 2- Şık, yakışıklı BAYDAR: Varlıklı, muktedir, egemen BAYGIN: Kendinden geçmiş BAYIK: 1- Varlıklı, egemen 2- Usta, eli yatkın 3- Doğru sözlü, saygılı, güvenilir BAYIN: Çekici, güzel, yakışıklı BAYINDIR: Güçlü,varlıklı, egemen BAYIR: Yamaç BAYITMIŞ: Zengin, kudret sahibi BAYLA: Varlıklı, refah içinde olan BAYLAK: Rahat, refah içinde BAYLAM: 1- Azim, kararlılık 2- Demet, bağ BAYLAMIŞ: Varlıklı, güçlü olmuş BAYLAN: Nazlı, şımarık BAYLANIŞ: İlişki, münasebet BAYLIK: 1- Varlık, Varlıklılık, güçlülük 2- Ganimet BAYMAZ: Mala mülke ilgi duymayan kişi BAYRAÇ: Varlıklı, zengin BAYRAK: Varlık, varoluş, erklik, güç, ve bağımsızlık BAYRAM: Güzellik, mutluluk, sevinç, bolluk BAYRI: 1- Ezeli, kadim 2- Emektar, tecrübe sahibi 3- Sonradan zapt edilip, yurda dahil edilen toprak BAYRIN: Kadim, ezeli, eskiye dayalı BAYSA: Madalya BAYSAL:1- birl.Bay/Sal 2- Bolluk, rahatlık 3- Asayiş, sükunet BAYSAN: Yakışıklı, levent, gösterişli BAYSİN: Zengillik, kudret BAYTAG: Bolluk, çokluk, kalabalık BAYUK: Hazır, amade BAYUR: Cesur, gözükara BAYUTMUŞ: birl. Bay/Utmuş (yenmiş, muzaffer) BAYÜLGEN: birl. Bay/Ülgen Şamanist gelenekte insanlar arası ilişkilerle ilgilenen “ödülü simgeleyen ruh” BAYÜLKEN: (Bayülgen) BAZ: 1- Emin, güvenilir 2- Merkeze bağlanmış, sonradan katılmış BAZDA: Hoş, latif, çekici BAZIR: Basar, baskıncı BAZMAN: Tabi, bağlı, muti BECERİ: (Beceriklik) Hüner, marifet, yeterlilik BECET: Süs, makyaj, tezniyat BEÇİRİK: Becerik, beceri, marifet BEÇKAN: İpekten yapılmış sancak BEDER: Ziynet, mücevher BEDİZ: 1- Resim, heykel, nakış, bezek 2- Taşlara yontularak yapılan süsleme BEDİZCİ: Ressam , heykeltıraş, nakışçı BEDÜK: Büyük, iri, cesim, ulu BEGEÇ: Beyliğe uygun olan BEGEN: 1- Beğeni, hoşluk 2- Şehzade, prens BEGENÇE: Şehzade, prens BEGESİN: Doğruluk, sevap, hayr BEGİ: 1- Yiğit, güçlü, 2- Eş- koca BEGİSİ:1- Doğru, sevap 2- Beğenilen, imrenilen BEGÜM: Hanımefendi, bayan, saygı duyulan hanım, eski Türkçe’de “beğ”’in tam olarak dişi karşılığı BEĞ: Bey, varlık, erklik, güç, yöneticili toparlayıcılık, liderlik, soyluluk vb. anlamları içerir BEĞCEĞİZ: Beycik, Küçük bey BEĞÇE: Küçük bey BEĞÇEK: Küçük bey BEĞDAŞ: Akran,eş,denk BEĞDE:1- Aziz, saygıdeğer 2- Adil, adaletli BEĞDEŞ: Nazir,benzer BEĞDİ: Aziz,muterem, saygıdeğer BEĞDÜZ EMEN: birl. Beğdüz/Emen (ruh,can) BEĞEÇ:1- Beğliğe layık 2- Beğ çocuğu, küçük bey BEĞENDİK: Beğenilen BEĞENİ: Hoşa giden, beğenilen BEĞENMİŞ: Hoşuna gitmiş BEĞER: Beyoğlu, prens, şehzade BEĞLEN: Bey soyundan olan BEĞLİK: Beylik, beyliğe uygun olan BEĞREK: Beyrek, bey çocuğu, küçük bey BEK: 1- Bey, beğ 2- Pek, sıkı BEKEM: Bey, beyim BEKEN: Dayanıklı, metin BEKET: Kuvvet, dayanıklılık BEKİ: 1- Yiğit,güçlü 2- Eş, koca 3- Şaman, baş şaman BEKİK: Güvenli, iyi korunan BEKİM: Azimli, kararlılık BEL: 1- Bilgi, bilim 2- Belirti,iz, damga 3- Tarlanın orta yeri 4- İki dağın arasındaki geçit BELÇİN: Belirti, iz, damga BELDEK: İz, işaret, emare BELEK:1- Kılavuz, rehber 2- hediye, 3-Kundak bezi BELEN:1- Bilen, alim 2- Geçit 3- Sırt, tepe, dağ yolu BELET: Belge, delil BELGE: Belge, doküman, delil BELGİ:1- Belge 2- Bilgi 3- Fark, farklılık, ayırt, alamet BELGİN: Belirgin, net, açık BELGÜ:1- Belge 2- Sınır taşı, sınır toprağı 3- Yüzük taşı, nişane BELİK:1- Doruk, zirve, şahika 2- Saç örgüsü BELLEK: Hafıza BENEK: 1- Armağan, hediye 2- Bakır para 3- İşlemeli kumaş BENGİ: Bengü, mengü sonsuz, sonsuzluk, ebediyet, ebedi BENGİLİK: Sonsuzluk BENGÜ: Bengi, mengü BENİCE: Sonsuzluk, sonsuzluğa giden BENK: Muhkem, iyi korunan BENLİ: Yüzünde ben olan BERDİ: Verdi,Kutsal güçler tarafından yollanan BEREGEN: Eli açık, cömert, verici BERGE: 1- Vergi 2- Berke, kamçı, değnek BERGİ: 1- Vergi 2- Eli açık, cömert BERGİLİK: Doğal, tabi BERİK: 1-Berk, sağlam, gürbüz, dayanıklı 2- Cömert, eli açık BERİL: Verici, cömert, eli açık, fedakar BERİN: Veren, cömert BERİŞ: Veriş, hibe BERK: 1- Katı, sıkı, sağlam, dayanıklı 2- Şiddet, şiddetlilik 3- Korunan, muhkem 4- Yıldırım BERKANT: birl. Berk/Ant Altay dağları cıvarında bir başka dağın adı BERKE:1- Kamçı, değnek 2- Dövme 3- Naz, işve BERKEM: Düşmana karşı iyi korunan yer, müstahkem mevki BERKİN: Güçlü, güçlendirilmiş BERKİT: Güçlü, güçlendirilmiş, muhkem BERKLİĞ: Berkli, güçlü, dayanıklı BERKUK: Sert,cesur, dayanıklı BERMEK: Vermek, veriş BERŞE: Odun kömürü, kül BESEN: Bezen,süs, makyaj, gösteriş BETİK: (Bitiğ, bitik) Yazılı kağıt, mektup BEYBUT: Barış, sulh BEYGE: Bike, küçük hanım BEYGU: Bir şahin türü BEYLEM: Buket, demet, çiçek demeti BEYLEN: Beyli, beye bağlı BEYNEN: Beğenen BEYREK: 1- Tim, müfreze 2- Merkez ordu, ordugah BEYRU (Bayrı) 1- Ezeli, başlangıçsız 2- Emektar, tecrübeli BEZEK: Süs, takı, piraye BEZEN: Süs, makyaj BEZENMİŞ: Süslü BEZGİN: Bez…mekden. Sarsılmış, bıkmış BIÇAK: Biçme aracı BIÇGIN: Kesen, biçen BIÇKAS: Kağan ve Hanlara yapılan bağlılık andı BIÇKI: Bıçak bileme aracı BİBİ: Kibar, eğitimli, sayıdeğer hanım (Anadolu’da birçok bölgemizde “hala” anlamında da kullanılır) BİÇEK: Bıçak, biçici BİÇİK: Biçilmiş, biçimlenmiş BİÇİM: Şekil, format, örnek, biçilmiş gibi BİÇİN: 1- Biçilmiş,biçime girmiş 2- Ekin, tahıl 3- Biçen, doğrayan BİGE: 1- Bakire, temiz kız 2- Bey kız saygıdeğer kız BİGEM: Sevilen, el üstünde tutulan kız BİGEN: Beğenilen BİGENDİK: Beğenilen, ilgi duyulan BİKE: Bige BİKET: Beylik, beyliğe uygun BİL: Bilgi, bilim BİLDİK: Bilinen, tanınan, ünlü BİLECEN: Bilgiç,çok bilmiş BİLEDA: Balta BİLGE: Bilgili, filozof, alim, bilgin, ulu kişi BİLGEKAĞAN: Bilge/Kağan (Aslı, Türk Bilge Kağan’dır) T…Türk tarihinin, bir çok nedenlerle en önde gelen kişilerinden. Türk Milliyetçiliğini devlet siyasetine sokan, ona sosyal, ve siyasal bir kimlik vererek, devlet-millet bütünleşmesini sağlayan, milliyetçiliğe “zaman boyutu”nu kazandırıp, onu çağlar ötesine gotürebilmeyi amaçlayan ve ilk defa “ Birleşik Türk Devletleri” fikrini ortaya çıkarıp bunu milli politika biçimine getiren,yönetimi döneminde sık sık kurultaylar toplayarak milletine “hesap veren” ve tüm bunları kardeşi Kül Tigin’in ölümünden sonra yazdırttığı “mengütaş’larda(Orkun anıtları) da bizzat anlatan ve son olarak da gerek Türk dili, gerek de edebiyatı ve içeriği açısından, dünyada bir eşi daha bulunmayan yazıları yazdırtan ulu kişi…İlteriş Kutluk Kağan’ın büyük oğlu, Kül Tigin’in ağabeyi. BİLGE TAMGAÇU: birl. Bilge/Tamgacı T…Göktürkler ve Uygurlar döneminde yüksek dereceli memurlara verilen bir unvan BİLGE TONYUKUK: birl. Bilge/Tonyukuk T…Göktürkler dönemi, ünlü, devlet adamı, siyaset bilimci ve tarihçisi…II Göktürk kağanlığının kuruluşunda önemli rolü olan, hem İlteriş Kutluğ Kağan’ın yakın yoldaşı ve başkanlığını, hem de Bilge Kağan’ın başbakanlığını yapan ve kendi adına da yazıtlara yazı yazdıran ulu kişi BİLGEN: Bilen, bilgin, alim BİLGİN: Bilim adamı BİLGÜ: Bilgi BİLİG: Bilgiler, bilim, bilim dalı (orj) BİLİK: Bilen, bilgili BİLUN: Esir, tutsak, (gönül ve akıl esiri, aşık) BİNİT: Binilecek nitelikteki, soylu at BİRBEN: birl. Bir/Ben Ben mec. Kendini beğenmiş BİRÇE: Biricik, yegane BİRÇEK: 1- Biricik 2- Saçın ortadan ayrılıp yana dökülmüş hali BİREBİN: Yegane, tek, biricik BİRGE: 1- Beraber, birlikte 2- Biricik 3-Berke BİRGEN: İçine kapanık, münzevi BİRİCİK: Tek, yegane, bir tane BİRİÇİM: birl. Bir/İçim mec. İmrenilecek güzellik ve çekicilik BİRİDİN: Güneyli, güney bölgesinden BİRKİT: Birleşik, birleşmiş BİŞÜK: Nesil,soy-sop, kavim, kardeş BİTERGE: Gerek, hacet, ihtiyaç BİTEV: (Bidev) 1- Soylu, soylu at 2- El değmemiş bakir BİTİG: Yazı, yazıt BİTİGÇİ: Katip, yazıcı BİTİGEN: Anıt, yazıt, yazılı taş BİTİM: Gaye, hedef, ülkü BİTKİ (Bütkü) yerden biten BİYAN: (Bayan) (Buyan) Varlıklı, cömert ,Eski Tanrı sıfatlarından BİYUM: Cömert, eli açık BOD: Boy,uruk BOGA: Boğa BOĞ: Hediye, armağan BOĞA: Boğa BOĞACA: Boğa gibi güçlü BOĞACI: Boğa deviren BOĞAÇUK: Küçük boğa, genç boğa BOĞAR: Boğucu, güçlü, kuvvetli BOĞARCIK: Güçlü, boğucu BOĞTAG: Şapka, başlık, hanım başlığı BOLCAL: Vade, müddet BOLÇAK: Gürz, topuz BOLDUÇAĞ: Uygun zaman, olan çağ BOLGAN: 1- Soylu at 2-Keşşaf, mucit 3- Olgun, olmuş, ermiş BOLGU (Bolgi): Orijinal, özgün BONCUK: Mücevher, takı BOR: Bora, fırtına BORA: Fırtına BORDAK: Semiz, şişman, balık etli BORDU: Üzüm, asma BORKA: Baraka,ev BORLA: Burla, üzüm, üzüm salkımı BOSUM: Endam, zerafet BOSUT (Basat) anlayış, izan, hidayet BOŞGUR: Eğitmen, öğretmen, talimci BOŞGUT: Öğrenci, şakirt BOY: 1- Uruk, uyruk, oymaklar birliği 2- Eda, endam BOYDA(Ğ): Soyut, mücerred BOYDAŞ: Aynı boyun mensubu BOYLA: Unvan veren kişi BOYLA BAĞA TARKAN: birl. Boyla/Bağa/Tarkan Bilge Tonyukuk’un öteki adı BOYLAN: Adına ve soyuna layık BOYLUĞ: 1- Soylu 2- Yakışıklı BOYSAN: Yakışıklı, heybetli BOZ:1- Sert, şiddetli2- Alaca renk,füme rengi3- Toprak rengi BOZAN: Bozmak…dan düşmanı yenip dağıtan BOZCA:1- Cesur, gözükara 2- Boz rengine kaçan BOZCAK: Cesur BOZÇİN: Dürüst, güvenilir BOZDOĞAN: birl. Boz/Doğan Bir doğan türü BOZKIR: Step, çöl, vaha BOZKURT: birl. Boz/Kurt T…Oğuz Kağan destanında, Oğuz’a yol gösteren efsane kurt. Genel olarak Türk boylarının hemen tamamında, Türklerin karakteristik özelliklerini üzerinde taşıdığına inanılan “Milli sembol” pozisyonundaki hayvan (Önceleri “Gökbörü” olarak kullanılan bu ad, Selçuklular döneminden sonra, daha yaygın olarak “Bozkurt” olmuştur.) BOZLAK: 1- Boz ve kül renginde olan 2- Otlak, mera BÖBÜLÜK: Koca, gül BÖÇKE:1- Canavar 2- Böcek BÖDGE: Çağ, zaman BÖG(Bök): Kısmet, nasip BÖGÜ:1- Filozof, hikmet sahibi kişi 2- Büyü, sihir 3- Ejderha, canavar 4- Zehirli bir böcek BÖGÜR: 1- Ordunun kanatlarından her biri, cenah 2-Kaburga ile kalça arasındaki bölge BÖĞDÜN: Bürokrat, yüksek dereceli memur BÖĞREK: Ordugah, merkez ordu, merkez ordunun savaş pozisyonu BÖĞÜRMÜŞ: Şamatacı, gürültücü BÖĞÜŞ: Zeka BÖKEN: Ahu, ceylan BÖKEVUL: Aşçı, iyi yemek yapan BÖKLİ: Yakışıklı,Şık, iyi giyimli BÖKLİCE: Şık giyimli BÖLE: Pay, nasip, kısmet BÖLEN: Bölüm, pay BÖLEK: Hediye, armağan BÖLÜK: 1- Kısım, ekip, bölüm 2- Pay, nasip BÖLÜN: Yönetici, şef BÖNGE: Tekme BÖNGER: Tekmeleyici, iyi tekme atan BÖRÇE: Zülüf BÖRÇEK: Zülüf BÖRİ: Kurt Göktürkler ve Uygurlar dönemlerinde Kağan muhafızlarına verilen genel bir ad. BÖRİTEÇİNE (Börteçine) Benekli bozkurt Ergenekon destanlarının çeşitli versiyonlarından birinde, Ergenekon’dan çıkışı gösteren dişi kurt,bir diğerinde ise bu addaki demirci ustası olarak geçer. BÖRK: Başlık, tüylü hayvan derilerinden yapılan başlık BÖRKLÜ(Ğ) Saygıdeğer BÖRKLÜCE: Saygıdeğer, saygı gösterilen BÖRTE: Benek BÖRÜ: (Böri) Kurt BUBİK: Konca,gül BUCAK: 1-Gizli bölge 2- Uzak yer BUCUGA: (Buğucu, ceylan avcısı) BUDAK: Sert dal parçası mec. Güç, sertlik, dayanıklılığı sembolize eder. BUDAN: (budun) BUDAY: Buğday BUDRAÇ: Gözü pek, cesur BUDULGAN: Yürekli,cesur BUDUN: Bütün, Ulu, millet “ Siyasi ve dini yapıları ne olursa olsun soy,dil, töre, kültür, tarihsel yapıları bir olup, psikolojik olarak birbirine bağlı insan topluluğu.Türkçe’de kullanılan millet ve ulus sözcükleri tam olarak bu anlamı içermektedir. Millet, din ortaklıklarını daha ön planda tutan bir anlam içerirken Ulus ise, daha çok boy ve uruk anlamlarını içerir.Buna rağmen yakın zamana kadar millet, son zamanlarda ise ulus sözcükleri dilimize yer etmiştir. Oysa gerek günlük dilimizde gerek yazı dilimizde bu sözcüğün bir an önce kullanıma girmesi gerekmektedir.” BUDUNÇAR (Budunçu-Yir) Sözcüğünün tam anlamıyla” Ulusçu”, “milletçi” “Oğuz Töresi”’ni yeniden gündeme getirip, yürürlüğe koyan kişi BUDUNÇİ: Buduncu, Ulusçu BUDUNÇİYİR: birl. Buduncu/Yir,yer toprak BUGA: Boğa BUGAN: 1- Boğan 2- Alamet, işaret, iz BUGATEG: Boğa gibi güçlü BUGAY: 1-Afacan, ele avuca sığmayan 2- Buğu, ceylan BUGU: 1- Buğu, ceylan 2- Böcek, örümcek 3- Canavar BUGUR: Sürekli,devamlı, devamlılığı olan BUGA: Boğa BUĞRA: 1- Genç aygır 2- Genç erkek deve BUĞU:1- Ceylan, 2- Yavru geyik 3- Buhar BUĞUÇAN: Boğucu, boğaç BUKA: Boğa BUKAĞI: Kelepçe, atların ayağına takılan bir çeşit köstek BURAK: Güçlü, yenilmez BUKAN: (Mokan, Büken) Güçlü, yenilmez BUKUK: Tomurcuk, filiz BULAÇ: Bulucu, keşşaf, mucit BULAGAN: 1- Olgun, kamil 2- Bulan, bulucu BULAK: Göze, kaynak, pınar BULAR: Bulur, mucit BULASI: Ülkü, bulunması istenen BULÇA: 1- Bolluk, ganimet, bereket 2- Bulucu, mucit BULÇU: Bulucu, mucit BULÇUM: Keşif, buluş BULDAN: Bolluk, refah BULDU: Önemli, değerli, az rastlanan BULDUR: 1-İri su damlası 2- Gözyaşı BULDAK: 1- Bulanık, karışık, karma 2- Kıyı, sahil BULGAN: 1- Olgun,kamil 2- Bulucu, mucit BULGANÇ: Karma, kırma, karışık BULGAR: Karışık, bulanık, karışmış, içiçe girmiş BULGAŞ: Karışıklık, karmaşa BULMAZ: 1- olgunlaşmamış 2- Sakin, tembel BULMUŞ: 1- Olgun, erdemli, oturaklı 2- Keşşaf, mucit BULU: Anlayış, idrak, izan BULUÇ: 1-Bulucu 2- anlayış, fehim BULUG: 1- Keşif bölgesi, keşfedilen yer, bölge 2- Fidye, haraç BULUGAN: Bulan, bulucu BULUM: İrfan BULUNG: Bulunulan yer, yön, taraf BULUŞ: 1-Feraset, buluculuk 2- Manevi destek BULUŞGAN: Maharetli, becerikli BUMİN: 1- Merkez ordu, çekirdek ordu 2- Puhu kuşu BUN: Üzüntü, keder, bunalım, kendinden geçiş BUNAK: Bunlu, üzüntülü, kendinden geçmiş BUNALMIŞ: Üzgün, mahzun BUNG: Bun, keder BUNLUĞ: Bunlu, kederli BUNSUZ: Mutlu, huzurlu BURAN: Burmaktan…Burucu BURCU: 1- Buruk, burucu 2- Güzel ve keskin koku 3- Biber BURÇAK: 1- Nohutgillerden bir tahıl 2- İrmiklik buğday BURÇİGEN: Böü/Tigin Moğol ağzındaki söylenişi (Türk ağızlarında Kuzey’e çıkıldıkça T ”ler Ç’ ye dönüşür. Çigin, Tigin, Çengiz Tengiz vb.) Çengiz Kagan’ın aile adı. Uygur kökenli olup, sonraları kuzeye göç ederek,Moğol oymaklarının arasına karışmış bir oymak BURÇİN: Dişi geyik BURÇUGİN: Özü sözü bir, güvenilir BURÇUK: 1- Tahta veya keçeden yapılmış küçük heykel 2- Varlık, servet 3- Çiçek, gül BURKA: Yüz örtüsü, fular (Tozdan ve fırtınadan korunmak için yüze takılan örtü) BURKAN: 1- Totem, heykelcilik 2- Hüzün, iç burkuntusu BURKE: 1-Burka 2- Berke, kamçı BURLA(Hatun): Üzüm, üzüm salkımı BURTA: 1- Benek, ben 2- Altın tozu BURTAG: Burtak çakıllı, taşlı toprak BURUK: Kırgın, alıngan, mahzun BURUL: İçli, içten, samimi BURUNÇUK: Burulmuş, buruşuk BURUNDU: Atların terbiyesi için burunlarına takılan kıskaç BURUNGU: Geçmiş, mazi, hatıra BUŞKU:Telaş, heyecan BUYAN: (Bayan, Muyan) 1- Kut, baht, mutluluk 2- Sevap,hayır 3- Dayanıklılık, mukavemet BUYANDI: Kutlu, bahtı açık BUYRA: Kıvırcık, kıvrılmış, bürülmüş BUYRAÇ: Amir, buyuran BUYRAT: Engebe, engel BUYRUK: 1- Emir, buyruk, buyurma 2- Göktürkler döneminde vezir, (bakan) anlamına da kullanılmıştır. BUYURUK: Buyruk, emir BUZAÇ: Bozucu, bozguna uğratan BUZAN: Bozan, düşman birliğini dağıtan BÜBÜLÜK: Gül, konca BÜDENE: Bir bıldırcın türü BÜGÜ : 1- Büyü, sihir 2- Felsefe 3- ejderha BÜK: Kıyı, sahil BÜKE: 1- Genç kız, küçük hanım (Bike) 2- Bükü, ejderha BÜKE BADRAÇ: birl. Büke/Badraç Mitolojideki, yedi başlı ejderha BÜKEÇ: Güçlü, bükücü BÜKEY: Büken, bükücü, güçlü BÜKİN: Hanımcık, küçük hanım BÜKLÜM: Kıvrım, büküntü, saçak BÜKÜ: Ejderha BÜKÜŞ: Bükme eylemi, bükmek BÜLEK: Bilek T…Kırgızların, Mürti oymağı beylerinden BÜLTE: Demet, deste, top BÜNGÜ: Tos atmak, kafa vurmak BÜR: Gonca; gonca gül BÜRÇE: Kurt yavrusu BÜRÇEK: 1- Kurt yavrusu 2- Saç kıvrımı BÜRGE: 1- Kellik 2- Bahşiş, hediye BÜRKEV: Himaye,vesayet BÜRKÜT: 1- Bahşiş, hediye 2-Bir kartal türü BÜRÜM: Bürülmüş, katlanmış BÜRÜNCÜK: İpekten yapılmış, şal, fular BÜTE: 1- Fidan 2- Bütünlük BÜVET: Baraj, set, su seti BÜYÜ: Sihir, gizliyi bilme işi, bilgelik BÜYÜK: 1- Olgun, saygıdeğer 2- Bilge 3- Büyü, büyücü CABADAK: Hayret, şaşma CABALAK: Yabalak, yaygın CAĞIMDA: Yaratıcı, üretken CAĞIMDI: Lütufkar, iltifat eden CAĞLI: Namuslu, dürüst CAKŞI: Yakşı, yakışıklı, güzel CALMAN: Yalman CAMAN: 1- Yaman, 2- Kam, büyücü CAMANBAY: birl. Caman/Bay..Şamanist gelenekte, obanın büyücüsü,doktoru, kötü ruhları kovan kişi CAMUGA (Camuka) Kızgın, asabi CANİK: Tüccar, ticaret erbabı CANKU: Meşveret CARIP: Yakın, dost, çok yakın arkadaş CARLIK: Yarlık, emir, ferman CARTI: Şık, alımlı CARUZ: Heyecan CATUK: Halim, haluk CAV: Gösteriş, afi, fiyaka CAVANKUL: Uygurlar döneminde ordunun sol cenahını ve oradaki askerlerin tümüne verilen ad CAVILDAK: Neşeli, şen şakrak CAVLI: Gösterişli, cafcaflı CAYMAZ: Cesur, kararlı CAYNAK: Pençe, Doğan pençesi CEBE: 1- Silah,ok, cephane 2- Zırh CEBEN: Gayretli, çalışkan CEBENOYAN: Cebe/Noyan Çengiz Kagan’ın dünyaca ünlü komutanı ve yakın arkadaşı.(Çengiz’in bütün Türkleri bir bayrak altında toplama fikrinin mimarı bu ulu kişidir.) CELASUN: (Çalasun) 1- Delikanlı 2- Cesur, savaşçı 3- Becerikli, eli tez. CELAYIR: (Çalayır) 1- Bilgin, gün görmüş, tecrübeli 2- savaşçı CELDEN: Yel, yel parçası CELME: Çalım, fiyaka, gösteriş CENGEL: Hafif, ince CENGİZ: Çengiz, Tengiz, Deniz CEREN: Ceylan, ahu, gazel CERKİN: Hısım, yakın CERKUDAY: birl. Yer/Kutay Eski dönem yerin kutsal ruhu CETİK: Yetkin, uzman, olgun CETİZ: Yetkin, becerikli CEYRAN: Ceren CIDA: Mızrak, kısa saplı mızrak CIGI: Şamanist gelenekte ,iyi ruh. Boy ve oymakları kötülüklerden koruduğuna inanılan ruh CILDUZ: Yıldız CILIMGA: Kağan ve Han’ların mektuplarını yazmakla görevli kişi CİBELİK: Sonsuz, sonsuzluk CİCİ: (Cicik, cicek) 1- Çiçek, gül 2- Konuk 3- Sevim, sevimlilik CİDAGU: Yetkin, yetenekli, becerikli CİDE: İri, uzun bir ağaç türü CİGA: Taç, gelin başı CİĞİL: Hafif, yeğni, kolay CİLMAYA: Türk mitolojisindeki efsanevi kanatlı at CİNGİL: 1- Galip, utkan 2- Güvenilir,sadık CİNGÜ: Zafer, utku CİVİL: İyi ruh, temiz , arınmış ruh COLAY: (Yolay) birl. Yol/Ay…Kazaklarda “ayağı uğurlu” kişiler için kullanılır. COLDA: Yolcu, yola çıkan CUCİ: 1- Cici, çiçi, cicik, çiçek, çuçu, çuçi 2- Konuk..Bu ad daha çok, beklenmeyen doğumlar sonrası kullanılır ve bu yüzden “konuk” anlamını içerir CULUM: Narin, nazik, hassas CUMUK: Yumuk, yumulmuş CUPAR: Parfüm, güzel koku ÇABA: Gayret, enerji ÇABACI: Gayretli, enerjik ÇABAK (Çaba)1-Çabuk,çevik 2- Küçük bir göl balığı türü ÇABAR: 1- Çapar, davranır 2- Ulak, kurye, elçi ÇABUK: (Çapuk) Çapan, çaba gösteren, çabalayan ÇAÇA: 1- Savaş baltası 2- Gemici 3- Çiçi, çiçik ÇAGAVUN: Bal arısı ÇAĞ: 1- Zaman, vakit 2- devir, devran 3- su sesi, şırıltı ÇAĞA: Yavru çocuk ÇAĞAN: 1- Bayram, eğlence 2- Şimşek 3- gürz, çakan 4- Beyaza kaçan beyazımsı ÇAĞANAK: Çalgı, enstrüman ÇAĞAŞ: Kırlangıç ÇAĞATAY: birl. Çağ/Atay 1-Çağının en ünlüsü 2- çağdaş, çağının ilerisinde ÇAĞDAŞ: Çağın insanı, aynı çağda yaşayan kişiler ÇAĞIL: 1- Su sesi 2- Çakıl taşı ÇAĞILDAK: Çağlayan, şelale ÇAĞILTI: 1- Su sesi, suyun taş ve kayalara çarparken çıkarttığı ses ÇAĞIN: 1- Şimşek , çakın 2- Gürz, topuz ÇAĞIR: Çağırı, çağrı ÇAĞIRGAN: Çağıran, davetkar ÇAĞLA: 1- Namuslu, dürüst 2- Erik türlerinden bir yemiş ÇAĞLAK: 1- Namuslu, dürüst 2- Çağlayan, şelale ÇAĞLAR: Şelale, çağlayan ÇAĞLASUN: Dürüst ÇAĞLAV: Dürüst ÇAĞLAYAN: Şelale ÇAĞLAYIK: Şelale ÇAĞLI: 1- Dürüst 2- Yakışıklı, güzel ÇAĞLIN: Meşhur ve liyakat sahibi ÇAĞRI:1- Mesaj, davet 2- Doğan kuşu, doğanın bir çeşidi ÇAĞRUK: Katı, sert ÇAKA: 1- Savaş baltası 2- Çakı 3- Fiyaka, çalım, gösteriş ÇAKALOZ: 1- Fener 2- İlkel bir top silahı (Top mermisi yerine çakıl taşı atan) ÇAKAN: 1- Gürz,topuz 2- Şimşek ÇAKAR: 1-Deniz feneri 2- gürz ÇAKI: Kesici, yontucu küçük bıçak ÇAKICI: 1- Çakma eyleminde bulunan 2- Çakı ustası ÇAKIL: Çakıl taşı ÇAKIN: 1- Şimşek 2- Kıvılcım ÇAKIR:1- Doğan türü bir avcı kuş 2- Gürz 3- Şarap, içki ÇAKIRCA: Doğan türü bir avcı kuş ÇAKIRCI: Eskiden saraylarda, özel olarak doğan terbiyeciliği yapanlara verilen bir sıfat ÇAKMAK:..Çak kökünden türeyen, vurmak, kesmek, bölmek eylemi için kullanılan bir sözcük ÇAKMUR: Tutumlu, eli sıkı ÇAKTU: İri yapılı, gösterişli ÇAL: Kılıç darbesi, darbe, vuruş ÇALAP: Ulu ruh, Kadiri mutlak (Eski dönem Tanrı sıfatlarından) ÇALGAR: Çalıcı, vurucu ÇALGIÇAY: Taştan yapılmış el değirmeni ÇALIK:1- Silahşör, iyi kılıç kullanan 2- Çelik 3- Mesaj, haber 4- Haşarı, yaramaz ÇALIM: 1- Gösteriş, fiyaka, kurum 2- Kılıcın keskin tarafı ÇALIMLU: Gösterişli, çekici ÇALIN: Çiğ, jale ÇALIŞ: Azim, ceht ÇALIŞGAN: Çalışkan, işgüzar ÇALKARA: Doğan türü bir avcı kuş ÇALKIN: Darbeci, hamleci, vurucu ÇALMA: Maden üzerine yapılmış oyma, işleme ÇALMAN: Çalıcı, vurucu ÇALUK: Çalık ÇAM: Bir ağaç türü ÇAMUR: Sazlık, bataklık ÇANAYAZ: Berrak, billur ÇANDAR: Karışık, karma ÇANDIR: Karışık ÇANGA: 1- Soylu 2- Pençe ÇANGAL: 1- Çok sık ağaçlı bölge 2- Budaklı ağaç ÇAPAN: 1- Ulak, haberci 2- Enerjik,- çalışkan 3- iş elbisesi, eski giysi ÇAPAR: 1- Enerjik, çalışkan 2- Giysi 3- Saldırgan 4- ulak, haberci ÇAPGIN: Enerjik, koşan, ardından giden ÇAPGUR: Tufan, afet, deprem ÇAPIN: Atak, hücum, savlet ÇAPITGAN: Saldıran, saldırgan ÇAPLAN: Bir şahin türü ÇAPLI: Şahin türü bir avcı kuş ÇAPTI: Koşan, seğirten ÇAPTUĞ: Ünlü, çok tanınan ÇAPUL: Çap…mak kökünden, vuran, saldıran, alıp gotüren vb. eylemlerin tümü ÇARDU: Cinli, perili ÇARMAGUN: Görevli, görevlendirilmiş , emir almış ÇAŞKA: Sabi,bebek, yavru ÇAŞUT: Haberci, muhbir, ajan ÇAT: Yansıma, yayılma, ün ÇATAK: Çatal, çatallı, iki kollu değnek ÇATAL: İki kollu, iki kola ayrılmış nesne ÇATGAL: 1-Yüksek dağlık bölge 2- Çatal ÇATIK: Çatılmış, tersleşmiş ÇATLI(ğ): 1-Ünlü, tanınmış 2- Gözü kara, cesur ÇATUK: Bıçak sapı yapılan bir ağaç türü ÇAV: Ün, şöhret, yansıma, duyuru, bildiri ÇAVA: Ünlü, tanınmış ÇAVAŞ: Ünlü, tanınmış ÇAVLAK: Çağlayan, şelale ÇAVLAN: Çağlayan ÇAVLI: 1- Ünlü,meşhur 2- Doğan yavrusu ÇAVUDUR: İyi üne ve şöhrete sahip olan ÇAVUNT: Ün, şöhret ÇAVUŞ: Bilgi veren, bilgi gotüren, bilgi dağıtan (Çav…kökünden) ÇAVUT: Duvar, sütun ÇAY: Dere, ırmak ÇAYAN: 1- Dövülmemiş, dökme demir 2- İşlenmemiş ham demir ÇAYLAK: Kuyruğu uzun ve çatallı bir avcı kuş ÇAYLAN: 1-Dere kenarı 2- Çağlayan ÇEBER: 1- Usta, mahir 2- Hoş, latif ÇEBİ : (Çepi,çepni) 1- Sert bakışlı 2- Usta eli yatkın, yetenekli 3- Cebe, çebe, silah ÇEKEN: Cazip, cazibe, çekicilik ÇEKİM: Cazibe, çekicilik ÇEKİMLÜ: Çekimli, cazibeli ÇEKLİ: Armağan, hediye, düğün hediyesi ÇEKMERGEN: Nişancı, iyi vuruş yapan, silahşör ÇELEK: Bülbül, güzel öten bir kuş ÇELEN: 1- Becerikli, çalışkan 2- Fettan, yanıltıcı ÇELİK: (Çelük,çuluk) Gücü arttırılmış sert demir ÇELİKTEN: Çelik parçası ÇELİM: Beden, endam, gösteriş ÇELME: 1- Çalma 2- Başa örtülen bez (Bandana) ÇENGİN: Gösterişli, dikkat çekici ÇENGİZ: Deniz ÇENGŞİ: Mucize, olağanüstülük ÇEPEN: Hatip, iyi konuşan, güzel söz söyleyen ÇERÇİ: Ulak, haber, bildiri ulaştıran kişi ÇERİ(Ğ): Asker, savaşçı, toplanarak bir araya gelmiş erat ÇEVEN: Çevre, muhit ÇEVGEN: Cirit, değnek ÇEVRİ: Çeviri,girdap, anafor ÇEVRİM: 1- Girdap, anafor 2- Çevre, muhit ÇIDAM: Dayanıklılık, metanet ÇIDAMLI: Metin, dayanıklı ÇIDIK: Güç, dayanıklılık ÇIGAY (Çığay): 1- Fakir, varlıksız 2- Kurt yüzlü, kurt bakışlı ÇIĞ:1- su damlası, kırağı 2- kar yığını, kar topu ÇIĞAL: Omuz, omuz başı ÇIĞIN: Çıkın, bohça ÇIĞIR: 1- Çağ, devir 2- çığın açtığı yol 3- Dar yol, patika ÇIĞLA: Saf, halis ÇIĞLAN: Saf, halis ÇIĞRI: 1- felek 2- melodi ÇIKAN: 1- kaynak, kaynarca 2- yeğen, hala çocuğu ÇIKMAK: 1- çıkma eylemi 2- Kaynak 3- çakmak ÇILDIM: Seri- hızlı, enerjik ÇIMRIN: Aktif, faal ÇIN: (çin, çine) sağlam, dayanıklı, güvenilir ÇINAK: 1- sevap, hayr 2- güvenilir,sadık ÇINDAN: sandal ağacı ÇINGAY: Özü, sözü bir, sözüne güvenilir ÇINGILIÇ: birl. Çın(sağlam, dayanıklı) Kılıç ÇINGIR:1- Kopuza benzeyen bir saz 2- Çıngırak ÇINTAY: Soylu, güvenilir ÇIRAY: Yüz, eda, çehre ÇIRGANIŞ: Zevk, haz, tat ÇITIRKI: Işık, nur, ziya ÇİBEK: Atmaca türü bir avcı kuş ÇİÇEK: 1- Gül, gül çiçeği 2- Cici, cicik ÇİÇİKAĞAN: birl. Çiçi/Kağan Hun Kaganı (Ulusçuluğu, devlet siyasetine sokan ve bunun savaşını veren kişi) ÇİGAN: Yoksul, fakir ÇİGEN: Gayretli ÇİGENDİK: Gayretli, çalışkan ÇİGER: 1- Gayret,azim 2- Çökertiş,çökertme ÇİGERMİŞ: Çökertmiş, düşmanı bozguna uğratmış ÇİGİL: Olgun,gelişmiş, olmuş ÇİGİLVAR: Kısa ve küçük ok, özel ok ÇİĞDEM: Yaban çiçeği, (Itır çiçeğinin Türkçesi) ÇİL: Dağ tavuğu ÇİLDE: Kış mevsiminin en soğuk dönemi ÇİLDU: Hızlı, seri, çabuk ÇİLEN: 1- Çığ 2- Jale 3- Bir dağ çiçeği ÇİLENTİ: Çığ, jale ÇİMÇİK: Saf, masum ÇİNE: (Çin) 1- Sadık, güvenilir 2- Öz, soy 3- Kurt, kurt yavrusu ÇİNKAY: Sözüne güvenilir, özü sözü bir ÇİPLİ: Narin, ince yapılı ÇİRAY: Yüz, çehre, eda ÇİT: Çizgi, sınır, limit ÇİTER: birl. Çit/Er (sınır muhafızı) ÇİZGEN: Saban izi, karasabanın tarlada açtığı yol ÇİZİM: Resim figürü ÇOBAN: 1- Elinde cop (değnek, sopa) olan 2- Muhtar, oba beyi ÇOBAR: Değnekli, değnek taşıyan ÇOBAYIKMIŞ: Gönül kırıcı, haşin ÇOGA: Vahşi hayvan ÇOGAY: Yoğun, kesif ÇOĞAŞ: 1- Debdebe, şaşa 2- Vahşi hayvan yavrusu ÇOKAN: 1- Gürz, topuz 2- Hayvan yavrusu ÇOKU: 1- Debdebe, şaşa 2- Bolluk, bereket ÇOLAK (Çalak) Silahşör, iyi kılıç çalan ÇOLBANAK: 1- Uzak görüşlü 2- Törenin dışında kalan 3- Nikahsız ilişkiden doğan çocuk (Hakas Türklerinde) ÇOLDU: 1- Bahşiş, mükafat 2- Ganimet ÇOLPAN: 1-Kuzey yıldızı 2- Uzak görüşlü 3- Tanıdık, bildik, aşina ÇOMAK: 1- İri ve yuvarlak değnek 2- Bir ucunda topuz bulunan sopa, silah 3- İnanmış, inançlı ÇONGAR: Gürültü, şamata, nara ÇOPUR: Geyik ve karaca yavrusu ÇORA: (çura, çur) 1- Yerin kutsal ruhu 2- Cin, peri 3- Ruh ÇORAMAN: Cinli, perili ÇORLU: Cinli kötü ruhların etkisinde kalan kişi. Bu ad Şamanist gelenekten gelen bir ad dır.Eskiden bunalımlı ve toplum tarafından hoş karşılanmayan kişiler için bu ad verilirdi ve bu kişiler Kam ve Baksılar tarafından tedavi edilmeye çalışılırdı) ÇOTAK: Kabza, kılıç kabzası ÇOTUR: Kabza, kılıç kabzası ÇÖKERMİŞ: Çökertmiş, düşmanı bozmuş ÇÖKLÜ: Soylu, asil ÇÖKÜL: Irmakların taşarak vadilere bıraktığı tortu ÇÖMÇE: Ağaçtan oyulmuş su kabı ÇÖZELİ: Kıpçak, merkezden uzakta olan ÇÖZELTİ: Ayrılış, kopuş, firak ÇUBAN: Çoban, muhtar, obabaşı ÇUÇU: Şair, şairane konuşan ÇUĞA: (çuka) 1- Yürekli, cesur 2- Arınmış, duru 3- narin ÇUĞAY: Narin ve alımlı kız ÇULÇU: Serçe, Turgay kuşu ÇULUK: 1-Çelik 2- çalık, kılıç çalan 3- aceleci, heyecanlı ÇURAN: Ruhlarla ilgilenen ÇUTUR: Kılıç kabzası ÇUVAŞ: 1-Sakin, rahat 2- dindar, dünyaya değer vermez ÇÜCEN: Akıllı, aklını kullanan ÇÜNÜK: Çınar ağacı DADAK değme, dokunma, tatma DADAL: Tat alan, sezen, farkına varan DAĞ: (Tağ,tağ,tak,tav) Dağ…mec. genişlik, büyüklük, ululuk,heybet DAĞAÇA: Dağ gibi heybetli DAKAK: Ucu ataşli ok DAL: 1-Ayrı, bölünmüş 2- saldırı, büyüme, yayılma 3- batma, çıkma 4- yalınlık, çıplaklık DALAN: koridor, dehliz DALAŞ: Döğüş, karşılıklı saldırı DALAY: (Talay) Genişlik, ululuk, sonsuzluk mecaz eden, asıl anlamı , büyük deniz, okyanus DALBAY: 1- Vasi, ardına sığınılan kişi 2- Çuhadan yapılmış şapka Kırgızlarda- 3- avcı kuşları yakalamak için, tuzaklara bağlanarak bırakılan küçük kuş DALBOY: Vasi, ardına sığınılan kişi DALKILIÇ: birl. Dal/Kılıç mec. Zırhsız ve korunmasız DALKIRAN: Kırıcı, ayırıcı DAMLA: Su damlası , tane DANA: İnek yavrusu, iki yaşındaki genç inek DANİŞMAN: Müşavir, bilgi ve tecrübesine danışılan kişi DANSIK: (Tansık) Olağanüstü, fevkalade DARGA: Vali, üst düzey, bürokrat DARGUN: Alıngan, kırılan, narin DARI : 1- Bir tahıl türü 2- sıkı, sıkıntı, zorluk DARICA: 1- Darı gibi, darı niteliğinde mec. Bereketli 2- sıkı, sıkıcı, zorlu DARSIK: Öfkeli, hiddetli DARUKA : (Darga) Vali, yönetici, bürokrat DARULGAN: alıngan, nazlı DAŞKI: Taşkı, taşmış, dışarı çıkmış, dışarıda olan DAYAK: Değnek, baston, dayanılan nesne DAYANÇ: 1- Dayanak, destek, güven 2- Dayanma gücü tahammül DAYANGAN: Dayanıklı, metin DAYANGI: Köşe minderi DAYAR: Hazır, hazırlıklı DEBRET: Kımıldayış, devinim DAĞER: Kıymet, para, nafız DEĞERBİLİR: birl. Değer/Bilir Kadirşinas, vefalı DEĞERLÜ: Değerli, kıymetli DEĞİRMİ: Çevreli, yuvarlak, toparlak DEĞNEK: Dayanak, dayanılacak nesne DELİ: Usu gitmiş, azmış, dellenen, mec.gözü kara, yiğit DEMİR: Demir madeni DEMİRAĞ: Zırh, örgülü göğüslük birl. Demir/Ağ DEMİRDEN: Demir parçası DEMİRDÖĞEN: birl. Demir/Döğen mec. Acı kuvvet sahibi DEMİRGEN: 1- Demir, ham demir 2- temren, okun ucundaki demir parçası DEMİRHAN: birl. Demir/Han Şamanist gelenekte “ Madenlerin kutsal ruhu” DENERİ. Dikkat, itina DENGİZİK: Denizcik, küçük deniz, göl DENİZ: Deniz, büyük göl DENLİ: Edepli, terbiyeli DEPEGEN: Tekmeleyen, iyi tekme atan DEPREM: Zelzele, sarsılma, kımıldama (Kişisel görüşüme göre bu ad çocuklara deprem sırasında yada deprem felaketi sonrası yaşanan, çileli günler sırasında doğan ve o günlerin anısına verilen bir addır.) DERİN: Derinlik…den mec. Olgunluk, bilgelik DERMEK: Dirilik, canlılık, bir arada tutmak DERNEK: Eğlence, toy, birliktelik DEVİN: Hareket, kımıldanış, davranış DEVRİM: Devirme, yıkma, devirip yerine geçme,..ihtilal DEYİM: Söyleniş, darbımesel DEYİŞ: Söyleyiş, şiirsel anlatım, ozan dili DIVRAK: Yakışıklı, alımlı, civan DİBEK: 1- Ağaçtan oyulmuş büyük havan 2- Yayık ağaç DİK: 1-Yükseklik, yükseliş 2- kararlılık, yıkılmazlık, caymazlık 3- inat DİKEÇ: Sütun, dikil, dikilmiş DİKMEN: İnatçı, kararlı DİLEK: Dil ile istenen, dile getirilen istek, arzu, murat, dilek DİLER: Dileyen, dileyici DİLİM: kesik, bölüm, bölünmüş, biçimlenmiş DİNÇ: Zinde, sağlam, dirençli DİNLER: Terbiyeli, munis, muti DİP. Baht, talih DİPÇİN: 1- Bahtı açık 2- Sağlam, dayanıklı DİREK: 1- Dirilik, sağlamlık, ayakta kalmak 2- Temel, dayanak 3- Vezir,bakan DİREN: Direnç, karşı koyuş, dirilik DİRENÇ: Direnme gücü DİRENGEÇ: Destek, dayanak DİRGEN: 1-Dirilik,2- harmanda kullanılan demir çatal DİRİ: (diri, dirik, Tiri, tirik) Can, ruh, canlılık, canlı DİRİL: Can, ruh, tin DİRİM: Yaşam, sağlık, canlılık DİRLİG: Yaşam, hayat DİRSE: Derse, söylerse, konuşkan DİZİK: (dizi) Kolye, takı DİZLEK: Hazır cevap, konuşkan DODURGA: 1- Dolgun, doyumlu 2- doyuran, doyurucu 3- açık, net, berrak DOĞA: 1- Tabiat,doğallık, ortaya çıkış 2- Huy, yaradılış, fıtrat DOĞAN: 1- Soylu bir av kuşu 2- Doğmuş, olmuş, ortaya çıkan DOĞRU: Dürüst, yalansız, sözüne güvenilen DOĞRUL: 1-Doğruluk, dürüstlük 2- Ayakta duran, dirençli DOĞU: Güneşin doğuş yönü DOĞUÇ: Doğuş,doğma, ortaya çıkış DOĞUDAN: Doğulu, doğu yönünden gelen DOĞUŞ: Doğma, ortaya çıkış DOKUNAK: Dokunuş, değiş, mec. Ağır, mahsun,yürek sızlatan, yüreğe dokunan DOKUNÇ: Dokunak, hüzün DOKUZ: Dokuz sayısı, Türklerin en çok eskilerden beri uğurlu sayılarındandır DOKUZ ARKA: Dokuz/Arka (…Eski dönemlerde soyluluk gösterme ve belli etmesi açısından, bir kişinin babasından itibaren geriye doğru dokuz atasının sayılıp açıklanması..) DOLANDI: Dolanan, gezgin DOLU: 1-Bilgin, tecrübeli, öğretmen 2- Bütün, tam, eksiksiz 3, Şamanist gelenekte ve Alevi_Bektaşi gelenekte, içki, şarap 4- kısa süren, iri taneli yağmur DOLUN: Tam, bütün, eksiksiz Eski Yakut Türklerinde bereketi simgeleyen kutsal ruh. DOLUNAY: Ayın on dördü, ayın en güzel hali DOMANİÇ: 1-Dumanlı bölge 2- Tümsek, engebeli arazi DONAT: Giyim, kuşam, zenginlik, cömertlik DOMURCUK: Gül, tomurcuk DONATMIŞ: Giydirip, kuşatmış, sevindirmiş, cömertlik göstermiş DONATUR: Cömert, eli açık, bağışlayıcı DONSUZ: Çıplak, fakir, varlıksız DORA: Doruk, zirve, şahika DORAN: (Duran) Diri, canlı, yaşayan DORU: 1- Doruk, zirve 2- Kara ile kızıl arası renk (At rengi) DORUK: Zirve, uç, şahika DOYMADUK: Doyumsuz, sevilmeye doymayan, doyulmayan DOYUM: 1- Doymak, tatmin 2- Ganimet, bereket DOYURAN: mec. Cömert, hayr sahibi, iyilik sever DÖĞEN: 1- Dövüşçü,döven 2- Ekin saplarını ezmeye yarayan, altında çakmaktaşı bulunan geniş tahta DÖĞER: 1- Döver 2- değer, kıymet 3- Kalın, enli bir ağaç DÖĞERLİ: Değerli DÖĞÜŞ: Dövüş, savaş, kavga DÖĞÜŞGEN: Kavgacı, savaşçı DÖKÜMHAN: birl. Böküm/Han 1- Dökmekten döküm 2- Düğüm, bağ DÖLEK: 1- Çok döl veren 2- Koyunun kuzuladığı yer 3- İtibarlı, saygıdeğer, maharetli DÖLEN: Muti, sevgi gösteren DÖNDER: (Döne, döndü gibi “dönmek” fiilinden türetilmiş, çocukları ölen ailelerin, yeni çocukları olduğunda kullandıkları adlardan) DÖNDÜ: Dönüş yapan (Reenkarnasyon) çocukları ölen ailelerin verdiği adlardan DÖNGEL: Saat DÖNGÜ: Dönüşüm, başa dönüş DÖNGÜN: Dargın, gönlü kırık DÖNMEZ: Kararlı, cesur, azimli DULAK: Dolu, olgun, tecrübeli DUMAN: 1- Sis, kırağı 2- ateşten çıkan gaz DUMLU: 1- dumanlı, sisli bölge 2- Soğuk ve ayaz alan yer DUMRUL : 1- Okun sivri ucu 2- Başı dumanlı, efkarlı DURA: (Durak) 1- yaşam, hayat 2- Sağlamlık, dayanıklılık, kalıcılık 3- ev, yaşanılan yer, barınak (Bu ad, çocukları ölmüş ailelerin yeni çocukları olduğunda yaşamda kalıp uzun yaşaması ve sağlıklı olması dileğini içeren adlardandır ve çok eskilere dayanan bir gelenekle bu gün de sürdürülmektedir.Durak, Dursun, Durmuş, Durdu, Yaşar, Tokta, Tok, Toka, Toktamış, Turan vb. adlar da hep aynı psikoloji ve geleneğin ürünüdür. DURAK: (Dura) Yaşam, hayat DURAN: (Turan) Durucu, kalıcı, yaşayan, canlı DURCU: Durucu, kalıcı canlı DURDU: 1- Duran, kalıcı, canlı, yaşayan 2- Yaşam, hayat DURGAÇ: Durak, durulan, yaşanılan yer DURGUN: 1- Durulmuş, süzülmüş, arınmış 2- Sakin, sükuna ermiş, kendi halinde DURMUŞ: 1- Duran, yaşayan, canlı 2- Yaşam, hayat DURSUN: Durması, yaşaması istenen DURU: 1- saf, sade, berrak 2- Duran, durgun DURUK: Duru, durucu DURUL: 1- Sükun bulmak, huzura kavuşmak 2- Günahsızlık, arınmışlık DURULCA: Masum, günahsız DURULMAZ: Afacan, yaramaz DURULMUŞ: Tatminkar, sakin DURUM: Yaşam, hayat, süreğenlik, duruş DUVA: (Düve) DUVAK: Örtül kapanmış, gelin başı DUVAN: (Doğan) DUYAN: Duyucu, hissedici DUYAR: Duyarlı, hisli, duygulu DUYARI: Duyarlılık, hislilik DUYGU: His, duyum DUYUŞ: Duyum, hissediş, duyarlılık DUYUŞAN: Duyan, hisseden DÜĞÜN: (Töğün, Toygün) Toy günü, yemekli eğlence DÜŞ: Rüya, aniden ortaya çıkış DÜŞELGE: Pay, hisse DÜŞERGE: Miras, pay DÜŞÜNGÜ: Düşünerek üzülme, kafaya takma, üzülme, teessür DÜVE:1- Genç inek, dananın büyüğü 2- Döven, dövüşçü DÜVECİ: Dövücü, dövüşçü DÜVEHAN: birl. Düve/Han DÜVEN: (Döven) DÜYECİ: Dövüşçü, döğüşçü DÜZ: (Tüz) 1- Doğru, doğruluk, gerçek 2- Soy, kök, döl 3- Kural,kaide DÜZE: Düzen, uslup, tarz DÜZEN: Kural, kurallar bütünü DÜZGE: Süs, makyaj DÜZGÜN: 1- Düzülü, düzenli, muntazam 2- Gidişat, teamül EBİNEvin) Tane, öz EBİNÇ: Refah, huzur EBİRİ: Erim, erdem, fazilet EBREK: Dayanıklı, sebatkar EBREN: 1- Evren, kainat 2- Felek, talih EBRET: Ayrılım, ihtilaf EBRÜK: Dayanıklı, sebatkar ECE: (Eçe) ECEVİT: 1- Çalışkan ,, aktif 2- haşarı, yaramaz EÇE: 1- Dahi, çok akıllı, çok zeki 2- Saygıdeğer, görgülü hanım EÇİNE: Doğru sözlü, sözüne güvenilir EDE: (Edi, Ata) Atalık, hatırı sayılan, sözü dinlenen kişi EDERKON: birl. Ede/Kon (Konmaktan can, ruh) EDGÜ: 1- İyi, güzel, hoş 2- Adil, adaletli 3- Eğitmen, öğretmen EDGÜDİ: 1- Eğitici, öğretici 2- İyi, ala EDİ: Eda, ata, saygıdeğer ulu kişi EDİGE: 1- İyi, iyi kalpli 2- öğretmen EDİK: Kısa konçlu çizme EDİL: (İdil,etil, atil) iyilik, güzellik EDİZ: 1- Kıymet, kıymetli 2- Yüksek, Yükselmiş EGE: (Eke,Öke)1- Dahi, çok akıllı 2- Egemen, sahip 3- Bakıcı, eğitici EGEMEN: 1- Hakim, sahip, kendinden başkasını dinlemeyen, buyrukçu 2- bilge kişi, dahi 3- ağa, ağabey EGİT: Göz değmesi ve nazara karşı göz kenarlarına sürülen bir ot EĞBER: Eğri, eğrilmiş EĞİLMEZ: Gururlu, mağrur, dik başlı EĞİN: Eğirilmiş EĞİR: 1- Sarış, çeviriş, kuşatma 2- bükme, kıvırma EĞNEZ: Narin, zayıf, ince EĞREK: Sık, bol EĞRİ: Eğik, bükük mec. Saygılı, alçak gönüllü EĞRİM: Pınar, göze, küçük çağlayan EKE:1- Dahi, çok akıllı 2- Sahip, egemen 3- bakıcı, eğitici EKEÇ: Cana yakın ve çekici kız EKELİK: Deha, kıymet EKİM: 1- Ekin ekme eylemi 2- Yarım, ziraat EKİN: 1- Mahsul, tarla ürünü 2- tarlaya ekilip olması beklenen her türlü bitki EKİNCİ: 1-İkinci (erkek, ya da kız) 2- Rençber, çiftçi EKSÜK: Azlık, yokluk, yoksulluk EKŞİ: Eksi,eksik, azlık, yokluk EL: 1- İl, Ülke, Memleket 2- İlgi, bağlantı 3- Barış, Sukunet 4- Kolun, bilekten aşağısı ELA: (Ala) Renkli alacalı ELBAN: (İlban) Devletçi, devletine bağlı, sadık ELBİR: birl. El/Bir mec. Elbirliği, işbirliği, imece ELCEK: 1- Ekin biçme aracı 2- Munis, sessiz ELÇİK: Eldiven ELÇİ: 1- Devletine bağlı, devletçi 2- Devleti adına aracılık eden, haberci, temsilci ELÇİM: Demet, tutam ELÇİN: 1- Demet, bağ, buket 2- Ekin biçerken kullanılan bir alet 3- Devlet görevlisi, devletine bağlı ELDEK: 1- basiret, kabiliyet, eylem gücü 2- Yedek, elde bulunan ELDEM: 1-Alışkın, yetişkin 2- Sevimli, cana yakın 3- evcil koyun ELDÜZ: birl. El/Düz Yurtsever ELEZ: (Eliz)Arı,duru, temiz, munis, uyumlu Yakut destanlarında bekareti simgeleyen kutsal ruh.(Ulu Tuyun’un kızı) ELGAY: Yurtsever ELGİN: 1- Konuk, öncelik verilen kişi 2- Gurbetçi, yurdundan uzak ELGÖRMÜŞ: Gezgin, seyyah ELGÜN: Halk, avam, halktan kişi ELİBOL: Cömert, eli açık, sahi ELİK: Usta, eli yatkın ELİŞ: Usta, maharetli ELİTAŞ: Cimri, eli sıkı ELİTEZ: Becerikli ELKATMIŞ: birl. El/Katmış Ülke fethetmiş, algan ELKİN: 1- konuk 2- Yolcu ELÖVER: Yurtsever ELTUTAR: birl. 1- El/Tutar mec. Yardımsever, hayırşinas 2- Fatih, Algan ELVEREN: Olgunlaşan, yeterlilik kazanan EMÇİ: Doktor,eczacı EMEÇ: Amaç, gaye EMEK: 1- Gayret, cehd, zahmet 2- Güç, enerji EMEN: 1-Can, ruh, hayat 2- Ağaç dikmek için açılan çukur 3- meşe ağacı EMET: Sınır, mesafe EMGEK: Emek, zahmet, güçlük EMLEK: Duygulu, merhametli EMRE: (İmre) Düşkün, aşık, hayallerle yaşayan EN: (Yen)1- Derinlik, genişlik 2- Av 3-Kıyı 4- Arka ENÇU: Sükun,huzur,ruh derinliği ENDEŞ: Eşit, müsavi ENEÇ: Meyil, meyilli ENİK: (enük, enek)Genişçe, yayık ENGİN: 1- Genişlik, derinlik, yayıklık 2- ufuk, ufuk çizgisi ENİCUK: Hısım, kavim- kardeş ENİŞ: (Enuş) 1- İniş, yokuşun karşılığı mec. Rahata ve huzura erme 2- Uçlarda, ekstrem ENKİŞ: Tecrübeli, deneyimli, olgun ER: 1- Olgun,olmuş, ergin, yetişkin erkek 2- Asker, çeri ERÇE: birl. Er/Çe…Erkeğe yakışır biçimde ERÇİN: Ülkenin idari bölümlerinden her biri (İl, ilçe, kasaba vb.) ERDEM: ( Ertem) Fazilet, bilgelik, yücelik, hünerlilik ERDEMÇİ: Erdem sahibi ERDEMLÜ: Erdem sahibi ERDEN: Er parçası, erden olma ERDİN: Ermiş, olgun EREK: Erişilmek istenen, ülkü, hedef EREKLİ: (Ereğli) Ereği olan EREM: Müjde, iyi haber EREN: 1- Olgun, 2- Hür, bağımsız 3- Din ile bütünleşmiş ERENTÜZ: birl. Eren/Düz T…Tuva ve Çuvaş Türklerinde, “Terazi Yıldızı” EREZ: 1- Erişilen, mutlu olunan 2- Cesur, gözü kara, dayanıklı ERGEN: Olgun, deneyimli ERGENE: 1- Güçlülük, egemenlik 2- Maden dağı 3- Dağlar arasındaki geçit ERGENEKON: 1- Maden dağı 2- Dağlar arasındaki yurt ERGİ: Eriş, olgunluk, deneyim ERGİL: 1- Bilgili, deneyimli, yetişkin 2- Savaşçı, cengaver ERGİN: 1- Ermiş, olgun, irfan sahibi 2- Savaşçı, cengaver ERGUN: 1- Yumuşak huylu kişi 2- Hızlı koşan at 3- Argun ERİK: Ermiş, olgun, bilge, filozof, becerikli ERİKEN: Ermiş, olgun, bilge ERİM: 1- Müjde, iyi haber 2- Felsefe, derin bilgi 3- Vade, zaman ERİNCİK: Mahçup, utangaç ERİNÇ: 1- Olacak, olması gereken, kaçınılmaz sonuç 2- Nimet, bolluk ERİŞ: Gaye, erişilmesi istenen ERİŞEK: Ülkü, gaye ERİŞEN: Ulaşan, vasıl olan ERİŞKİN: Olgun, kamil, ermiş ERK: 1- Güç, kudret 2- İktidar, erklik, hükümranlık 3- Bağımsızlık,egemenlik ERKE: 1- Egemen, güç 2- İşve, naz, cilve 3- Çekicilik, çekiciliği kullanma istek ve yeteneği Türk mitolojisinde, Ülgen’in dokuz kızından biri ve namusu simgeleyen kutsal ruh ERKELİ: Egemen ERKEM: Nazlım, işvelim, edalım ERKİ: 1- Güçlü, egemen, erke 2- Atik, çevik ERKİN: 1- Bağımsız, otorite tanımaz 2- Başına bıuruk, kendi bildiğini okuyan 3- Sürekli, süreklilik ERKİNDİK: Erkinlik, bağımsızlık, hürriyet ERKLİG: Egemen, kuvvetli, şevkatli ERKMEN: 1- Bağımsız, başına buyruk 2- Bekar, evlenmemiş ERLİK HAN: birl. Erlik/Han Şamanist gelenekte “Cezalandırmayı simgeleyen kutlu ruh” ERMAN: 1- Erdemli, güç, mert 2- Kutsal, mukaddes ERMİŞ: Olgun, müdrik ERNEK: Küçük parmak, serçe parmağı ERSE: Ermesi, olgunlaşması istenen ERSİN: 1- Uzun ömürlülük dileği 2- Olgunluk, bilgelik dileği ERSÜ: Fazla, çok fazlalık ERTE: 1- Seher, şafak 2- Yarın, gelecek, sonraki, halef ERTEGİ: Destan, lejant ERTEN: Tan, şafak ERTİK: Meslek, sanat ERTİM: Olgun, erişkin, bilge ERTİN: 1- Mahsun, hüzünlü 2- Kendine yeten ERTİNGÜ: 1- Olağanüstü, fevkalade 2- Efsane, mit ERZENE: Doruk, zirve, en üst ERZİ: Veli, vasi, yönetici ERZİK: 1- Asıl, ana, temel 2- Soylu ve yiğit ESBOL: birl. Es/Bol …Çok zeki, çok akıllı (Usu-bol) ESE: 1- Mutluluk, sağlık 2- Yel, esinti ESELİK: Selam, selamet ESEN: 1- Sağlık, selamet 2- Yel, yumuşak yel ESENLÜ: Esenli, sağlıklı ESER: Esinti, yel ESİ: Yel, esinti ESİM: Esinti ESİN: 1- Esinti, yel 2- soluk, sağlık, nefes 3- İlham ESİNTİ: Yel, hafif yel ESİRGEN: 1- Arkadaş, dost, yaren 2- korunan, yakınlık duyulan ESİRGENÇ: Nazlı, nazenin ESİRKİŞ: Merhamet, acıma duygusu ESKİN: Yel, yel alan ESLEK: 1- Yumuşak başlı, uysal 2- Selam, selamet ESNEK: Uzayan, genişleyen, esen ESRİGÜN: birl. Esri/Gün…fırtına ESRİK: Mecnun, kendinden geçmiş ESRİMİŞ: Kendinden geçmiş ESTELİK: Yadigar, hatıra ESTİ: Yel, esinti EŞİM: Çalışkan, becerikli EŞİNGEN: 1- Çalışkan 2- Eşit, müsavi EŞİTGEN: İşitken, işiten, dikkatli EŞKİN: 1- Hızlı, atik 2- Dayanıklı, metin 3- Rüzgarlı bölge, rüzgar alan bölge EŞLİK: Dost, yaren, refik ETGÜ: 1- İyi, iyilik 2- Etki, şiddet ETİGE: Öğretmen, mürebbiye ETİL: İtil- idil ETİNGÜ: Olağanüstü, fevkalade ETİZ: Yüksek, ulu EVCİL: Evine bağlı, evcimen EVCİM: 1- Evcimen, evcil 2- İşgüzar, hamarat EVCİMEN: Evine bağlı EVCİMİK: Ekonomist, muktesit EVDEŞ: Hanım, erkeğin eşi EVGİ: İvedi, acele EVGİN: 1- Aceleci, telaşlı 2- Evcil, evine bağlı EVİN: Cevher, öz, nüve EVİRGEN: 1- Tedbir, tedbirli 2- Dönüşüm, çevirim EVREN: 1- Kainat 2- Ejderha, canavar 3- Baht, talih EVRENSEL: Evreni kaplayan, evreni içine alan EYGİ: İyi, salih, temiz EYGİŞ: İyi kişi, iyi insan EYGÜ: İyi, iyice EYİN: Vücut EYİNÇ: Refah, mutluluk EYLEM: 1- İş, iş görme, çalışma 2- Etkileyici davranış 3- Durdurma, önünü kesme EYLETMEZ: Amansız, aman vermez EYLETÜR: İyilik sahibi, cömert EYLİK: İyilik, yardım, iane EYMEN : 1- Alçak gönüllü, mütevazı 2- Yardımsever, hayırşinas EYMÜR: (Eymir) İyilik sahibi, hayırşinas EYTEMİŞ: Güzel konuşan, tatlı dilli, hatip EYÜGE: İyi,iyice EZDİ: Ezen, ezici, baskıcı EZGİ: 1- İyi, iyilik, 2- Uyum, ahenk 3- Acı, üzüntü 4- Name, hoş sada EZGİN: Ezik, ezilmiş, acı çekmiş, mahzun EZİLGEN: Mazlum, zulüm görmüş EZİM: 1- Belirti, iz 2- Zorunluluk, mecburiyet EZİNÇ: 1- Belirti, iz 2- Ezginlik, mahzunluk GALI:Kalın, Hediye, bağış, çehiz GALIN: Hediye, çehiz GAMAĞ: Bütünlük, bütün, tüm GARA: Kara GARACU: Sivil, resmi olmayan GARGILI: Kargılı, mızraklı GASPAK: Süslü, müzeyyen GAYIR: (Kayır) 1- Taraf, destek, kayırma 2- Lütuf, ihsan, hediye GAYURMUŞ: Kayırmış GAZAN: (Kazan) 1- Kazanma, kazanç, üstünlük 2- Kızgın, kızgınlı celallenmek GEÇE: Geçmiş, mazi, geçen GEÇEK: Geçit, köprü GEÇER: Geçeli, caiz GEÇGEL: Makbul, nafız GEÇGİL: Geçerli, makbul GEÇGİN: Geçmiş, kendinden geçmiş, feda etmiş GEÇİM: 1- Yaşam, dirlik 2- Anlaşma, uyuşma 3- rısk, yiyecek, nafaka GEÇİMLÜ: Munis, yumuşak huylu GEÇİMLÜK: Geçinmek için gerekli olan GEDEK: 1- Görev, vazife 2- Oyuk, kırılıp, yıkılarak açılan yol GEDİZ: Su birikintisi, gölet GEGEZ: Mümkün, uyumlu GEĞİN: Set, şiddetli GELBERİ: Ocaklardan,ateş çekmek için kullanılan ucu eğri demir çubuk GELDEÇ: Gelecek, ati, istikbal GELEK: (Gelik) halef, sonraki GELGEÇ: Geçici, kalıcı olmayan GELGEL: Çekim, cazibe GELDİ: Gelecek, istikbal GELİN: Gelen, dışarıdan içeriye gelen GELİNCİK: Kır çiçeği GELİK: Halef, sonraki GELİKLİ: Halef GENCE: (Gençek, genç) Taze, yavru, genişleyen, gelişen GENEŞ: Müşavere, meşveret GENGŞİ: Cengşi, mucize GENİŞ: Yaygın, enli, engin GENSU: birl. Gen/Su Deniz, büyük göl GER: 1- Söz verme, ant içme, bağlama, anlaşma, birleşme 2- Vahşi hayvan yavrusu 3- Dev, devasa GERAY: birl. Ger/Ay Uygun, münasip, layık GERAYHAN: birl. Geray/Han Kırım hanlığının kurucusu ve ilk hanı. Daha sonra gelen hanlar bu adı, birer unvan olarak kullanmışlardır. GEREZ: Dilber GERGÖZ: 1- Zabit, zabıta 2- Geyik gözü GERİM: 1- Yön, cihet 2- Hicap, utangaçlık GEYİK: (Geyük) Yabani, vahşi, yabancıl GEZ: 1- Nişan, işaret 2- Giz, sır GEZGİN: Seyyah GEZGİNSU: birl. Gezgin/Su …Irmak GEZLER: Nişancı, iyi atıcı GIYIN: Gamze, çukur GİCİK: Taze, hoş, sevimli GİDİK: Uç, kenar, sınır, limit GİRAY: Uygun, layık GİRGİN: Girişken, müteşebbis, cana yakın GİRİK: Girişken, müteşebbis GİRİŞKEN: Girgin GILAV: Teşvik, destek GILIG: (Kılık) Huy, yaradılış, tabiat GIRGIÇ: Çalışkan, aktif, faal GİRÇEK: 1- Gerçek, hakikat 2- Bağlı, sadakatli GİRTİNE: İman, inanç GİZ: Sır, Gizlilik GİZEM: Sır, esrar GİZLENÇ: Hazine, define GONÇA: Bahşiş, hediye GORAL: Kısmet, nasip GİCİK: Minyon, sevimli GÖCEK: Taze, hoş, güzel GÖÇELGE: Konup göçülen yer GÖÇER: Göçmen GÖÇMEN: Muhacır GÖÇÜNCÜ: (Göçküncü) Geçici, fani GÖĞEN: Gök rengi, maviye çalan, mavileşmiş GÖĞKUTLUĞ: birl. Gök/Kutlu GÖĞNÜK: 1- Yanmış, kavrulmuş 2- Mavi, maviye kaçan GÖK: 1- Tanrı, Tanrıdan..Tanrısal, kutsal 2- Mavi ,Gök rengi 3- Yer üstü, gökyüzü 4- Ezel-ebet, başsızlık ve sonsuzluk 5- Güzellik, göz alıcılık, üstünlük GÖKBEN: 1- Tanrıdan gelen, gök parçası 2- Masmavi GÖKBÖRİ: birl. Gök/Böri Tanrısal kurt..(Bozkurt) GÖKBÖRİ: birl. Gök/Böri (..Bazı kaynaklarda “Bozkurt” olarak da geçer.) GÖKÇE: Güzel, zarif, çekici, gözalıcı GÖKÇEK: Gökçe, çekici, güzel GÖKÇEL: Mavimsi, maviye çalan GÖKÇELİ: Güzel, Yakışıklı GÖKÇEN: Gökçe, güzel, alımlı, dilber GÖKÇİL: 1- Gökten gelen, göksel 2- Mavi, maviye çalan GÖKÇİN: Mavi GÖKLEN: Ulu, mübarek GÖKMEN: Tanrısal, Tanrıdan gelen GÖKTÜRK: birl. Gök/Türk Tanrıdan kut almış. Kutsanmış Türk…(Tanrısal Türk, Tanrı tarafından gökte yaratılıp, yeryüzüne yollanan Türk) GÖL: Göl, deniz mec. Ululuk, geniş gönüllülük GÖLEĞEZ: birl. Göl kenarında yetişen bir su çiçeği GÖLET: Küçük göl, gölcük, yapay göl GÖMEÇ: Kuyuda (Toprak fırında pişirilen ekmek) GÖMEK: Kömek, yardım, inayet GÖMÜÇ: Hazine, define, mücevher GÖNDEM: İtaatkar, muti, sadık GÖNDER: Mızrak, direk GÖNE: Onur, iftihar GÖNEN: 1- Feyz 2- Onur, iftihar 3- Bolluk, bereket GÖNENÇ: Açık, talih, mutluluk, iftihar GÖNÜL: 1- Can, ruh, duygu merkezi 2- Kalb, vücudun kan pompası GÖNÜLDAŞ: Gönül birlikteliği, aynı inanç, duygu ve düşünceleri paylaşıp savunan bireylerin her biri GÖRCEĞİZ: Ufuk çizgisi GÖRÇEK: Ufuk, ufuk çizgisi GÖRÇÜM: Geçici, fani GÖREGEN: Görgülü, görüp geçirmiş, deneyimli GÖREK: Görüntü, peyzaj, manzara GÖREZ: Meltem, hafif yel GÖRGÜ: Terbiye, muaşeret GÖRGÜÇ: Dürbün GÖRGÜLÜ: Terbiyeli GÖRGÜN: Görgülü, deneyimli GÖRK: İhtişam, olağanüstü güzellik ve çekicilik, ihtişam, debdebe GÖRKEM: İhtişam, debdebe, heybet, olağanüstülük GÖRKEN: Hürmetli, Hürmete layık GÖRKLÜCE: İhtişamlı, heybetli, yakışıklı, güzel GÖRKLÜĞ: Çok güzel, çekici, ihtişamlı GÖRÜMCÜK: Görülmesi, ilgilenilmesi gerekli olan GÖRÜK: Gözetleyici, casus GÖRÜN: Görüntü, Açıklık, netlik GÖRÜNDÜK: Aşikar, gizlisiz, saklısız GÖVEL: Gök rengini almış, göğe ermiş GÖVERİ: Yeşermiş, gururlu GÖVEZ: Mağrur, gururlu GÖY: Taze, genç GÖYMEN: Yanık, yanık tenli GÖYNÜK: Yanık, kavrulmuş GÖZ KAMAN: birl. Göz/Kaman Gözde, seçkin, göz kamaştırıcı GÖZAL: Göz alıcı, farklı, seçkin, el üstünde GÖZBAY: birl. Göz/Bay Sihirbaz GÖZBAYCI: Sihirbaz, illüzyonist GÖZDE: Beğenilen, göze girmiş, el üstünde tutulan, emsallerinden daha üstte bulunan GÖZE: (Gözek, Köze) Kaynak suyu, menbaa GÖZEBE: Tahmin, beklenti GÖZEGER: Çekici, cazibeli GÖZEGÜ: Gözde, çekici GÖZEĞEN: Ufuk, ufuk çizgisi GÖZEĞİR: birl. Göz/Eğir Çekici, cazip, göze hoş gelen GÖZEK: Göze GÖZEN: Cazibeli, çekici, göze hoş gelen GÖZERİ: Dürbün GÖZGEÇ: Ayna GÖZGÖR: Ayna GÖZGÜ: Ayna GUNA: Kına GONCUK: (Göncük) Kısa gün, kış günü GUR: (Gür,Kür) 1- Şiddet, kızgınlık, öfke 2- Ateş, ateşlilik GURSAÇTI: birl. Gur/Saçtı (Kızgın, celalli, hiddet ve öfke saçan) GUVA: Geyik GUYUK: Canavar, ejderha, vahşi ve yırtıcı hayvan GUYULDAR: Uyumlu, ahenkli, geçimli GUZ: 1- Güzel, çekici, yakışıklı 2- Oğuz GÜCENİR: Alıngan, mahçup GÜCENMİŞ: Alıngan GÜÇ: (Güçü, küç, küçlük) Enerji, kuvvet GÜÇEYÜ: Çok güçlü, yenilmez GÜÇLÜK: Güç, zorluk, meşakkat GÜDEK: Güdülenme, motivasyon GÜDER: Murat, emel, beklenti GÜDÜL: 1- Saç üzerinde pişirilmiş mısır ekmeği 2- Kısa, kalın 3- Gözü pek GÜDÜR: Hayal, kurgu GÜLEÇ: Güler yüzlü, mütebessim GÜLEGEN: Güler yüzlü, mütebessim GÜLEK: 1- Handan, mütebessim 2- Gölcük, küçük göl GÜLEN: Mutlu, mütebessim GÜLER: Mütebessim, güler yüzlü mec. Talihi açık GÜLESİN: Mutlu, sıkıntısız, tasasız olma dileği GÜLGÜN: Gülen, mütebessim GÜLSÜN: Mutlu, sıkıntısız olma dileği GÜLÜK: Gülen, mütebessim GÜLÜMSER: Mütebessim, sevimli GÜMÜL: Demet, buket, deste GÜMÜŞ: Gümüş madeni GÜN: Güneş, gündüz, afitap GÜNANA: birl. Gün/Ana Sogay Türklerinde eski dönem, Güneşte ki kutlu kadın ruh. GÜNÇE: Güneşlik, şemsiye GÜNÇEK: Güneşlik GÜNÇÜ: 1- Güneşe benzeyen, güneş gibi 2- Güneşi seven GÜNDAŞ: Gün/Daş ..Aynı güneşi paylaşan, gün ortağı GÜNDEM: Ağır başlı, mülayim GÜNDEN: El üstünde tutulan, revaçta.. GÜNDER: birl. Gün/Der (..Derlemekten..) GÜNDÖNDÜ: birl. Gün/Döndü bir çiçek türü GÜNDÜ: Gündüz, gün ortası GÜNDÜZ: Gün içi, gün ortası, güneşli gün GÜNEŞ: Güneş GÜNEY: (Küney) Güneşe bakan, güneş gören GÜNGEN: Takvim, vakit GÜNGÖR: birl. Gün/Gör “mec. Bahtı açık olsun, mutlu olsun” GÜNGÖRMÜŞ: birl. Gün/Görmüş “mec. Deneyimli, dolu yaşamış GÜNLÜK: Güneşlik, şemsiye GÜNTÜLÜ: birl. Gün/Tülü (…Gündüz düşü) GÜNÜÇ: Nafaka, günlük GÜNYELİ: birl. Gün/Yeli ..doğudan gelen yel, doğu rüzgarı GÜR: (Kür) 1- Sağlam, sıkı 2- Sık, yoğun 3- Yiğit, korkusuz GÜRBOĞA: (Kürboğa) birl. Gür/Boğa Türkistan’ın Araplarca işgal edildiği dönemlerde, özellikle o sıralarda Genel vali olan, “ İbni-kuteybe” adlı çapulcuya karşı, kahramanca direnen ve her defasında Yeni direnişler örgütleyerek, Türkleri işgallere karşı uyanık ve diri tutmaya çalışan bir Türk beyi GÜRBÜZ: Sağlıklı, kuvvetli, dayanıklı GÜRE: Güç, enerji GÜRELİ: 1- Enerjik, çalışkan 2- Haz, doyum GÜRGEN: Bir ağaç türü GÜRÜZ: (Gürz) Topuz GÜVEN: İtimat GÜVENÇ: Güvence, garanti GÜYÜK: Canavar, vahşi hayvan GÜZ: Sonbahar GÜZEL: (Gözel) Yakşı, alımlı, çekici, göze hoş gelen GÜZEY: 1- Taze, körpe, yeni 2-Destek, fırsat 3- Sonbahar 4- Kuzey yönü GÜZİN: (Güzün) Güz vakti, güz vaktinde doğan GÜZLEK: Güz döneminde kalınan yer Türkçe’de h harfi yoktur. Ancak zamanla “K” harfi ile başlıyan bazı kelimeler H harfi ile başlamıştır. HAN:1- Devlet başkanı 2- Kağana bağlı, özerk devlet başkanı 3- beylik başkanı, yönetici HANIM: 1- Han’ın dişisi 2- Soylu kadın 3- Han’ın evdeşi (Hatun) 4- Türk töresinde, kadınlara olan saygıyı ifade eden genel bir sıfat HANLI: Yurttaş, Bir Han’a bağlı kişi, Bağımsız bir devletin mensubu HATUN: (Katun) 1- Kağan’ın evdeşi, kraliçe 2- Saygı duyulan, görgülü hanım Türkçe’deki, kadın sözcüğü buradan gelir. HOMAR: (Humar) Yakışıklı, çekici, güzel, süslü, fiyakalı HUN: (Kul) Koyun, koyunlu HUŞ: Bir çam ağacı türü IDAÇU: Muhafız, koruma IDUĞ: (Iduk) Kutsal, tanrısal IĞAÇ: 1- Ağaç, ağaçlıklı bölge 2- Fersah IĞAR: Kıymetli, ağır IĞDIR: 1- İyi, hoş, hoşluk 2- Yetkin, ehil IĞIRCIK: Fecir ILAÇIN: Laçin, şahin kuşu ILANKU: 1- Kıvrak, atletik 2- Ulu, Ululanmış, yüce ILDIR: 1- Ürküt, ürkütücü 2- Berk, sert ILDIRIM: Yıldırım, berk ILDUZ: Yıldız, necm ILGAR: 1- Gayret, cehd 2- Atın, dört nala gitmesi hali ILGAT: Kapalı, müphem, belirsiz ILGIM: Serap ILGIN: Hoş kokulu bir bitki ILGIT: Ilık, tatlı, sakince, yumuşakça ILICA: 1- Ilımlı, ılık, ılıkça 2- Yunak, hamam ILIK: Soğukla sıcak arası ILIMAN: 1- Ilık, ılık hava 2- Uyumlu, sakin, mutedil ILKI: 1- At yavrusu 2- At sürüsü ILKICI: At çobanı IMIRGI: Taze, körpe IMRAĞ: (Imrak, İmre, Emre) Aşık, şayeste, geçkin INAÇ: Yar, canan INAK: 1- Han ve Kağanlara yakın olan kişi “Hasbey” 2- Gamsız 3- Canan, yar IRAZ: (Irıs, uraz) 1- Baht, talih, mutluluk 2- Cesaret, gözü pek olma IRGA: Talihli, şans, şanslı IRIM: 1- Büyü, efsun 2- İçinden su akan toprak, arazi IRLAYU: Irlayan, yırlayan, akarak uzaklaşan, ırmak IRMAK: Akarsu ISIK: (Issıg-Issık) Isı, sıcaklık, hararet ISIYEL: birl. Isı/Yel…meltem ISRIK: Okşayıcı, sarıcı, ısıtıcı ISSIK: Isık, ısı ISSIZ: Soğuk, tenha, cansız, kimsesiz ISTIK: Sıcak, ılıman IŞBARA: 1- Çalışkan, hamarat 2- birl. Isı/Bora IŞIK: Aydınlık, nur IŞIL: Yarul, nur, ziya, ışık parıltısı IŞILTI: Işık parçası IŞIN: Güneş parıltısı, ışık parıltısı, yansısı IYIŞ: Armağan, hediye, ihsan İBAR: Parfüm, koku, misk İÇ: 1- Öz, görünmeyen yan, bir nesnenin öz yapısı 2- İçerde kalan kısım, iç kısım İÇBUYRUK: birl. İç/Buyruk Saraylardaki iç hizmetle görevli kişi İÇEN: (İçin) İçli, duygusal İÇER: İçeride, kapalı, mahfuz İÇERGE: (İçergu) İçten, samimi İÇGE: İçeri, içerde, dahili İÇGELİK: birl. İç/Gelik ..İçten gelen, doğal davranış, samimiyet İÇGER: İçe alan, içe bağlayan, tabi kılan İÇGİN: İçli, içten, samimi İÇİGEN: 1- İç geçiren, içli 2- Sabırsız, aceleci İÇİK: 1- İçli, duygulu 2- İçerde, dahilde, devlete tabi İÇİM: 1- Duygu, hassasiyet 2- Yudum, yudumluk İÇİNGİR: İçli, hassas İÇİT: İçilecek nitelikte, içimi güzel İÇKUR: Savaş meydanı İÇLEK: İçli, narin, hassas İÇLİ(K): Duygulu, hassas İÇTEN: Samimi,açık, dürüst İÇTENLÜK: Samimiyet İDE: (Ede, İdi) Ululuk, nüfuz, kudret İDEGE: Ulu, nüfuz sahibi, edici, yapıcı İDEGER: Eder, yapar İDEKLİ: Yapıcı, edici, güçlü İDER: 1- İzci, takipçi 2- Yapan, yapıcı, edici İDGÜ: 1- İyi, güzel 2- Tanrısal, mübarek İDİ: (İdik) 1- Tanrı, rab, sahip, efendi 2- Tanrısal, Tanrıdan gelen, mübarek, kutlu İDİKUT: birl. İdi/Kut…Kut sahibi, Tanrıdan gelen, Tanrıya yakın, Tanrıya benzer, Tanrı tarafından görevlendirilmiş vb. anlamları içeren ve Uygur kağanlarının büyük çoğunluğunun kullandığı bir unvan İDUK: İdi, Tanrısal, mübarek İGAN: Yıkan, yıkıcı, deviren İGİT: 1- Yiğit 2- Bakıcı, eğitici İĞDİ: (İğdir) Yetkin, ehil, iyice İĞREK: Saf, temiz, duru, arı İĞSEN: Kayıtsız, ilgisiz İĞSİZ: Salim, selametli İKİNÇ: İkinci İKİZER: İkizlerden her biri, benzer İKŞİT: Yürekli, bagatur İL: 1- Doğuş, oluş, oluşum 2- Bitişme, bütünleşme, doku 3- Devlet 4- Yurt, yer, konak, memleket,diyar 5- Halk, ahali, insan topluluğu 6- Barış, sulh İLAÇAN: birl. İl/Açan ..İl almış, fatih, algan İLAÇİN: Laçin, şahin İLBAY: birl. İl/Bay .. Vali, bakan, beylerbeyi İLBEY: birl. İl/Bey Otmanlılar döneminde asker toplayıp, onların eğitim ve lojistiğini sağlayan kişilere verilen bir unvan İLBİ: Büyü, sihir İLBİLGE: birl. İl/Bilge ( Devlet yönetiminde bulunmuş ve devlet tecrübesi olan) İLBİLİG: 1- Devlet bilgisi ve deneyimi 2- Devlet arşivi İLBİLMİŞ: birl. İl/Bilmiş Yurtsever, yurduna bağlı İLÇİ: Devlete hizmet eden, devletin hizmetinde olan İLÇİN: Devlet görevlisi, devlete iş gören İLDAŞ: Yurttaş, hemşehri İLDEM: Pişman, nadim İLER: Oluşum, bitişim İLEY: Civar, etraf İLGEN: Kanıt, delil, ispat İLGERÜ: 1- İleri, ileride 2- Doğu, doğudan 3- Bolluk, refah İLGEZDİ: birl. İl/Gezdi, Gezgin, seyyah İLGEZER: birl. İl/Gezer, Gezgin İLGİ: Bağlantı, bitişim, alaka, özen İLGİK: Barışsever, barışçı İLGİNÇ: İlgi çeken, ilgi duyulan,enteresan, sıra dışı İLGİR: Barışçı, barışsever İLGÖRMÜŞ: birl. İl/Görmüş, Gezgin İLGÜ: Amaç, hedef İLGÜY: Nazlı, nazenin İLHAN: birl. İl/Han…Bölge Hanı, Kağanlığa bağlı özerk han İLİDİ: Yarar, fayda İLİG(ğ): 1- Ünlü, tanınmış, meşhur 2- İlk, birinci, başlangıç, ortaya çıkış İLİK: İlk, birinci, önce İLİNGİ: Devletine bağlı, devletinin hizmetçisi İLİŞ: Bitişik, yakın İLK: Başlangıç, doğuş, çıkış, öncelik İLKE: (Ülke) Kurucu, yapıştırıcı, oluşturucu..(Günümüz Türkçe’sinde,”prensip, düstur” anlamında) İLKİ: ilk, ilkin, birinci İLKİN: Birinci, öncelikli İLKUŞ: birl. İl/Kuş Kartal türü bir avcı kuş İLLİ: Bağımsız, özgür, devleti olan İLMEN: Devletç devletine sadık İLSİRET: birl. İl/Siret ..Düşmanın devletini yıkıp, esir eden, devletsiz bırakan İLTEMİŞ: birl. İl/Demiş ..Yurtsever İLTER: Yurt koruyucusu, yurduna sahip çıkan, yurtsever, yurdunu toparlayan İLTERİM: birl. İl/Terim İLTERİŞ: birl. İl/Teriş, Yurdunu ve budunu derleyip, toparlayan, bir aya getiren ve yücelten İLTÖRE: birl. İl/Töre, ..Devlet geleneği İLTUTMUŞ: birl. İl/Tutmuş, Algan, fatih İLUN: 1- Ulu,yüce 2- Soylu 3- Genç, cıvan İLYIĞDI: birl. İl/Yığdı, Algan, fatih İME: Em, çare, derman İMEÇE: Birliktelik, emek ortaklığı İMEN: 1- Emen, can, ruh 2- Kayın ağacı İMER: Hayırsever, iyilik sahibi İMGE: 1- İyi, yararlı 2- İz, belirti 3- Tasavvur, zihinsel sembol İMİŞÇİ TUNGATAR: birl. İmişçi/Tunga/Tar..Kaplanlarla dövüşen cesur kişi İMRAG (imrağ-İmrak): Aşık, derviş, dost İMRE (Emre-İmrağ): 1- Ağabey,ağa 2- Beylerbeyi 3- Aşık, derviş, dost İMREN: İmrenmekten…imrenilen, iç geçirten İNAK: 1- Kardeş, kardeş çocuğu 2- Han ve beylerin en güvenilir adamı ve yardımcısı İNAL: 1- Soylu, Kağan yada Hanların ana tarafından akraba 2- Anası Kağan yada Han soyundan olup babası kara budundan, halktan olan kişi 3- Avrupa’daki, kont, baron vb. unvanların Türkçe’deki karşılığı 4- Emin ve güvenilir kişi İNALÇIK: Küçük İnal T…1- Uygur kağanlığı dönemi bey ve komutanlarından 2- Haverezmler devleti bey ve İNAN: İman, inanç 2- Kural, akide 3- Emniyet, güvenlik İNANGU: İnanılan, güvenilen, mutemet İNANIR: İmanlı, inançlı İNCE: Hafif, yeğni, nazik İNCESEN: Huzur ve güvenlik, sükunet İNCİ: (Yinçi, yinçgü) 1- işve, naz,eda 2- Sessizlik, ıssızlık 3- İstiridye türü deniz kabuklusundan çıkan tane, takı İNÇGÜ: İnce, narin İNER: İnmek…den mec. Alçak gönüllü, mütevazı İNERBAŞ: birl. İner/Baş mec. Alçak gönüllü İNİ: Kardeş, karındaş,kayın birader İNİSİ: Küçük erkek kardeşi İPAR: Parfüm, misk İPEK: (Yipek) İpek böceğinin ipeği (İp…kökünden) İRÇİ: 1- Yırcı, halk ozanı 2- İr.ik, iricik 3- Yirçi, yerci, toprak sahibi İRÇİK: 1- İricik 2- Er, küçük er İREN: 1- Sert, katı2- Araç, vasıta 3- Ürek, yürek İRENÇİN: 1- Bağımsız, başına buyruk 2- Güçlü, dayanıklı İRGE: 1- Yırlama, söyleme, okuma 2- Ergin, olgun İRGİN: (İrge) Uygurlar ve Karluklar dönemi memuriyet unvanlarından İRİK: Sert, katı, iri İRİM: Müjde, iyi haber İRİS: 1- Kurtuluş, hürriyet 2- Iras, ıraz Türk mitolojisindeki kutlu kadın ruh adlarından “kötü ruhları kovup, tamuya gönderen’’ İRKİL: 1- Ululuk, heybet, cesaret 2- Aksakal,kam, baksı İRKİN: Olgun, bilge, ulu İRKİT: Ürküt, ürkütücü, heybetli İRKLİ: 1- Güçlü, muktedir 2- Yüksek dereceli memur İRNEK: (Emek) Serçe parmak İRŞİ: Peri, peri kızı İRTEGÜN: birl. Erte/Gün Sabah İRTEM: 1- Erdem, fazilet 2- Marifet, hüner İRTİŞ: Hüner, hünerlilik İRTÜK: Değer, kıymet İSEN: 1- Esen, yel, rüzgar 2- Doğa, tabiat 3- Açık, net, sahih İSTEK: İsteyiş, arzu İSTEM: İrade, dileme erki İSTEMİ: İstem, irade, dileme ve buyurma erki İŞBARA: (iş, devinme, davranma) Bara /Var, varlık) birl. İş/Bara İŞÇEN: İşgüzar, hamarat İŞGÜN: (İçgün) Kızıl yapraklı bir yayla çiçeği İŞİM: (İçim) İçtenlik, samimiyet İŞİTGEN: İşitici, dinleyici,öğüt dinleyen İŞLEK: 1- İdmanlı, eğitimli 2- İşgüzar, çalışkan İTBARAK: birl. İt/Barak (Barık, baraka) Türk mitolojisinde adı geçen köpek İTGÜÇİ: İteleyen, itici, yapıcı, destekçi İTİK: Yetik, yetkin, uzman İTİMGEN: İteleyen, itici, destekçi İTMAÇ: Alet, edevat, takım İTMİŞ: (Etmiş) Yapıcı, uzman, uzmanlaşmış İVECEN: Aceleci, telaşlı İVGİN: (Evgin) Ateşli, sabırsız, telaşlı İYBA: Utangaç İYE: Güç, kudret, erklik, sahip olma İYEUZA: birl. İye/Uza, Güçlü, egemen ve uzman İYİ: İyi, yararlı ve uğurlu İYİK: 1- İyi, uğurlu 2- Heves İYİM: 1- Güzellik,hüsn-i niyet 2- Dost, canan, yaren İYİMSER: Olayları iyi gözle gören ve yorumlayan İYNEM: Dost, ahbap, yaren, canan İZ: Basma, ezme, sıkıştırma, kesmek, yarmak…bildiren kökten; yarık, yara, kalıntı, belirti İZGİ: (İZGÜ) 1- İyi,kutlu 2- Akıllı, zeki 3- Adil, adaletli KAANKagan) Kagan sözcüğünün Moğol ağzındaki söylenişi KABA: Büyük, iri, şişkin KABAK: 1- Kapalı, kabuklu 2- Kabarık KABAL: Kapalı, zindan, mahpus KABAMIŞ: Kapalı, güçlü, mahfuz KABAN: 1- Kapan, kapıcı 2- Kabarık, asi, isyankar 3- Dik yokuş KABAR: 1- Kabarık, asi, kabadayı 2- Kapan KABARTU: Şişik, kabarık, kabarcık KABIŞ: Kavuş, kavuşma, birleşme, toplanma KACIR: Kaçır, kaçırıcı, korkutucu, ürkütücü KAÇ: (Kaçı, kaş) Kaçan, koşan KAÇAĞLI: Kaçaklı, kaçıcı, koşucu KAÇAN: 1- koşan, kaçan 2- Vakit, saat, vade KAÇGAR: (Koçgar,kaşgar) 1- Koç gibi, koç yiğit 2- koç başı KAÇIR: Kaçıran, kaçırtıcı KAÇIRA: (Kaçır) 1- Kaçıran, ürküten 2- Çalışkan, aktif KAÇMAS: 1- Kaçmaz, ürkmez, korkmaz 2- Evcil, munis KAÇUT: 1- Savaş, dövüş 2- Kısa mızrak, kargı KADAGAN: Buyruk, ser, emir, komut KADAK: (Katak,Katık) 1- Katı, sert 2- Mıh, çivi 3- Armağan, hediye KADAŞ: Arkadaş, yaren, yakın KADIR: (Katır) mec. Güçlü, dayanıklı, metin, inatçı KADIRCA: Katır gibi KAGI : (KAKI) Öfke, şiddet KAĞAN: İmparator, hanların hanı KAĞANLI(G) : İmparatorluk, imparatorluğa mensup olma KAĞBA: Koruyucu, muhafız KAKIĞAN: Öfkeli, gözü kara KAKINÇ: 1- Kılıç ve kargı hamlesi 2- İhtar, ikaz 3- Hiddet, öfke KAKIZ: Gözü pek, hiddetli KAKŞA: Seri, aceleci, hızlı KAKUMAKLU: Gazaplı,şiddetli KAL: Ulu, saygıdeğer, hatırı sayılır KALABA: 1- Ulu, saygıdeğer 2- Sayıca çok, kalabalık, bolluk KALAKLI: Ulu, yüksekte KALANÇA: Bakiye, arta kalan, artık KALÇAV: Şakacı, nüktedan KALDUN: Kalan, artan, bakiye KALGAN: (Kalkan) Ok, kargı, kılıç gibi savaş aletlerine karşı koruma sağlayan siperlik KALGAY: Veliaht, şehzade KALIN: 1- Sert, dayanıklı 2- Mal, servet, varlık 3- Çeyiz 4- Yararlılık, fayda KALINGU: (Kalın) Kalıng, güçlü, dayanıklı KALISIZ: Şüphesiz, kararlı KALMUK: Güç gösterisi, güçlülük, kabadayılık KAM: Şamanist gelenekte, ulu kişi (Hekimlik, filozofluk, büyücülük, duacılık dahil olmak üzere, oba ya da oymakların, her türlü sorunuyla ilgilenen kişi) KAMALAG: Sedir ağacı KAMAN: 1- Kuman, kumanlı 2- Gözü kara, cesur, aman vermeyen KAMAŞIG: Melez, karışmış KAMAZ: Sarsıcı, sallayıcı,ürkütücü KAMÇI: Kırbaç KAMDU: Para yerine geçen eşya, emanet KAMŞAT: Şaşırtıcı, ürkütücü KAMU(Ğ): 1- Bütün, tam, hep 2- Halk, ahali 3- Destek, dayanışma KAN: 1- Soy, sop, kaynak, can, canlılık, soyluluk 2- Damarlardaki sıvı 3- Kağan, han KANAT: 1- Tüy, telek 2- Taraf, yön, cenah KANCI: 1- Kan güden soylu 2- Kanıcı, kanmış, inanıcı KANDI: İnançlı, kanık KANDUK: (Kanduk) Kandı, kanık KANDUKYURT: birl. Kanduk/Yurt Gurbet KANG: (Kang, kan) Kan, soy, ata KANGSIK: 1- Kardeş gibi..kardeş yakınlığında 2- Üvey kardeş KAYNAK: (Kanak) mec. Soylu KANIĞ: 1- Kanmış, kanık 2- Sevinç, neşe KANIK: 1- Kanma, inanma, kabul, ermek 2- Sevinç, neşe KANIŞ: Kandırış, cilve, işve KANITGAN: Şevk veren, kan kaynatan KANK: 1- Kan, soy 2- Ata, baba KANKLI: Soylu, soyu sopu belli, kanlı KANLI: Soylu KANTIK: 1- Kandırıcı, işveli 2- Uzakta, gurbette olan KANYUMAZ: birl. Kan/Yumaz (Yumak, yıkamak…dan) KAPALAN: Kaplan KAPAR: 1- Akıl, can, ruh 2- Kalkan, zırh 3- Kapan, tuzak KAPGAN: 1- Kanlı, soylu 2- Kalkan, zırh 3- Algan, fatih 4- Kaplan 5- Kapan, tuzak KAPGIŞAY: Saf, sade, halis KAPKIR: Hassas, imtizaçlı KAPLAN: Kapan, kedigillerden bir yırtıcı hayvan KAPURTU: Kabartı, kabarık, kabadayı KAR: Kar tanesi KARA: Siyah renk, ak’ın karşıtı Ancak…Bu sözcükte de Türkçe ad ve sıfatlar arasında özel bir yere sahiptir. Çünkü birçok mecaz anlamı içinde barındırması ilgi çekicidir. Birçok birleşik adın, başında ya da sonunda kullanılabildiğinden, çeşitli anlam değişiklikleri de ortaya çıkabilmektedir. Bu yüzden, içerdiği tüm anlamları açıklamakta yarar vardır. Bu durum,ayrıca Türklerin, sosyal yaşamlarında, renklere ne derece önem verip, ne derece zengin anlamlarla bezediğinin de önemli ipuçlarını verecektir. Örneğin: Ak:Temizlik, güzellik, soyluluk, merkez. Gök(mavi): Kutsallık, özgürlük, Kızıl(kırmızı): Dikkat, özen,tedbir, değişiklik, devrim, şiddet. Yeşil: Doğum, tazelik, huzur, sükun anlamlarını içinde barındırmaktadır. Renklerle yönler de anlatılabilir. Ak: güney, Kızıl: Doğu, Sarı: Batı, Kara: Kuzey yönlerini anlatır. Kara’nın öteki anlamlarına gelince: 1- Güç, şiddet 2- Olağanüstülük, harikuladelik 3- Ululuk, büyüklük, ulaşılmazlık 4- Cesaret, atılganlık, yiğitlik 5- Yas, keder, üzüntü, ölüm 6- Fakirlik, sıradanlık, (soylu olmamak) 7- Kötülük, bela, uğursuzluk 8- Esmer ten, yanık ten 9- Aşırı soğuk, kış KARAALMAZ: birl. Kara/Almaz..Namuslu KARABAŞ: birl. Kara/Baş 1- Evlatlık 2- Kul, köle KARABATAK: birl. Kara/Batak…Bir deniz kuşu KARACA: 1- Karaya çalan, esmer 2- Gözü kara, cesur, şiddetli 3- Bir ceylan türü 4- Halktan soylu olmayan KARACIK: 1- Esmer, kar tenli 2- Gözbebeği KARAÇIL: Kumral, karaya çalan KARAGA: Karga, kuzgun KARAĞLI: 1- Yaslı, matemli 2- Bakışları etkileyici KARAHAN: birl. Kara/Han 1- Türk mitolojisinde “En kutsal ruh” 2-Devletlerinde, soylu olmayıp, kara budundan (halktan) biri olarak devlet kuran kişilerin takındığı unvanlardan KARAK: 1- Kara/Ak 2- Gözbebeği 3- Bakış, nazar KARAKÇI: 1- Gözlemci, bakıcı 2- Karakeçi KARAKIRK: birl. Kara/Kırk (..Kırk sayısı da, üç ve dokuz gibi, Türklerin uğurlu sayılarındandır.) KARAKITAY: birl. Kara/Kıtay (Çinliye benzeyen, Çinlilerle kanı karışıp, melez olmuş) KARAKOL: birl. 1- Kara el 2- Gözetleme yeri, gözetim alanı KARAKUŞ: birl. Kara/Kuş (Mizan Yıldızı) KARAKÜNE: Kara gün KARAL: Vade, müddet KARAMIŞ: Bakmış, görmüş, açık göz KARAMAN: 1- Kara tenli 2- Yiğit, gözü kara KARANÇI: Bakıcı, gözlemci KARAOTAĞ: birl. Kara/Otağ Eski dönem, toy ve şölenlerde, çocuğu olmayan beylerin oturduğu kısım, tribün (…oğlu olanlar,Ak otağa, kızı olanlar kızıl otağa, konuk edilirlerdi.) KARAOZAN: birl. Kara/ozan (halk ozanı) KARASAGU: ağıt, mersiye KARASÜYÜK: birl. Kara/Süyük (kemik) (avam, halktan) KARAŞAMAN: birl. Kara/Şaman T…Şamanist gelenekte, kötü ruhlarla uğraşan şamanlar KARAŞIN: Esmer, karaya çalan KARAUL: Bakış, gözlem yeri (Karakol sözcüğü buradan gelir) KARAÜREK: birl. Kara/Yürek Cesur, korkusuz KARAV: Bakış, nazar, bakan KARAVUL: (Karaul) 1- Gözcü, keşif kolu 2- Muhafız KARAY: yardımcı, yararlı, yardımsever KARAYIŞ: bakış, bakan KARAYİR: birl. Kara/Yer (kara toprak) KARÇAK: 1- Pençe 2- Büst, yarım heykel KARÇIGA: Bir şahin türü KARDAŞ: Kardeş, kardeş yakınlığı KARGI: Mızrak KARGIN: Meşbu KARGUY: 1- Bir atmaca türü 2- Gözetleme kulesi, dağ başlarına yapılan yüksek yapı KARIK: Karışık, melez KARIKSIZ: Saf, temiz, karışık olmayan KARIMIŞ: karışık, karışmış KARINÇIK: Bakış, nazar, göz kaçamağı KARINDAŞ: 1- Kardeş, kardeşlik 2- Kız kardeş, bacı (Kazak ve Kırgızlarda) KARLIGAN: karlar eriyince açan bir dağ çiçeği KARLIK: Karlı arazi, karlı dağ KARLU: Karlı, kar almış KARLUGAÇ: Kar çiçeği KARMAS: Karıştırmaz (Soyunu, neslini) KARŞI: Karşıt, zıt KARŞIT: Karşı Türk mitolojisinde, Ülgen’in yedi oğlundan biri ve Temizliğin kutlu ruhu KARTAL: İri kanatlı avcı kuş (Karatal) KARUÇ: 1- Karış, karışık 2- Kara uç KARYAĞDI: birl. Kar/Yağdı (…Doğumu, kar yağdığı sırada olan) KASAR: 1- Keser 2- kasıntı, afili 3- Fırtına KASMIŞ: Afili, fiyakalı, kasıntı KAŞ: Kaş, korkusuzluk, cesaret KAŞGAR: Cesur, üstün vasıflı KAŞKA: 1- Yiğitlik, mertlik 2- Üstün vasıflılık 3- Dayanıklılık, metanet KAŞUK: Dayanıklı, metin KATAK: Katı, sert KATAN: 1- Sert, katı 2- Saplayan, (Kargı, ok) 3- Ekleyen, artıran KATGI (katkı): 1- Katı, sert, haşin 2- Yarar, yararlılık 3- Neşe, şenlik KATGIÇ: Katı, sert, dayanıklı, haşin KATI: sert, dayanıklı, haşin, güvenli, adamakıllı, etraf KATLICAK: Katıca,sertçe,şiddetli KATIGU: Çalışkan, gayretli, azimli KATIĞDI: Çok katı, şiddetli, kuvvetli KATIK: 1- Katı, sert, güçlük, şiddet 2- Katılan, katılım 3- Ekmek, yemek KATILGAN: Dayanıklı, metin, sert KATILIK: Güçlük, sertlik, dayanıklılık, haşinlik KATIRAK: Katıca, haşince KATIYEL: birl. Katı/Yel (Kuru rüzgar) KATIZ: 1- Ağaç kabuğu 2- Tarçın KATLAV: Zırh, siper KATLIG: Katılık, sertlik KATMIŞ: 1- Saplamış 2- Katılaşmış 3- Eklemiş KATUN: (Hatun) İmparatoriçe, Kağan eşlerine verilen bir unvan. (Kadın sözcüğü buradan gelir) KAVAN: Kovucu, defedici KAVÇIN: Konuk, kısa süreli misafir KAVŞIT: 1- Kavuşma, vuslat, kavuşulan yer KAVURT: 1- Kurt 2- Haşmet, ihtişam 3- Dayanıklılık, kalıcılık KAVUŞ: 1- Menzil, kavuşulacak yer 2- Buluşma, buluşma yeri KAY: 1- Tipi, kar fırtınası 2- Masal, hikaye KAYA: Taş bloğu mec. 1- Sertlik, sağlamlık, yıkılmazlık, dayanıklılık 2- İhsan, inayet KAYAK: Kayık, sandal KAYALAK: 1- Kayık, sandal 2- kaya, kayalık KAYAN: 1- Çığ, çığ kümesi 2- Sel, sel suyu KAYAR: 1- Sel, sel suyu 2- Gurur, onur KAYAŞ: Hısım, akraba, kavim kardeş KAYÇI: Masalcı, destancı KAYDU: 1- Katı, sert, şiddetli 2- Kaygı, hüzün 3- Sel, sel suyu KAYGAÇ: Kayık, sandal KAYGAŞ: Mucize, olağanüstülük KAYGIN: 1- Üzgün, kaygılı 2- İsyankar, isyan halinde KAYGU: Kaygı, endişe, titizlik KAYGULU: Kaygılı, mahzun KAYGUN: Mahzun, üzgün, müteessir KAYGUSUZ: Vurdumduymaz, gailesiz, umursamaz KAYI: 1- Sel 2- Kar fırtınası 3- Muhkem, iyi korunan KAYIR: 1- Kayırma, hamilik, destek 2- Heybet, gösteriş 3- Azim, kararlılık KAYIRGAŞ: 1- Deste, demet 2- Kayırıcı, koruyucu KAYIRMIŞ: Kayıran, kayırıcı, destekçi KAYIRŞI: 1- İçli, merhametli 2- Karşı, muhalif, hizip KAYITGAN: Dik başlı, boyun eğmeyen KAYITMAS: Adil, adaletli KAYMAS: Adaletli, düzenli KAYNAK: Pınar, göze KAYNAR: 1- Pınar, göze 2- Ateşli, kızgın KAYNARCA: 1- Kaynak, pınar, menbaa 2- Ilıca, banyo KAYRA: Yardım, inayet KAYRAL: Yardım, destek KAYRALDIĞ: 1- Destekli, torpilli 2- Eli açık, cömert KAYRIM: Arka, destek, inayet KAYRU: Geri, arka, destek KAYTAG: Aldatıcı, adaletsiz, hilebaz KAYTBAY: Adil, adaletli, hakkaniyetli KAYTMAZ: Adil KAYTUN: Yardımsever KAYURTAR: Kurtarıcı, yardımsever KAZAK: 1- merkezden uzak kalan 2- Otoriteye bağlı olmayan,başına buyruk 3- Gezgin KAZAN: 1- Kazanç, kazanım, birikim, artı değer, bolluk 2- Kızan, kızgın KAZANCUK: 1- Kazanç, kar, getiri 2- Yemek kazanı, tencere KAZANÇ: Gelir, kar, artı değer, getiri KAZGAN: Kazan, kazanç KAZILIK: 1- Kazık 2- Kazma aleti 3- Kızgın, celalli KAZIRGAN: Şamanist gelenekte, kötü ruhların, doğruluğa gelmesi için,geçici bir süre için kaldığı ateş çukuru. Bir nevi cehennem KAZU: Nimet, kazanç KAZUK: (Kozu, Kazık) 1- Kazma 2- Kazık, sırık KEBEK: Kabuk, ağaç kabuğu KEBENÇ: İtimat, güven, hoşnutluk KEBENÇÜ: Hoşnut, bahtiyar KEÇİG: 1- Geçit, köprü 2- Mutlu, sevinçli KEÇİKLİĞ: Mutlu, sevinçli KEÇİR: Bağışlayıcı, affedici KEÇÜRGEN: Bağışlayıcı, affedici KEDİMLİG: 1- Zırh, demir ağ 2- Giyimlik, giysi KEKMEN: Olgun, ergin, ermiş KELEŞ: Alımlı, yakışıklı, cıvan KELEZTİ: Hayal, serap KELGİN: Gelgin, suyu kabaran ırmak KELİŞTÜ: Olgunluk, gelişim, suhulet KELTEÇİ: Gelici, gelecek olan, halef KEMEÇ: Asker, askeri görevli KENÇEK: (Gençık, Genç) KENÇLİYÜ: Oğuz beylerinin, özellikle güz kurultayların dan sonraki toy ve şölenlerde, kendi mallarını yağmalatıp, halka dağıtılması için kurdukları büyük sofra. Yağma sofrası KENDÜZ: Nefs, can, ruh KENEŞ: İstişare, müşavere LENGEŞ: Keneş KENGEŞLÜ: Danışık, anlaşık, dayanışmalı KENDİL: Gönül, gönüllü, temiz yürekli KENİ: (Kuni) Adaletli, adil, dengeli KEPKE: Örnek, numune KEPTİK: 1- Latif, şakacı 2- Eşit, müsavi KERAMUN: Karaman, esmer tenli KERAYET: Sahil, kıyı, plaj KEREGÜ: Ev, çadır, barınak KEREKLİ: Gerekli, elzem, ihtiyaç KEREKTÜ: İhtiyaç, lüzum, zaruret KEREKÜLÜG: Çadırlı, göçebe KERELTİ: Tanıklık, şehadet KEREN: Ulu, kebir, kadir KEREŞ: Kiriş, yay kirişi KERİ: 1- Eski, kadim, geride kalan 2- Germekten, gerilmiş, gergin KERİNÇSİZ: Eşsiz,emsalsiz KERKİ: Balta, nacak KERKİT: Nacak KERTÜK: (Kertik) 1- Ağaca bıçakla çizilen çizgi 2- yapay, suni KESEN: 1- keskin, kesici 2- Bölüm, ara KESİ: Keskin, kesen, kesici, sert KESİK: Kesi, keskin KESKİN: 1- Sert mizaçlı, asabi 2- Uç, ekstrem 3- Kesici KEŞİKÇE: 1- Muhafız, koruyucu 2- Defa, sıra, adet KEŞİKÇİ: 1- Israrlı 2- Nöbetçi KET: 1- Darbe 2- Yılmaz, azimli, kararlı KETÇİK: Darbecik KETE: Ulu, büyük KEYİK: Baht, mutluluk KEZEGEN: Gezgin, çapkın KEZGEN: Gezgin, çapkın KEZGİÇ: Gezgin KEZİK: Cesaret, atılganlık, cüret KEZİR: (Kizir, keser) Cesur, cüretkar KIBI: Keşif, buluş KICIR: Öç duygusu, intikam KICURGAN: Gösterişli, mağrur KIDIK: Gedik, güdük KIĞILCIM: Kıvılcım, şerare KIĞITDUK: Davet, ikram KILAĞI: Kılıç ve bıçakların bilendikten sonra ağız kısmında meydana gelen çizgi KILAĞUZ: Kılavuz, rehber KILAVUN: Düğün hediyesi KILDI: 1- Yaratıcı, yapıcı 2- Etken, amil KILGI: 1- İstem, irade 2- Yaratılmış, kılınmış KILICI:Yaratıcı, yapıcı, halik, kadim KILIÇ: (Kıl-Uç) Silah KILIG: 1- yaradılış, huy, karakter 2- Beceri, iş, yapıcılık KILIGLI: 1- İyi huylu, ahlaklı, görgülü 2- Becerikli, çalışkan, işgüzar KILIN: 1- Huy, yaradılış 2- Naz, işve KILINÇ:Kılınış, huy, karakter KILIVAN: Hediye, bahşiş, ödül KILUÇ: Kılıç KIMAÇA: Engel, mania KIMAR: Komar, homar, yakışıklı, cezb edici KIMIRTU: Kıpırdanış, devinim, jest KIMIZ: Ekşi, mayhoş anlamına gelen ve kısrak sütünden yapılan bir içki KIMNA: Sürekli, daima, her zaman KIN: 1- Silah muhafazası 2- Gayret, çalışma 3- Suç, cürüm, ayıp KINAGU: 1- Ceza, cezalandırma 2- Çalışma, aktivite KINAY: Aktif, çalışkan KINCAL: İnce, narin, zayıf KINÇAK: Bıçak kılıfı KINGAL: İnce, narin KINGIR: Metin, dayanıklı, sebatkar KINIK: 1- Gayret, gayretli, çalışkan 2- Muhterem, şerefli, hakim KIP: Baht, talih KIPÇAK: 1- Merkezde kaçmış, uzaklaşmış ve bir otoriteye bağlı bulunmayan 2- Çayırlık, geniş toprak,sahipsiz boş ve geniş arazi 3- Ağaç kovuğu 4- Bahtı açık, talihli KIR: 1- Kırmak…dan Kırış, kesiş, kırma, yarma eylemleri 2- Ak’a yakın kirli beyaz renk 3- mec. Olgunluk, tecrübe KIRAÇ: 1- Kırlaşmış, kıra çalan, kır gibi 2- Kırıcı, kırık, yarık 3- Verimsiz toprak, yaşlı toprak KIRAN: 1- Bozgun yapan, düşmanı yok eden 2- Dağ yamacı 3- Yön, kenar, kıyı KIRAY: 1- Genç, delikanlı 2- Kıran, kan dökücü, vurguncu KIRCA: Kıra çalan, ,kırlaşmış mec. Olgun, bilge KIRCI: 1- Kırıcı, sert mizaçlı 2- Kenar, uç, sahil KIRGI: 1- Kırım 2- Bir atmaca türü KIRGIL: Kırık, üzgün, kırgın KIRGIN: 1- Gönül kırgınlığı 2- Bozgun KIRGIZ: 1- Kırgıncı, bozguncu, geçimsiz 2- Kırk/Uz 3- Numune, örnek KIRICI: 1- Kıran, bölen, yaran mec. Sert mizaçlı, gönül kırıcı 2- Kenar, sahil KIRIK: Kırılmış, bölünmüş KIRIM: 1- Kırış, bozgun, katliam 2- Kırgınlık, küskünlük 3- Uç nokta, kenar KIRIY: Sahil, kenar KIRKIN: Bahşiş, hediye KIRKLI: Eski, Şamanist gelenekten, bazı değişiklikler yada dinsel motiflerin de eklenmesiyle, bugünlere kadar gelen bir inanca göre; gerçek anlamı “kırk ünlü ata ruhunun koruması altındaki kişi” KIRMAN: Kırma yeri, Kırman, harman KISIG: 1- Hapis, dar yer 2- Kısıtlı, bağımlı KISIGLU: Hapis, mahpus, kıstırılmış KISRIK: Utangaç, mahçup KISTAVUL: Acele, aceleci, telaşlı KIŞIL: Kışlık, kış için ayrılmış KIŞLAK: Kışın kalınan yer, ez, kışlık ev KITAY: 1- Çinliye benzeyen , Çinliye karışmış 2- Kutay KIVANÇ: Gurur, kıvanma, sevinme, öğünme, mutlu olma, kendine güvenerek ve öğünerek sevinme hali KIVAM: Olgunluk,yeterlilik KIVANDUK: Kıvançlı, mutlu KIVIK: Ara, fasıla KIVILCIM: Ateş parçası, şerare KIVLIK: Kıvanç ve mutluluk nedeni KIVRAK: 1- Kıvançlı 2- Hareketli, dayanıklı KIVRIM: Hare, iltiva KIYAK: 1- gaddar, acımasız 2- Kayak, kaydıraç 3- Çekicilik, cazibe KIYAL: İmge KIYAN: 1- Dağdan hızla akan sel suyu 2- Gaddar, acımasız, kıyıcı KIYAT: Çekici, cazibeli KIYGA: Zeki, çok akıllı KIYGI: Zeka, deha KIYIK: 1- Zeka, dahi 2- Çekici 3- Kaçak, kapçak KIYIKSIZ: Kaçmaz, sözünden dönmez, düz KIYIN: 1- Akit, sözleşme, anlaşma 2- Güç, kudret, otorite KIYIŞKAN: 1- Sözünün eri, sözünde duran 2- Cesur, gözü pek KIYMAÇ: Gamze KIYNAK: 1- Ünlü, meşhur 2- pençe, kartal pençesi KIYUK: 1- Mutluluk 2- Geyik KIZARIK: 1- Kızıl, kızıllaşmış 2- kızgın KIZGAN: Kızgın, kızışmış KIZGIN: Kızıllaşmış, asabi KIZI: Şiddet, asabiyet, kızama, kızgınlık KIZIK: 1- Kızgın, asabi 2- Kısık, hapis KIZIL: 1- Kırmızı, al 2- Altın 3- Kızmış, kızarmış, kızgın KIZILALMA: birl. Kızıl/Elma Olgun, kızarık elma anlamı, bir sembol ve imgedir. Ülkü’yü motivasyonu içerir. Bazen, fethedilmesi gereken illeri ifade eder, çoğu kez ise bütün Türklerin, tek bayrak altında toplandığı devletin, “Birleşik Türk devletleri”nin imgesi KIZILGU: Kızarmış, kızgın T… Kırgızların, Mürdi oymağı, dip dedelerinden. KIZILHAN: birl. Kızıl/Han Şamanist gelenekte Tanrı sıfatlarından KIZILOTAĞ: birl. Kızıl/Otağ Kağan ya da Han’ların verdikleri, toy ve şölenlerde, kız çocuk sahiplerinin oturduğu, şeref tribünü KIZIMTAY: birl. Kızım/Tay (Kızmaktan kızgınlık) Tay KIZIRAK: (kızarık, kızrak) Nadir, ender rastlanan KİÇİ: 1- Kişi, adam, insan 2- Küçük, minyon 3- Geçmiş, geçik, eski 4- Keçi KİÇİCİK: 1- Kişicik, insancık 2- Küçük, minyon KİÇİK: 1- Küçük, minyon, Geçik, geçmiş KİÇİN: Zincir KİÇKİ: 1- Eski, kadim 2- Kişi, insan KİÇKİNE: (Giçgine) Geçkin, geçmiş kadim KİDGÜ: Giyim, giysi, elbise KİLÜKEN: Gülen, güleç, güleryüzlü, mütebessim KİNDİK: Orta, odak, merkez KİNEŞ: Şura, meşveret, kongre KİRİŞ: Sinirden ve bağırsaktan yapılan sicim. Ok yayı olarak da kullanılır. KİRTİ: Doğruluk, gerçekçilik KİŞİLİK: Karakter, şahsiyet, insan olma özelliği KİŞKEN: (Kiçgen) 1- Küçük, minyon 2- Geçen, geçmiş KİÇKENTAY: birl. Kiçken/Tay …minyon, minik KİYE: Kut, talih, ululuk KİYELİ: Mübarek, saygıdeğer, ulu KİZEK: 1- Kesik 2- Nöbet 3- Seyran, gezinti KİZİR: 1- Keser, kesici 2- Gever, gezgin 3- Atılgan, cesur KOBRAT: (Kubrat) Derlemek, toparlamak, örgütlemek KOBU: (Kovu) Buket, demet KOBURCUK: Kabarcık, kabarık, kabadayı KOCA: 1- Ulu, saygıdeğer, hürmete layık 2- Bilgili, tecrübeli, görüp geçirmiş 3- Gösterişli, azametli 4- Mert, düz, koç gibi KOCABAŞ: birl. Koca/Baş …Koruyucu, muhafız KOCAMAN: 1- Akıllı, bilge 2- İriyarı, cüsseli, heybetli KOÇ: Erkek koyun mec. Düz, mert, yüz yüze dövüşen, hilesiz, yiğit, dayanıklı, yılmaz KOÇA: 1- Koç gibi..2- Kibar, centilmen KOÇAK: Koç gibi, cesur yürekli KOÇAN: 1- Centilmen, kibar 2- Koşan, koşucu KOÇAŞ: Rehber, yol gösteren, önde giden KOÇGAR: (Kaçgar,kaşgar) 1- Koç başı 2- Koç gibi, koç yiğit KOÇİ: Koç gibi, koç yürekli KOÇLUĞ Koçluk) Koç olacak kuzu KOÇO: Kibar, mert KOÇU: 1- Koç gibi 2- Kibar, centilmen KOÇUM: 1- Yiğit, mert 2- Koşum, koşma KOÇUN: Düz, hilesiz, temiz yürekli KOÇUGAR: Mert, yiğit, özü sözü bir KODAR: Mağrur KODAZ: Mağrur KOKLUĞ: Koku, parfüm KOKULUG: Koku, Parfüm KOKUM: Parfüm KOKUŞ: Dalları, ok yapımına elverişli bir ağaç türü KOLAN: 1- Hediye, bahşiş 2- Kollayan, koruyan 3- At, eşek,katır gibi hayvanların, eyerini bağlamaya yarayan kemer KOLBAG: Kadınların, aksesuar olarak bileklerine taktıkları, boncuklu halka KOLBAŞ: Askeri birlik başı, komutan, askeri koruyup kollayan kişi KOLBAY: Askeri danışman KOLCUK: Kolcu, muhafız, koruyucu KOLÇAK: Kolcu, koruyucu, kollayıcı KOLÇU: Muhafız, bekçi KOLDAGÜÇ: Hami, koruyucu, şefkatli, merhametli, yardımsever KOLDAŞ: 1- Silah arkadaşı 2- Arkadaş, birbirini kollayan KOLGAK: İstek, heves, talep KOLGAY: Veliaht, şehzade (Kırım ve Kazan hanlıkları döneminde kullanılan bir aksesuar KOLKA: 1- Kolgu, kol takısı 2- Refika, hanım, eş KOLTAG: Arka, himaye, destek KOLUÇ: Kolcu, kolbaşı, komutan KOLUNÇUĞ: Yakarış, niyaz KOMAN: (Kaman,kuman) 1- Yurduna yabancı sokmayan 2- Aman vermeyen 3- Kumral KOMAS: Komayan, bırakmayan, aman vermeyen KOMUK: 1- Kabuk, ağaç kabuğu 2- Hazine, define KOMUR: Cesur, gözüpek KON: 1- Yurt, vatan 2- Konak, yerleşim, mekan KONAÇ: Aşiyan KONAG: 1- Konuk, misafir 2- Konuk ağırlanan ev KONALGA: 1- Konuk yeri, baş köşe 2- Menzil, konulacak, varılacak yer KONAT: 1- Cana yakın, munis, sokulgan 2- konuk ağırlayıcı, konuksever 3- Birlikte göç eden oba birliği KONCA: 1- Armağan, bahşiş 2, Gül KONÇUK: 1-Aşina, tanıdık 2- Konuk KONÇUY: Kağan kızı, prenses, soylu kız KONDU: Yerleşik, yerli KONDUR: Konuksever, cömert KONGAR: 1- Koyu kırmızı renkteki at 2- Kızıla yakın renk tonu KONIK: Can, ruh, yaşam KONŞUK: 1- Konşu, komşu 2- Yerleşim yeri 3- konuşma, laf KONUK: 1- Misafir 2- Can, ruh 3- Varılacak yer, menzil KONUL: 1-Kerevetlerin altındaki, yük konan boşluk, yüklük KONULGA: 1- Konuk yeri, baş köşe 2- Konuğa verilen yemek, değerli yemek KONUR: 1- Yakışıklı, civan 2- Gururlu, onurlu, mağrur 3- Kara ve kızıl karışımı renk, at rengi, doru at KONUŞ: 1- Yerleşim, karargah 2- Menzil, varılacak yer KOPAN: 1- Galip, utkan 2- Ulu, yüksek KOPTURU: Saygı duruşu, tören duruşu KOPU: Kop, çok, çokluk KOPUN: Çoklu, bereket, bütünlük KOPUZ: Saz, bağlama (Kop_Uz) KOR: 1- Öz, maya, asıl 2- Ateş parçası, ateş KORBA: Filiz KORCU: Korucu KORGAN: Korunan yer, kale, kurgan KORGAVUŞ: Savunucu, müdafi KORIÇI: Korucu, koruyucu, bekçi, yasak bölgeleri bekleyen ve koruyan kişi KORIG: 1- Koru, ağaçlık, yeşil bölge 2- korunan, yasak bölge KORKMAZ: Korkusuz, cesur KORKUNÇ: Korkutucu, ürkütücü KORKUT: 1- Heybetli, korkutucu, korku salan KORUĞ: 1- koru, koruluk, ağaçlıklı bölge 2- Koruma bölgesi 3- Yasak bölge, askeri bölge KORUKÇU: Koruyucu, korucu, muhafız KOŞ: 1- Koç 2- Dizi, sıra, dize KOŞAK: 1- Koşulan, koşturan 2- Neşide, destansı şiir KOŞAR: 1- Emredici, buyurucu 2- Koşucu, çalışkan, hareketli 3- Dizen, düzenleyen KOŞMA: Ölçülü, uyaklı söz KOŞUK: 1- Yan yana, birlikte, yaren, dost 2- Koşma, şiir KOŞUL: Hüküm, şart KOŞULGAN: Koşul koyan, buyurucu KOŞUM: 1- Koçum 2- Bağlı, yan yana 3- Atın, eyer, kulan, üzengi vb. malzemelerinin tümü KOŞUN: 1- Asker, savaş birliği 2- Halk, ahali 3- Dizi, dize KOTKU: Alçak gönüllü, mütevazı KOY: 1- Koyun 2- Merhamet, acıma duygusu KOYLU: 1- Merhametli 2- İstikamet, yön, yönünü bilen 3- Koyunlu KOYU: Merhamet KOYULDAR: 1- Merhametli 2- Hürmetli KOYULMUŞ: 1- Merhametli 2- Çalışkan KOYUNLU:Merhametli KOYURGA: 1- Hürmet, lütuf 2- Acıma duygusu, merhamet KOYURTANG: Özgürlük, Hürriyet KOZAN: Kozalak KOZALAK: Çam, selvi gibi ağaçların sert çiçeği KOZAN: Kazan KOZGAV: Kıyam, isyan, başkaldırma KÖPÜRGE: 1- Köprü, geçit 2- Savaş davulu KÖÇET: Filiz, sürgün KÖÇMEN: Göçmen, göçücü KÖDÜRGÜ: Kurban, adak KÖGMEN: (Gökmen) 1- Tanrısal, ilahi 2- Sayın, saygıdeğer 3- Gücünü Tanrıdan alan KÖĞÜZ: 1- Göksel, Tanrısal 2- Göğüs, sine KÖK: 1- Gök 2- Aile, soy KÖKDAŞ: Emsal, örnek KÖKEN: Göğen, gelen, 2- Köken, soy, aile KÖKİM: 1- Göğüm 2- Soyum, ailem KÖKLÜ: 1- Tanrıdan gelen 2- Soylu KÖKTEM: 1- Bahar 2- Gençlik 3- Deha, akıl KÖL: Göl mec. Ululuk, sonsuzluk, derinlik, bilgelik KÖLMÜK: Halk, ahali KÖLÜK: Yük hayvanı KÖMEK: 1- Yardım, arka, destek, inayet 2- Ahali, halk KÖMEN: 1- Hayal, düş 2- Irk, soy 3- Cevher, damar KÖMEY: Gerdan, döş KÖMÜÇ: Hazine, define KÖNG: (Könk) Cariye, odalık KÖNGÜL: Gönül, can KÖNİLİK : Adalet, doğruluk KÖNKAŞ: Künkaş, kenkeş, meşveret KÖNÜ: Adalet, doğruluk KÖNÜL : Gönül , can KÖP: Çok, gür, çokluk, bolluk KÖPTÜK: 1- Bereket, bolluk 2- Kalabalık KÖPÜK: Kabarcık, köpürcük, çoklu, artış KÖREGEN : Gören, görücü KÖREM: 1- Körpe, taze 2- Görgülü, terbiyeli KÖRGEN: Gören, görücü KÖRGÜZ: Görgülü, centilmen, beyefendi KÖRKE: Ağaçtan yapılmış tabak KÖRKEM: 1- Görkem, ihtişam 2- Hoş, güzel, latif KÖRKLÜĞ: Güzel, alımlı, cemile KÖRPE: Taze, cıvan KÖRÜ: (körüg) Gözcü, haberci, casus, gözlemci KÖRÜM: 1-Bakış, nazar, gözlem 2- Düş, rüya 3- Zeka, fehm KÖRÜMÇİ: Astronom, rasat, gözlemci, yıldızları inceleyen kişi. KÖRÜMDÜK: Bakıcı, nezaretçi KÖRÜNÇ: 1- Görgü, muaşeret 2- Bakan, nazır KÖSEMEN: Tas artan koç. KÖŞÜK: Dilek, temenni KÖTÜZ: Kıymetli KÖVENÇ: 1- Güvenç, güvence, teminat 2- Azamet, gurur KÖVEZ: Afi, çalım, fiyakalı. KÖYMEN: 1- Yanıcı, yanık 2- Hayal KÖYMEZ: Yanmaz, ateş almaz. KÖZLÜK: At kuyruğundan yapılan, göz kamaşması ve göz ağrılarının tedavisinde kullanılan bir dokuma. KUANÇ: Kıvanç, sevinçli gurur KUANÇI: Kıvanç KUBAL: Gürz, demir topuz. KUBAN: Kapan KUBAT: Kapalı, gizli KUBAY: birl. Kubi/Ay Yakutlarda eskiden “Temizliği simgeleyen kutlu ruh” KUBİ: (Kubil) Gökyüzü, feza, sema. Mec. Başsızlık ve sonsuzluk. KUCAN: Göçen, göçer KUCAR: Göçer, göçücü KUÇAM: Deste, demet, bağ KUÇAR: Göçer, göçmen KUDA: Sihir, büyü KUDAGAÇI: Büyücü, doktor KUDAK: Kadak, katı, sert KUDEKAN: Buyruk, sert, emir, azar KUKUN:kıvılcım, ateş parçası KUKUŞ: 1- Gonca, gül 2- Şaka, latife KUL: Bağımlı, bağlı, köle mec. Bağlılık, sadakat KULA: 1- Kızıl ve karışımı renk, doru, bordo 2- Yelesi, ve kuyruğu kara, gövdesi kızıla çalan at 3-Yabani at 4- Gözü kara,atılgan KULAÇ: 1- Açıklık, mesafe 2- İki kol arasındaki ara KULAGU: 1- Yaratıcı, kılıcı, hükmedici 2- Kula gibi 3- Korkusuz, gözü kara KULAN: 1- Galip, utkan 2- Vahşi at 3- Yaban eşeği KULANŞI: 1- At terbiyecisi 2- Musikişinas, müzisyen KULBAK: Merhametli, yardımsever KULDAM: Sadık kul KULGA: Güvercin KULGU: 1- Müfettiş, murakıp 2- Güvercin KULİ: (kulıg) Cesur, gözü kara KULPU: 1- Kilit 2- kulluk, kulluk eden KULUGA: Güvercin KULUN: Tay, süt emen çağdaki at yavrusu KUMAÇ: Solgun, soluk KUMAK: 1- Yardım, kömek 2- Sevda, aşk KUMAN: 1- Solgun 2- Kumral, sarı ile kahverengi arası renk 3- Aman vermeyen, dirayetli KUMANDI: Mutlu, sevinçli KUMARAL: Kumral, buğday tenli KUMARGA: Kuşatma, muhasara KUMRAL: Buğday tenli KUL: 1- Koyun 2- Can, ruh 3- Uçurum 4- Adalet KUNAN: 1- İki yaşına gelmiş kısrak 2- Adaletli, adil KUNAR: Bereket, bolluk KUNARLI: Bereketli, münbit KUNDUZ: Dere kenarlarında yaşayan, kürkünden börk yapılan bir hayvan KUNİ: Adalet, hakkaniyet, adaletlilik KUNT: 1- Dayanıklı, metin 2- Sade, gösterişsiz KUNUK: 1- Mahzun, elemli 2- Konuk KUPÇI: İnce, zarif KUPTAN: Niyaz, dua, yakarış KUR: Düzen, sıra, hiyerarşi, düzenleme KURAL: Düzen, düzenlilik, kaide KURALAY: Ceylan, ahu KURAR: Organizatör, düzenleyici KURAY: Bir çeşit bozkır bitkisi ot KURÇ: (kuruç) Kılıç yapımında kullanılan, iyi bir çelik türü KURÇAK: Heykel, yontma taş KURÇI: 1- Kürçü 2- Kurucu KURÇIK: Kurum, kuruluş, yapılanma KURGA: 1- Tecrübeli, bilge 2- İnce, narin KURGAN: 1- İstihkam, kale 2- Anıt, anıt mezar KURIDIN: Batılı, batı bölgesinden KURUM: Figür, dans KURIMLAK: Cilveli, hareketli, kıvrak KURIKAN: 1- Kürkan, damat 2- Hisar, kale 3- Ağaçlık bölge KURLAS: Düzen, işleyiş, ahenk KURMAN: Düzgün, düzenli, düzenleyici KURMUŞ: Planlı, düzenli, örgütlü KURT: Bağımsızlığına olan düşkünlüğü, evcilleşmeyen tek hayvan oluşu, mücadeleciliği, hareketliliği,gururlu ve zeki oluşu, özellikle de sosyal ve örgütçü oluşu ve daha bir çok özellikleriyle, Türklere benzeyen ve Türklerin de çok eskiden beri kutsayarak, sembolleştirdiği hayvan KURTAK: Kurulu, ayarlı KURTAR: Kurtarıcı KURTARAN: Kurtarıcı KURTGA: Tecrübeli, gün görmüş KURTUL: Haraç, vergi, cizye KURTULGU: 1- Vergi, haraç 2- Kurtuluş, istiklal KURTULMUŞ: Özgür, bağımsız, azade KURTUN: Batılı, batıdan KURUĞÇIN: Kurşun KURUK: Koru, park, koruluk KURULTAY: birl. Kurul/Tay Kongre, divan, oturum Gerek seçim, gerekse devlet için önemli kararların alındığı seçkinler meclisi KURUM: 1- Kuruluş, düzen, düzenleme 2- Çalım, jest, afi 3- Kaya parçası KURUT:1- Kurt 2- Kale burcu 3- Kurutulup, suyu alınmış peynir topağı KUSKUN: Atın kuyruğundan geçirilip, eyere bağlanan kayış KUŞ: Kuş KUŞÇAK: Kuşçu, kuş eğiticisi KUŞÇU: Kuş eğiticisi KUT: 1- Uğur, talih, baht 2- Tanrısal, mübarek 3- Can, ruh, dirilik, yaşam kaynağı, yaşam gücü 4- kader, yazgı 5- Erk, iktidar 6- Bereket, nasip KUTADGU: Kutsanmış, kutlu, değerli, yararlı KUTALAN: birl. Kut/Alan mübarek KUTALDI: birl. Kut/Aldı kutlu, mübarek KUTALMIŞ: birl. Kut/Almış kutlu, mübarek, kutsanmış KUTAMIŞ: Kutsamış, değer vermiş, mübarek eylemiş. KUTAN: 1- Dua, yakarış, niyaz 2- Bir avcı kuş 3- Saban, pulluk KUTAR: Kutsar, kutsayan, kut veren KUTAŞ: Kutlu, mübarek KUTAY: birl. Kut/Ay T… 1- Ateş parçası, ateş 2- Şamanist gelenekte,”Ateşteki Kutlu Ruh” 3- İpek, ipekli kumaş 4- Kurlu Kadın Ruh 5-Paha biçilmez, değerli T… İlhanlı hanlarından, Argun Han’ın evdeşi ve Keykatu Han’ın anası. KUTGARU: Buyruk, fermen KUTKU: Ağırbaşlı, alçak ,gönüllü KUTLU: 1- Mübarek, Tanrısal 2- Bahtiyar 3- Kabul görmüş, saygıdeğer KUTLUCA: Uğurlu, bahtı açık KUTLUĞ: Kutlu, mübarek KUTLUĞ İNANÇ: (Kutluk İnanç) Kutlu/İnanç KUTLUK: Kutlu KUTLUK : (Kutluğ) Kutlu, mübarek KUTSANDI: Kutlu, mübarek KUTUN: 1- Mesut, mutlu, nurlu 2- Mukaddes, kutsal KUTUNMUŞ: Kutlu, mübarek KUTUR: Kutlu, mübarek KUTUZ: birl. 1- Kut/Uz 2- Yaban öküzü KUVANÇ: Kıvanç, gurur, mutluluk, iftihar KUVANDUK: Kıvanç, mutluluk, iftihar, gurur verici KUVART: 1- Kurt 2- Dayanıklı, kavi, metin KUVAT: Sevinç, mutluluk KUVRAG: Toplum, toplumcu KUYAK: Zırh, demirağ KUYAN: Tavşan, bozkır tavşanı KUYAŞ: Güneş ışığı KUYDUNG: Beden, vücut KUYMU: Sevinç, neşe KUYTAK: Mahfuz, siper KUYTURKA: Bağış, ihsan, lütuf KUYULDAR: Saygıdeğer, saygıya layık KUYUM: Aksesuar, küpe, bilezik KUZ: Dağın, güneş görmeyen yamacı KUZAY: Kuzey yönü, güneşin az olduğu yer,Karanlık ve soğuk yer KUZLAK: Bebe, yavru KUZU: 1- Koyun yavrusu 2- Yavru, bebe KÜÇ: Güç, dirayet, kudret KÜÇKARA: birl. Küç/Kara (Acı kuvvet) KÜÇEM: 1- Güç, kudret 2- zorba KÜÇEY: Güçlü, gücü yeten KÜÇİ: Güç, güçlük, zorluk KÜÇİN: An, kısa zaman parçası KÜÇKEY: Güçlü, zorlu KÜÇLÜK: Güç, güçlük, zorluk, kudret KÜÇÜK: Ufak, minyon KÜÇÜLÜ: Güçlü, zorlu KÜÇÜLÜK: Güçlük, güç, zorluk KÜÇÜM: Güç, kudret KÜKLER: Müneccim, yıldız falcısı KÜKREK: 1- Onur, gurur 2- Kükreyiş, kükreyen KÜL: 1- Ateş, ateşlilik, yakıcılık, yok edicilik 2- Yenilmezlik 3- Ulu, ünlü 4- Cesaret, gözü karalık 5-Göl, göl gibi geniş ve büyük KÜL TİGİN: birl. Kül/Tigin Birkaç anlam: 1- Ateş prensi 2, yenilmez prens 3- Ulu prens 4- Yok edici prens KÜLÇUR: Ululuk, yüksek mevki, saygıdeğerlik. KÜLE: 1- Güle , gülüş 2-Demet,bağ, deste KÜLEGEÇ: 1-Güleç, güler yüzlü 2-Name, melodi KÜLEGEN: Gülen, güler yüzlü KÜLEK: 1- Fırtına, kum fırtınası 2-Bakraç, tahtadan yapılmış yoğurt kabı KÜLEM: Bereketli, münbit KÜLER: birl. Kül/Er ..Ulu, saygın kişi. KÜLTEM: Deste, demet, buket KÜLÜG: (Külük) 1-Ünlü, meşhur, çok tanınan 3-Hızlı,seri KÜLÜNK: Kazma KÜMÜŞ: Gümüş KÜN: Gün, güneş KÜNANA: birl. Gün/Ana Şamanist gelenekte, göğün yedinci katına bakan kutsal kadın ruh KÜNÇEK: Güneşlik, şemsiye KÜNDEŞ: 1- Gündeş, güneşe eş değerde 2- İzci, takipçi, halef KÜNDÜN: Gün ışığı KÜNDÜZ: Gündüz KÜNEŞ: Güneş KÜNGERÜ:Arzu, dilek, temenni KÜNG: Cariye, dişi köle KÜNİ: 1- Adil, adaletli, hukukçu, yasalara bağlı 2- İtaatkar, muti KÜNKAŞ: Danışma, nasihat KÜNTEM: Günlük, gündelik KÜNÜÇEN: Muti, itaatkar, saygılı KÜNÜLÜK: 1- Şemsiye, 2- Günlük, yevmiye KÜR: 1- Gür, sık, bol, bolluk 2- Canlı, diri, sağlam, sarsılmaz 3- Gürleyen, kükreyen, kabadayı, gözü kara, yürekli 4- Öz, maya, özünü yitirmemezlik 5- Düzen, düzenlilik 6- Çare, çözüm, deva KÜRÇE: Esas, asıl, maya, öz KÜRÇİ: Kabadayı, gözü kara KÜRHAN: (Gürhan) birl. Kür/Han Türk mitolojisinde, Kara Han’ın oğullarından KÜRİ: İç geçiren, imrenen, kıskanç KÜRKAN: birl. 1- Kür/Kan (Gür/Kan) 2- Damat (Körekan) KÜRMEN: Özlü, soylu KÜRÜGEN: 1- Gürgen 2- Köregen, damat KÜRÜM: Basiret, meleke KÜRÜNÇ: 1- Özlü, soylu 2- Düzen, düzenli 3- Kıskanç KÜŞLİK: 1- Güçlük, güç, zorluk 2- Mutlu, mutluluk KÜŞÜM: 1- Ar, edep, hicap 2- Güç, güçlülük KÜVENÇ: Güvenç KÜVENÇİ: Güvence, garanti KÜZ: Güz, sonbahar, hazan KÜZNEK: Işık kırılması MAMAK:Sakin, kendi halinde MAMAY: Sakin, munis MAMIŞ: 1- Saygılı, söz dinler 2- Saygı MANAS: 1- Huy, mizaç 2- Heybet, heybetli MANAY: Saha, bölge, mıntıka MANÇO: Mengü, sonsuz MANÇU: Mengü, sonsuz MANGALAY: 1- Alın, yüz, cephe 2-Süvari, iyi ata binen MANGU: Mengü, bengü, sonsuz MANGUR: Mangır, bakır para MANGUT: Ölümsüz, sonsuz MARAL: Ceylan, ahu türü bir hayvan MAYDA: Narin, ince, ince yapılı MENÇİK: Mülkiyet, mal varlığı MENDEŞ: (Menteş, mintaş) Acele, aceleci MENGİ: Mengü, bengi, bengü MENGİLİK: Sonsuzluk MENGÜ: Ebedi, sonsuz, sonsuza kalan, sonsuzluk, ölümsüzlük MENGÜÇ: Sonsuzluk, sonsuzluğa ulaşmış, ermiş, ulu, saygıdeğer MENGÜÇ ATA: birl. Mengüç/Ata Bilgi ve tecrübesine başvurulan ulu ve bilge kişi MENGEN: 1- Nişancı, iyi ok atan, okçu 2- Becerikli, mahir METE: 1- Soylu, saygıdeğer 2- Bütün, bütünlük, bütünlükçü METEHAN: birl. Mete/Han Hun kağanlarının en ünlüsü. Aynı soy ve kökten gelen boylar arasında, kan dökülmesini yasaklamış hepsinin tek bir devlet çatısı altında toplanması gerektiğini,bunun aynı zamanda Türk Tanrısı’nın bir emri olduğuna inanarak bu yolda mücadele etmenin ve bunun getireceği sonuçların,en büyük ve paha biçilmez bir mutluluk olduğuna inanmış, bunu da ayrıca,devlet politikası biçimine getirmişti.Türk töresine devlet idaresine sokan,ilk düzenli ve sınıflı kara ordusunu kuran,”Birleşik Türk Devletleri ülküsünü devlet siyaseti olarak ve bunu gerçekleştiren ilk Türk büyüğü. MİN: 1-Bin,bin sayısı. 2-ben,gamze MİNG:1-Ben,gamze 2-Huzur,refah 3-Bin sayısı MİNGAN: Benli,gamzeli MİNGİLİK: Rahat,huzur,refah MİNGİR: Çok külliyetli. MOĞOL:Kaygı,endişe,hüzün Oğuz’un amcası ve ilk kayın atası MOKAN: Büken, güçlü MONGUÇ: Atik, çevik, hamleci MOTUN: Bütün, bütünlük ( Mete Han’ın asıl adının bu olduğunu söyleyen tarihçiler de var.) MUGLU: Üzgün, hüzünlü MUNAR: Serap, algın MUNCUK: Boncuk, takı, mücevher MUNÇUĞ: (Boncuk) MUNG: 1- Hüzün, elem, üzüntü 2- Ming, ben, gamze MUNGLUĞ: (Mungluk) Üzgün, bunalmış, hüzzam MUNGUL: Hüzünlü, elemli MUTLU: Mutlu, mesut, bahtiyar MÜÇEK: öpücük, buse MÜGE: İnci çiçeği MÜLDÜZ: Berrak, saf MÜREN: Irmak, akarsu OBA:1- Yurt, mekan, mesken,diyar, çadır, mahalle 2- kabile, aşiret OBAR: Ev, baraka OBEN: 1- Genç aygır 2- Erkek deve yavrusu OBULAZ: (Oblas, oflas) 1- Gözü pek, atılgan 2- Alicenap, yüce gönüllü. OBUT: Şeref, haysiyet OBUZ: Kaynak, menba OCAK: (Otak, odak) Ateşlik, ateş olan yer, ateş tüten yer. Mec. Ev, yuva, insan eğitiminin, başladığı, insanın pişmeye ve biçimlenmeye başladığı yer. OCAKLI: Ocak sahibi. OD: Ot, ateş ODAK: Ocak, yanma, yansıma merkezi ODAKAN: Hanım ozan ODANA: birl. Od/Ana Şamanist gelenekte, “Dişi Melek” ODATA: birl. Od/Ata Şamanist gelenekte “erkek melek” ODÇU: Ateşçi ODGURMUŞ: 1- Oturmuş, oturaklı, sakin, kendinden emin 2- Yuva kuran, birlik kuran ODHAN: birl. Od/Han Şamanist gelenekte, “Ateşteki Kutlu Ruh” OG: Ok (Doğma, doğum, yaratılış) OGAN: (Okan, Ugan) 1- Tanrı, Tanrılık vasıfları, yaratma, yaratış, doğuş, halik 2- Anlayış, zeka,bilgelik 3- Eski Türklerde, kan davalarına karşı çıkan, oba ve oymaklar arasındaki geçimsizliklerde,arabuluculuk yapan, “Barışı simgeleyen kutsal ruh” 4- Altay ve Tuna Türklerinde “ Ateşteki kutlu ruh” OGLAĞU: Körpe, genç kız OGRAK: 1- Azim, kararlılık 2- Niyet OGRAŞ: Uğraş, mücadele, meşgale OGSAT: Benzer, benzerlik, benzeyiş OGTADURMUŞ: birl. Okda/Durmuş ( Bu ad, iki anlamda da yorumlanabilir. Akıllı, zeki Durmuş. Zor durumda kalan, zor koşullarda olan) OGUR: 1- Gizlilik, gizem 2- Uğur, baht, talih, mutluluk OGURLU: Uğurlu OGURMUŞ: Gizemli, ağzı sıkı OGUTUR: Gizli, gizemli OGÜN: birl. O/Gün (..Eski bir Türk geleneği olan, tarihin önemli ve özel günlerinin anısına verilen, o gün ya da o günlerin yıldönümüne denk düşen günlerde doğanlar için kullanılan bir ad. OĞÇU: Okçu, haberci, ulak OĞIRCIK: Uğurcuk OĞLAGU: Körpe kız OĞLAK: Keçi yavrusu OĞLAMAN: Bir yaşında doğum yapan, koyun ve keçi OĞLAN: Oğul, erkek çocuk, genç erkek OĞRAMIŞ: Uğurlu OĞRUN: 1- Gizli, gizemli 2- Yavaş, ağır OĞUL: 1- Oğlan, erkek çocuğu 2- Evlat, genel olarak, kız yada erkek çocuğu OĞULÇA: 1- Oğulcuk, biricik oğul, biricik evlat 2- En küçük oğul OĞULGANMIŞ: Oğlu olmayan OĞUR: 1- Uğur, talih, bahtiyarlık 2- Vakit, zaman, devir OĞUŞ: 1- Bolluk, bereket 2- Hısım, akraba, nesil OĞUZ: 1- Ok-Uz 2- Ağuz, ağız 3- Olağanüstülük 4- Çağrı, davet, toparlama birleştirme, yaratış OK: 1- Doğum, doğuş, yaradılış 2- Akıl, us 3- Dokunma, el sürme 4- Söyleyiş, çağırış, haber verme 5- Silah, yay ile kullanılan ok 6- Örgüt, teşkilat OKAN: 1- Ogan 2- Anlayış, fehim OKATMIŞ: (Okutmuş) Haberci, ulak OKÇI: 1- Okuyucu, haberci 2- Ok atan, okçu 3- Örgütçü OKIÇI: Davetçi, davetkar, çağırıcı OKİ: Çağrı, davetiye OKLAMIŞ: Ok atmış, savaşçı OKLU: 1- Akıllı, zeki 2- Örgütlü OKŞAK: Benzeyen, andıran, tanıdık, bildik OKŞAN: Benzeyen, okşayan OKTA: Akıllı, zeki, dahi OKTAR: 1- Okçu, iyi ok atan 2- Bilgili, akıllı, yaratıcı 3- Davetçi, davetkar OKUKLU: Alim, bilgin OKUMAGAN: Arif, eğitimsiz ama kendini yetiştirmiş, olgunlaşmış OKUNÇ: Toy ve düğün davetiyesi OKUŞ: 1- Bilgi, bilgelik 2- Bereket OKUŞLUĞ: 1- Alim, bilgin 2- Bolluk, bereket, bereketli OKUTGAN: Okutan, eğitmen OKUTAN: Eğitmen, öğretmen OKUV: Okuyuş, kıraat, çağırış OLAGAN: Olan, doğal, olumlu OLAM: Debdebe, gösteriş, tantana OLBAK: Oluş, oluşum OLCA: Ganimet, bolluk OLCAŞ: Tören, seremoni, tazim OLCAY: Tanrı sıfatlarından. Baht, talih, açık talih, ululuk OLCAYTU: Açık talih, bahtı açık, bereketli OLÇA: Ganimet, bereket OLÇAM: Ganimet, nimet, bolluk OLÇAR: 1- Saldırı komutu, saldırı 2- haber, havadis 3- Uygun, muvafık OLÇUM: 1- Olgunluk, olgun, yetişkin 2- Hüner, marifet OLGAÇ: Olgun, olmuş OLGUN: Yetişkin, olmuş, kamil OLUM: Oluş, doğuş, olmaya elverişli. OLUN: 1- Oluş, olgunluk, ağırbaşlılık 2- Genç, taze 3- Soyluluk OLUŞ: Oluşum, düzen OMAÇ: Amaç, gaye OMAK: 1- Soy, kan, soyluluk 2- Aile, akraba OMAY: (Umay) Seçkin, güzide OMRAK: Sevilen, maşuka OMUR: (Umur) 1- İlgi, heves 2- Güç, dayanıklılık, dayanıklı OMURCA: Sağlam, dayanıklı OMURTAG: Kartal yavrusu ONAK: 1- Onanmış, kabul görmüş 2- Sevgili, el üstünde tutulan ONAL: 1- Doğuş, ortaya çıkış 2- Sağlam, dayanıklı ONANLI: Sağlam, meyin, mütehammil ONANMIŞ: Sağlam, bayındır, destekli ONAT: 1- Sağlam, dayanıklı 2- Yakışıklı 3- Terbiyeli, iyi davranışlı ONATÇA: Makbul, hatırşinas ONAY: 1- Sağlam, dayanıklı, uygun 2- Makul, kabul,tasdik ONG. 1- Sağlamlılık, kalıcılık, dayanıklılık 2- İyilik, rahmet, bereket, bolluk 3- Sevinç, neşe, mutluluk ONGAN: 1- Uğurlu, mutlu, bahtiyar 2- Verimli, gelişkin 3- Bayrak, simge, totem ONGU: 1- Kar, kazanç 2- Set, sütre ONGUÇ: Karlı, kazançlı, verimli, uğurlu ONGUDAY: Karlı, kazançlı ONGUN: 1-Bolluk ve bereketi simgeleyen kutlu ruh. 2- Uğurluluk, verimlilik, kalıcılık 3- Av totemi, kutsanmış av hayvanı 4- Totem, sembol, bayrak, flama ONGUR: Kurtuluş, salah ONGUT: Koruyucu, muhafız, kale muhafızı ONUK: 1- Sağlıklı, dayanıklı 2- Uğurlu, aziz, saygıdeğer 3- Usul, yol, teamül 4- Yararlı, faydalı ONUŞ: 1- Bereket, bolluk, verim 2- Uğur, talih OPAK: (Apak) Temiz, bakımlı OPAN: Mağara, delhiz OPÇIN: (Apçın,afşın) Zırh, demirağ OPUR: Obur, iştahlı OPUZ: Katı,sert OR: 1- Yer, durak, bölge 2- Doğramak, biçmek 3- Mevki, mertebe 4- Düzen, kuruluş ORAK: Doğramak, kesmek, doğrayıcı, biçici ORAN: 1- Taht, şeref makamı 2- Yüksek mevki, yüksek derece ORAY: birl. Or/Ay 1- Aynı, eşit, eş değerde (Kırgızlarda) 2- Fırsat, hamle (Kazaklarda) ORAZ: (Uraz, uras, ıraz) Şeref, onur, talih ORÇUN: 1- Kesici, keskin, doğrayıcı 2- Bölge, vilayet 3- Onurlu, ahlaklı, iyi huylu ORDA: Orta, merkez (Kağan veya Han otağının bulunduğu yer) ORDU: (Orda) 1- Orta, çekirdek, merkez 2- Silahlı ve düzenli topluluk ORDUCA: 1- Ordu ile ilgilenen 2- Ortaca, ortanca ORGA: Bayrak, flama ORGARUN: 1- İstihkam 2- Bayraklı, bayrak sahibi ORGİR: Kesici, biçici ORGUN: Sırdaş, sır saklayan, ketum ORHUN: Sır saklayan, sırdaş, gizli, gizemli ORMAG: Doğramak, biçmek ORMAN: Ağaçlık, bölge ORMUŞ: Doğrayan, biçen ORNAK: 1- Taht, tahtırevan 2- yer, yöre ORPAG: Menşe, kök, nesep ORTAÇ: 1- Ortadaki, ortanca 2- Ilımlı, dengeli ORTAÇI: Ilımlı ORTAĞ: Ortak, ortalama, ortada buluşma ORTUG: Ortak, pay sahibi ORUK: 1- Yol, eylem, gidişat 2- Çare, çözüm, imkan, uygunluk ORUM: Mera, otlak ORUN: 1- Makam, mevki, özel yer, şerefli yer, taht 2- Karargah, görev yeri ORUNÇ: Hediye, bahşiş ORUNÇAK: 1- Oya, işleme 2- Rehin, emanet ORUNDUK: Koltuk, iskemle ORUNGULUK: Bayrak, flama ORUNLUG: Taht, makam ORUNTAG: Yüksek mevki, makam ORUS: 1- Talih, uğur, baht, mutluluk 2- Amaç, hedef OSKAY: 1- Hamarat, işgüzar 2- Neşeli, şen OT: 1- Ateş, ocak, ev 2- Nebat, bitki OTACI: (Utacı) 1- Doktor 2- Eczacı, ot ve bitkilerden ilaç yapan kişi 3- kam, baksı OTAĞ: 1- Oda, içinde ateş yakılarak oturulabilen büyük ve geniş çadır 2- Yeni evlenenlere armağan edilen ev, çadır OTAĞA: birl. Ot/Ağa ..evin reisi, aile reisi, evde sözü geçen kişi OTAK: Yeni evlenenlere armağan edilen ev, çadır, oda OTAMIŞ: Doktor, hekim OTANCAK: İlaç, merhem, deva OTAR: Geçici, fani OTÇİGEN: birl. Ot/Çigen (“Ot/Tigin” adının , Moğol ağzındaki söylenişi.) OTGUN: Kabadayı. OTKUN: Kabadayı. OTLUĞ(K): Ateşli OTMAN: Ailenin en küçük oğlu .Ocağın ateşini yakıp ısıtacak ve devamlılığı sağlayacak olan, Çok eskilerden beri süregelen,Türk töresince çocuklar arasındaki paylaşımlarda ev , en küçük çocuğa kalır. Bu yüzden ilerde evin yada mülkün idaresi küçük oğlandadır. Yani, ocak,onunla yanmaya devam edecek,aile oba yada oymağın yaşamı onun sayesinde sürecektir. Bu çocuklara içeren ”Otman,Ot Tigin,Othan” vb. adlar verilir. Otmanlı devletinin kurucusu ve ilk hanı. Ertuğrul Beğ’in en küçük oğlu. Daha Ertuğrul Bey ölmeden,Töreye göre,birçok mal mülk, büyük çocuklara, beylik, en küçük olan Otman’a geçmişti. OTMAR: Ateşli, ateş saçan OVAT: Düzgün, muntazam OVLAZ: Gözü pek, atılgan OVMAÇ: El ile yoğrularak yapılan yiyecek OY: 1- Düşünmek, düşünce, fikir 2- Çukur OYA: 1- Oyularak yapılan elişi, işleme 2- Emanet, rehin 3- Sempatik, minyon OYAN: 1- İman, inanç 2- Düşünce, efkar OYAZ: Çukur, kuyu OYBAK: Çukurlu vadi OYBAT: Oyuk ve çukurlu yer OYGAK: 1-Oya, rehin 2- Uyanık, müteyakkız OYGUR: Dere yatağı, dere oyuğu OYINLI: Düşünceli, efkarlı OYLUM: 1- Çukur, kuyu, boşluk 2- Kurucu, kuruntu, yormak OYMAK: Yığın, kitle. Türklerin sosyal birimleri içindeki sıralamada, Obadan büyü Boy’dan küçük olan akrabalar topluluğu OYMUR: Dere, dere yatağı OYNAK: Maral, ceylan, vb. Hayvanların bir arada olup su içtikleri kuyu, su birikintisi OYRAM: Girdap, anafor OYRAT: Derin, oyuk, derinleşmiş OYTUN: Kutsanmış, mübarek OYUR: Vücut, endam OZ: İleri, ön, önde OZA: Kadim, eski, ezeli, hep var olan OZAĞI: Tecrübeli, bilgili, uzman OZAMIŞ: Uzamış, uzman, usta işinin ehli OZAN: (Uzan) Öncü, herkesin önünde olup hitap eden, şiir yazan ve okuyan, kopuz çalarak şiir okuyan ve yazan. Usta, işinin ehli OZAR: Uzman, usta, bilir kişi OZGAN: Kademeli, dereceli, öncelikli OZMAN: Uzman OZMUŞ: Uzmanlaşmış, yetik OZUL: Esas, kaide OZUT: İkamet, ikametgah OZUTGAN: İleride, ilerici ÖBEK:Küçük grup, tim, takım, parça ÖBGE: Ced, Ata, Soy ÖCAL: birl. Öc/Al intikamcı ÖCEK: 1- Esinti, hafif yel 2- Burç ÖCÜT: İntikam, öç ÖDEM: 1- Borç, bakiye 2- Ödül, mükafat ÖDEMİŞ: 1- Eczacı, doktor 2- Ricacı, yakaran 3- Borçsuz, bakiyesiz 4- Ödül veren ÖDEN: 1- Ricacı, duacı 2- Ödül ÖDGÜLMÜŞ: 1- Övülmüş, övülen, başarılı, ödül almış 2- Ricacı, duacı ÖDGÜR: Uygun, yerinde, vaktinde ÖDRÜM: Seçkin, mümtaz ÖDÜGET: Ricacı, yakarıcı, duacı Yakutlarda, “ Akarsuların kutlu ruhu’’ ÖDÜK: Rica, yakarı, dua, niyaz, arzu ÖDÜL: 1- Usluluk, akıllılık 2- Yüceltme, ululama, mükafat ÖDÜN: 1- Ödeme, ödeyiş 2- Yakarış, niyaz ÖDÜŞ: Vakit, devir ÖG: (Ok) Ana, anne, yaratan, doğuran ÖDGÜL: Övülme, övünç kaynağı, övülme nedeni ÖGE: (Öke) Dahi, çok zeki, çok akıllı ÖGEÇ: İki yaşına gelmiş koç ÖGEL: 1- Zeki, akıllı, aklı başında 2- Burç ÖGET: 1- Akıl, zeka, akıllılık, 2- Sevgi, muhabbet ÖGİR: Sevinç, neşe, eğlence ÖGLÜ: Dahi, çok akıllı ÖGREDİK: 1- Mürebbiye, eğitmen, yetiştirici, öğretmen 2- İdman, talim, antrenman ÖGRÜ: 1- Öğrenilecek olan 2- Arkadaş, refik ÖGÜŞLÜ: Övülen, methedilen, övülmeye layık ÖGDÜ: Övme, methiye ÖGDÜM: 1- Övülen, methedilen 2- Önce, öncelikli ÖĞER: Övücü, methedici ÖĞLEŞ: Akıl birliği, fikir birliği ÖĞREK: Toplantı yeri, cemiyet , dernek ÖĞREN: Öğrenmekten ÖĞRET: Gelenek, terbiye ÖĞREYÜK: Gelenek, görenek, terbiye ÖĞRÜK: Munis, cana yakın, el üstünde tutulan ÖĞRÜNÇ: 1- Deneyimli, bilgili, öğrenmiş, ders almış, yetişmiş 2- Hoşnutluk, memnuniyet ÖĞTÜ: Metih, övme, ululama ÖĞTÜR: Övme, methedici ÖĞÜÇÜ: Övücü, methedici ÖĞÜLMÜŞ: Başarılı, destekli, övülmeye layık ÖĞÜN: 1- Öğünmek..ten öğün 2- İtina, dikkat 3- Sıra ÖĞÜNÇ: Övünç, iftihar, övünme gerekçesi, iftihar vesilesi ÖĞÜNÇEK: Öğünmeye değer, öğünme nedeni ÖĞÜNMÜŞ: Övünmüş, övünmeyi hak etmiş, gururlu ÖĞÜNÜR: Gururlu, mağrur ÖĞÜR: Över ÖĞÜT: 1- Anlayış, kavrayış 2- Nasihat, tavsiye, deneyim aktarımı ÖK: (ög) 1- Öz, doğuş, oluş, gelişme 2- Zeka, bilme, us, yetenek, ana, doğuran ÖKÇİ: Okeci, çağırıcı, davet edici, davetiye veren kişi ÖKÇÜR: Zeki, anlayışlı ÖKE: Dahi, yanılmaz, bilge, çok akıllı ÖKER: Dahi, süper zeka ÖKERMAN: Dahi, bilge, yanılmaz ÖKLÜ: 1- Dahi, akıllı 2- Egemen, denetimci ÖKSÜM: Arzu, murat ÖKSÜZ: Desteksiz, arkasız, oluşumsuz, gelişmeye engel durumu olan, (Halk arasında, anası olmayan, ölen ya da ayrı olan çocuklar için de bu adın kullanılmasındaki neden, ananın, çocuğun yetişme ve gelişimindeki önemine atfendir.) ÖKTE: 1- Ökeli, akıllı, dahi, yanılmaz, deneyimli, bilgili 2- Azametli, gösterişli ÖKTEM: 1- Akıllı, bilge 2- Asi, başına buyruk, pervasız 3- Meşhur, gösterişli 4- Bahar, ilk yaz ÖKTEN: 1- Akıllı, bilinçli 2- Kahraman, cesur, korkusuz, başına buyruk ÖKÜÇ: 1- Çok, çokluk, bolluk 2- Akıl, us, bilinç ÖKÜN: Kendine dönüş, öze dönüş ÖKÜNMÜŞ: Özüne bağlı, özüne dönen ÖKÜŞ: 1- Çok, çokluk, bolluk, bereket 2- Akıl, bilinç, bilinçli ÖKÜŞ KARA AÇKI: birl. Öküş/Kara/Açkı mec. Keskin zekalı ÖKÜZ: 1- Irmak, nehir, büyük akarsu 2- Uzman, bilge, ehil, dahi ÖLÇER: 1- Mühendis 2- ağırbaşlı, ölçülü 3- Savaş buyruğu, saldırı buyruğu ÖLÇÜM: 1- Adap, usul, erkan, yol 2- Ağırbaşlılık ÖLMEZ: 1- Dirayetli, dayanıklı 2- Çok sevilen, unutulmaz, iz bırakmış ÖN: 1- Doğu, güneşin doğduğu yön 2- İlk, başlangıç, doğuş, meydana geliş 4- İlke, öncelik, prensip,temel ÖNAL: birl. Ön/Al Öncü, lider, önde olan ÖNALAN: birl. Ön/Alan, lider, öncü ÖNALDI: birl. Ön/Aldı, lider, öncü ÖNCEK: Önce, önceki, selef ÖNCEL: 1- Selef, daha önceki 2- Önde olan, öncü, rehber 3- Öncelikli, imtiyazlı ÖNCELİK: İmtiyaz, torpil ÖNCÜ: 1- İlk, orijinal 2- Lider, yol açan, önde olan ÖNCÜL: 1- Öncü, önde, rehber 2- Birinci, ilk ÖNÇEK: Önceki, önceki, selef ÖNDAŞ: Aynı öncelikte, aynı imtiyazı paylaşan ÖNDE: Öncü, önceki ÖNDEGÜN: birl. Önde/Gün 1- Önemli gün 2- Önceki gün ÖNDER: Önde olan öncü, lider ÖNDEŞ: Yol açan, rehber, mihmandar ÖNDÜÇ: Öncü, mihmandar ÖNDÜL: 1- En önde, en öndeki, öncü 2- Öncelik, imtiyaz ÖNDÜN: 1- Peşin, peşinat 2- Önde, önde gelen ÖNE: İleri, ileride, ötede ÖNEK: Dayanak, direk, destek ÖNEL: 1- Usta, uzman, pir 2- Vade, mühlet ÖNEM: Öncelik, imtiyaz, değer, kıymet, hassasiyet ÖNEN: 1- Önde olan, öne geçen 2- Bağlılık, sadakat ÖNER: birl. Ön/Er Öncü, rehber, kılavuz ÖNEY: 1- Öne geçen, önde gelen 2- Yükseklik ÖNG: İlk, birinci, başta gelen ÖNGEL: 1- Ağırbaşlı, olgun 2- Öncü, öncülük eden ÖNGEN: 1- Zafer, utku 2- Uzun boylu, levent ÖNGER: Hiddetli, asabi ÖNGİ: (Öngü) 1- Değişik, farklı, sıra dışı 2- Önce, öncelikli ÖNGÜÇ: 1- Öncü, kılavuz 2- Atak, atik, hareketli 3- Delil, kanıt, ispat ÖNGÜK: Yastıkların ucuna yapıla işleme ÖNGÜL: Yol gösteren, ön ayak olan ÖNKUZU: birl. Ön/Kuzu mec. Kurban, kurbanlık ÖNÜÇ: Önce, önceki, selef ÖNÜM: 1- Birinci, ilk 2- Hasılat, ganimet, kar ÖNÜR: Başlangıç, siftah ÖNÜRT: Önce, öncelik ÖNÜT: Önce, öncelik ÖPGİNE: Öpücük, buse ÖPKE: İç geçirme, öfke, hırs ÖPÖZ: Can, ruh, nefs ÖRÇÜM: Üreyiş, gelişim, büyüme ÖRÇÜN: İpten örülmüş merdiven ÖREN: 1- Örme yapan, örücü 2- Eskiden kalma kalıntı, kalıntı kent ya da mezar ÖRGE: 1- Örnek, motif, örgü örneği 2- Şahika, yükseklik ÖRGEN: 1- Örülü ip, urgan 2- Keçi kılından yapılan ip ÖRGÜÇ: 1- Dokuma aleti, dokuma tezgahı 2- Mevki, mertebe 3- Tümsek, tepe ÖRİKLİ: Şeciyeli ÖRKEN: 1- Urgan, örülü ip 2- Fidan ÖRKİN: 1- Fidan 2- Taht, tahtırevan ÖRNEK: Numune, standart, ölçü ÖRPEN: 1- Örtülü, kapalı, gizli 2- Alev, alev ışığı ÖRS: Üzerinde metal maden dövülen demir kütle mec. Dayanıklılık ÖRTE: Örtü, örtülü ÖRTGÜN: Samanı ayrılmış, harmanlanmış tahıl ÖRTÜN: Omuz üstüne alınan örgülü giyecek, pelerin ÖRÜÇ: Örgü malzemesi, dokuma tezgahı ÖRÜM: Çit, ağıl ÖRÜN: 1- Saç örgüsü, belik 2- Beyazlık, temizlik 3- Gökyüzünün bulutsuz hali 4- Ürün, hasılat ÖRÜNDÜ: Arı, temiz, saf, pakize ÖRÜNDÜL: 1- Seçkin, güzide 2- Saf, temiz, pak ÖS: Gerçek, hakiki ÖSRÜK: 1- Mert, özü sözü bir 2- Esrik, kendinden geçmiş ÖSTERİŞ: Fantezi, hayal, fantastik ÖTER: 1- Ricacı, yakaran 2- İleri, ileri geçmiş 3- Çığırıcı, ötücü, okuyucu ÖTGEN: Geçmiş, aşmış, ötede olan ÖTGÜR: Delici, delip geçen ÖTİLİG: İtibarlı, saygıdeğer, muhterem ÖTKER: 1- Ricacı, duacı 2- Geçici, fani ÖTNÜ: Rica, yakarı, istirham ÖTÜG: (Ötük) Arz, niyaz, rica, dua, dilek ÖTÜGEN: (Ötüken) ÖTÜKEN: 1- Ricacı, duacı, niyazcı, Tanrıya yakaran 2- Geçmiş, mazi, onurlu ve övünçlü mazi ÖTÜN: 1- Ödün, verme, bağış, mağfiret 2- Yakarı, yalvarış, niyaz ÖTÜNÇ: 1- Rica, dilek, maruzat, istirham 2- İltimas, tarafgirlik ÖVET: Övüş, övgü ÖVGÜ: Övme, methetme ÖVGÜN: Övülen, övülmeye layık ÖVÜÇ: Övünç, iftihar ÖVÜL: Övülen, övülmeye layık ÖVÜNÇ: Övülmeye yol açan davranış, gurur ve onur kaynağı ÖVÜT: Öğüt, nasihat ÖYKE: Öfke, hiddet, hınç ÖYKÜ: 1- Taklit, benzeme, benzetme, 2- Hikaye ÖYKÜNÇ: Eğilim, benzeme, taklit etme eğilimi ÖYLEK: Zaman, devir ÖYÜK: Coşku, coşkunluk, tezahürat ÖZ: Kişinin “ben” derken, anlatmak istediği, tinsel varlık. 1- Ben, tin, can, ruh, gönül 2- Asıl, esas,temel, unsur 3- Şahsi, kişisel, kendi, kendine aitlik 4- Uz, uzluk, ustalık 5- Dere, ırmak ÖZAK: birl. Öz/Ak mec. Soylu ÖZBEK: birl. Öz/Bek mec. Cesur, kendine güveni tam ÖZBİR: birl. Öz/Bir mec. Soylu ÖZDEK: 1- Madde, temel, asıl, yapı, kuruluş, oluş, oluşum 2- Beden, vücut 3- Ağacın, köküne yakın olan kısım ÖZDEL: 1- Soylu 2- Armağan, hediye ÖZDEN: 1- İçten, samimi 2- Ender rastlanan, olağanüstü 3- Akraba, hısım 4- Armağan, hediye ÖZEK: 1- Temel, asıl, üs, merkez 2- Can, ruh, gönül ÖZEL: 1- Ayırt, fark, farklılık 2- Uzman, usta, kalifiye 3- Kişiye özgü, kişisel ÖZEN: 1- İçten, samimi 2- Dikkat, itina, emek, heves 3- Irmak, küçük akarsu ÖZENÇ: 1- Gıpta, heves 2- Direnç, gayret, dik başlılık ÖZERK: birl. Öz/Erk Kendine egemen, kendine sözü geçen ÖZGE: Ben’in karşıtı. Başka, öteki, yabancı, ,gayrı ÖZGEL: Öze ait, özden gelen, samimiyet ÖZGERİŞ: 1- Hayal, kurgu, fantezi 2- Devrim, başkaldırı ÖZGÜ: Öze ait, özle ilgili, ait, has, mahsus ÖZGÜN: Öze ait, özüne ait, orijinal, kendine has ÖZGÜR: Hür, bağımsız, kendinden başkasını dinlemez ÖZGÜVEN: birl. Öz/Güven Cesaret, kendine güvenme, kendinden emin olma, kendinden bilgi, beceri ve konumundan kuşku duymama ÖZİ: Fert, Şahıs ÖZİÇ: Varlık, şahsiyet ÖZİL: birl. Öz/İl mec. Anayurt ÖZKER: 1- Ulu ruhlu kişi 2- İyilik sever, hayırsever ÖZKONUK: Can, ruh ÖZLEK: 1- Üretken, münbit 2- Felek, talih 3- Özel, şahsi, kişisel ÖZLEM: 1- Öz’ün ilgisi, ilgi duyarak yönelişi, hasret 2- Özel, hususi, kişisel ÖZLEN: 1- Özlenen, aranan 2- Dürüst, özü sözü bir 3- özel, hususi, kişisel ÖZLEŞ: Kendine dönüş, kendinden veriş ÖZLÜ: Orijinal, sağlam ÖZLÜK: Şahsi, özel, kişisel ÖZMEN: Dürüst, özü sözü bir ÖZRÜM: Seçkin, seçilmiş ÖZÜÇ: Vücut, gövde, endam ÖZÜM: Kendine katma, kendine çekme, kendinden yapma ÖZVEREN: birl. Öz/Veren mec….Fedakar, fedai ÖZVERİ: birl. Öz/Veri …Fedakarlık PARS:Leopar PARSAK: 1- Acıma duygusu, merhamet 2- Porsuk PAŞA: Baş komutan, general. ( Bu sözcük, bazı dilbilimcilerimize göre, Baş-Şad, bazılarına göre de Baş- Ağa birleşimi ve zamanla ağız değişimiyle bu biçime gelmiştir. PEÇEN: Çayır, çimen, çayırlık, otlak PEÇENEK: 1- Otlak, çayırlık 2- Bacanak PEK: 1- Berk, katı, sıkı, sert, kuvvetli, dayanıklı 2- Bey sözcüğünün, değişik ağız ayrılığı Bek, beg,beğ, bey vb. PEKİŞ: Sıklık, sertlik, pekişmişlik PELEN: İyi, ehven PELİN: Acı ve keskin kokulu bir yayla çiçeği PELİT: Meşe ağacının çiçeği PERİNÇEK: (Berincek) 1- Sadık, içten bağlı 2- Fedakar PINAR: Kaynak, kaynarca, göze PIŞGAN: Olgun, pişkin PİŞKİN: Olgun, pişmiş PUSAT: (Busat, basat) 1- Silah 2- Zırh, koruyucu PUSUG: Pusu PUSUN: Pusu, pusma, sinme PUSUNÇ: İltica, sığınma, sinme, pusma, sığınmış, mülteci PÜSKÜL: Sarkık, asılı duran süs, aksesuar SABASava) 1- (Sapa, sopa) Sopa, değnek, savma aleti, savaş aleti 2- Söz, iddia, hitap SABACI: 1- Sopacı, sopayla dövüşen 2- Konuşmacı, hatip SABAK: (Savak) 1- Sopa, cop sopa kullanan, dövüşçü, sopa ile dövüşen 2- Kımız saklamak için beygir derisinden yapılan tulum SABAR: 1- Sapar, savar, döver, sopayla döven 2- Savar, savaşır, savaşçı 3- Hatip, konuşmacı SABI: 1- Sopa, cop 2- Savaş, dövüş 3- Söz, sohbet SABU: 1- Sopa, cop, değnek 2- Savaş, dövüşçü, dövüş ustası, savaşçı SAÇA: Saçı, bahşiş, armağan SAÇAN: 1- Cömert, dağıtan, harcayan 2- Yayıncı, yayın yapan SAÇI: 1- Armağan, bahşiş 2- Adak, inanç gereği dağıtılan nesne SAÇILIK: Armağan, hediye, bahşiş SAÇUK: 1- Eli açık, cömert 2- Armağan, bahşiş 3- Aleni, saklısız, gizlisiz SADAK: Okların, içinde muhafaza edildiği torba ok torbası SADU: İyi, çok iyi, ala SAGAY: 1- Düşünceli, Düşünen, sakınan 2- Özleyen, özlemiş, özlem oymaklarından SAGIM: 1- Emel, arzu, Murat 2- Düşünce, fikir, düşünceli, fikir sahibi 3- Sağlamlık,dayanıklılık SAGIN: 1- Özlem, hasret 2- Düşünce, plan, tasarım 3- Davet 4- Kıvılcım SAGINÇI: Sagınan, düşünen, özleyen, sakınca duyan SAGU: Ağıt, mersiye SAGUNDU: Özlenen, düşünülen, kollanan SAGUNDUK: Özlenen, düşünülen, özlemeye değer SAGUNUR: Düşünce, tasarım SAĞ: 1- Sağlık, dirilik, canlılık, yeterlilik 2- Akıl, fetanet 3- Doğruluk, inanırlık 4- Halis, saf, net SAĞ BİLGE: birl. Sağ/Bilge Doktor, sağlık uzmanı SAĞAN: Doğan türü, yırtıcı avcı bir kuş SAĞANAK: Sağanak, sert ve hızlı yağan yağmur SAĞANÇIĞ: Nefs, can, ruh SAĞBİLİ: birl. Sağ/Bili (Bilig) Sağduyu, hikmet SAĞDAÇ: Sağlıklı günlerin arkadaşı, can yoldaşı SAĞDIÇ: Sağdaç “ Damadın en yakın, en güvenilir arkadaşı” SAĞIK: 1- Düşünceli, planlı 2- Sağ, diri, uyanık 3- Ateş, kıvılcım, ateşli SAĞIM: 1- Yaşam, sağlık 2- Serap, algın SAĞIN: 1- Düşünce, tasarım 2- Özlem 3- Ateş, kıvılcım SAĞINÇ: 1- Kurgu, hayal 2- Sakınca, mahsur, endişe 3- Özlem SAĞIŞ: Hesap, matematik, sayış SAĞLAM: Sağlıklı, güçlü, dayanıklı, dirençli SAĞLI: (Sağlık) Diri, canlı, sağlıklı SAĞLICA(K): Sağlıklı, diri, esenlikli SAĞMAN: Sağlıklı, güçlü SAĞNAK: (Sağanak) SAĞRAK: İçki içilen kap, kupa, kadeh SAĞRI: 1- Sağrak 2- Sarı SAĞUNÇAK: Ağıt, mersiye SAĞUNMUŞ: 1- Özlem içinde olan 2- Düşünen, düşünceli 3- Davet eden, davetkar SAKA: 1- Akıllı, arif 2- Düşünceli, kaygılı 3- Sakal 4- Saklı, saklayan, koruyan SAKAR: 1- Alnında beyaz lekesi bulunan at 2- Uğursuz, sakıncalı SAKÇI: Koruyucu, muhafız SAKIK: Çoban yıldızı SAKIN: 1- Düşünme, tasarım, kaygılanma, kaygıyı ortadan kaldırma eylemi 2- Saklama, koruma,esirgeme 3- Uzaklaşma, ayrılma SAKINÇ: Düşünce, kaygı SAKIŞ: Kaygı, endişe SAKLI: 1- Korunmuş, mahfuz, esirgenen 2- Zinde, dinç, sağlıklı SAKLICA: 1- Gizli, örtülü, korunan 2- Hazine, mücevher SAKLIÇAK: 1- Gizli, gizlenmiş, örtülü 2- Yaşam, sağlık, esenlik SAKMAN: 1- Uyanık, diri, sağlam 2- Sokman, dize kadar çıkan çizme SAL: 1- Saldırı, saldırmak 2- Salmak, bırakmak, azat etmek, serbestlik 3- göndermek, yaymak,ulaştırmak, uzatmak SALAÇAK: Salınan, bırakılan, salınmış SALACUK: Saldıran, saldırıcı, gönderici SALAMAN: Salınan, bırakılan, azat edilen, serbest, azade SALAMIŞ: 1- Saldıran, düşmana karşı hamle ve manevra yapan 2- İyi kılıç sallayan, silahşor 3- Salmış, köle azat etmiş SALANÇU: Saldırgan, iyi kılıç kullanan SALAR: 1- Ordu sevk eden 2- İyi kılıç kullanan, silahşor SALÇI: 1- Salıcı, sevk edici 2- Salan, serbest bırakan 3- Karahanlılar döneminde, saray aşçılarının unvanlarından SALÇUK: 1- Salınmış, azat edilmiş, saltuk, eski köle 2- Başına buyruk, bağımsız, otoriteye karşı çıkan 3- Saldıran 4- Silahşor, iyi silah kullanan 5- Küçük yel, esinti 6- Haber salan, mesaj yollayan SALDIRAN: Hücum eden, asker sevk eden SALDIRGAN: Saldırıcı, hücumcu SALDIRI: Hücum, taarruz SALDIRMIŞ: Hücum etmiş, taarruz etmiş SALDUR: Saldırı SALGARA: Salınmış, azade, başına buyruk, otorite tanımaz SALGIN: 1- Serbest, bağımsız 2- Serap, hayal SALGUR: Atak, tetik, saldırmaya hazır SALGUT: Mebus, vekil. Eskiden bir bölgeyi temsilen, Kağan’a (Başkente) gönderilen kişilere verilen unvan SALIK: 1- Vergi, vergi borcu, haraç 2- Haber, öğüt, tavsiye SALIKÇU: Haberci, öğütçü SALIM: 1- Serin esen yel, serinlik 2- Ferman, emirname 3- Üzüm demedi, salkım SALIN: 1- Serbest, serbestlik, salınma, boy gösterme 2- Jest, eda 3- salıncak SALINMIŞ: Serbest, azade, salaman SALKIM: Salınmış, sarkık SALTUK: 1- Serbest bırakılmış, azade, hürriyetine kavuşmuş eski köle 2- Başına buyruk, bağımsız SALTIN: Yalnız, yalnızlık içinde, tek kalmış SALUK: (Salık) Serbest, azade, hürriyetine kavuşmuş SALUM: 1- Özgürlük, azat 2- Kılış, silah SALUN: 1- Jest, mimik, eda, cilve 2- Boy gösterme, ortaya çıkma SALUNDU: 1- Özgür, hür 2- Edalı, boy gösteren SALUR: 1- Saldıran, saldırgan, asker salan 2- Silahşor, iyi silah kullanan 3- Saldırma, kılıç, silah 4- Serbest, azade SAMSA: Baklava türü bir hamur tatlısı SAMUKA: İnatçı, dirençli SAN: Sanmak, saymak, var kabul etmek SANAGA: 1- Serap, hayal 2- Niyet, maksat SANAĞ: Hesap, matematik SANAK: Matematik SANÇAK: Ucu sivri mızrak SANÇAR: Saplayan, batıran, dürten, mızrak kullanarak sançan, sançıcı, iyi silah kullanan SANÇI: 1- Ucu sivri demir, silah 2- Sivri bir aletin, vücuda değince verdiği acı 3- Acı duymak 4- Hayalet SANÇIĞ: Ucu sivri demir, kargı SANÇIŞ: Hamle, kılıç veya kargıyla yapılan dürtüş SANDUGAÇ: Bülbül SANEK: Hayran, meftun SANG: San, düşünce var sayma SANGI: Hayal, serap SANIR: 1- Hayal 2- Burç SANKUR: Hayret, şaşkınlık SANLAV: Hürmet, saygı SANLI: 1- Sanıcı, düşünücü 2- Şüpheci SANSAK: Anlayış, intiba SAPA: 1- Sopa, değnek 2- Kılıç sapı, kabza 3- Aykırı, farklı, başka SAPAK: 1- Sopa 2-Aykırı, aykırılık SAPAR: 1- Sabar, döver, dövücü 2- Aykırı, farklı 3- Kabza SAPURLUŞ: Devrim, ihtilal, ayaklanma, ayrılma SARAR: Saran, sarıcı, sarma eyleminde olan, ören, örücü SARGIN: 1- Sevimli, sempatik, çekici 2- Sargı, sarılı, örülü SARGUT: 1- Güneş ışığı 2- Bağış, ihsan SARI: 1- Sarı renk, sarışın 2- Sarılı, sarılmış, saran, sarılma SARICA: Sarılı, sarı gibi, sarıya çalan SARIG: Sarılı, sarılmış, örgülü SARIL: Sarılmaktan…sarıl, mec. Sevgili, saygılı, cana yakın SARIM: 1- Suyu süzmeye yarayan, ince dokuma 2- Sarma, sarılma SARIP: Sarp, dik, sarılı, çıkılması güç, yalçın SARMAN: (Sarıman) 1- Sarışın, sarıya çalan 2- Sıcak kanlı, cana yakın SARMAŞIK: Sarılı, sarpa sarmış, sarılan SARTIK: 1- Sarılı, örgülü, örülmüş 2- Farklı, dikkat çekici SARU: 1- Sarı 2- Sıra dışı, farklı, dikkat çekici 3- Batı, batı yönü SARUCA: 1- Bir sungur türü avcı kuş 2- Sarıya çalan, sarışın SARUL: Sarılı, sarılmış SATI: 1- Satık, satuk, satılmışın dişisi 2- Pazar yeri (Eski Türk geleneklerine göre, çocukları sık ölen ya da olmayan ailelerin, çocuğu olduğunda, yaşaması ve uzun ömürlü olması için, onu Tanrı’nın sevdiği, toplumun sevip saydığı, bir ulu kişiye ya da onun ruhuna, çocuğu koruması, manevi bir destek vermesi bakımından emanet edilmesi eylemine satma-satılma adı verilir. Çocuk erkekse, “Satılmış”, kız ise “Satı” adı verilir. ) SATIÇ: 1- Satıcı, tüccar 2- Mertebe, rütbe SATIM: 1- Satıcığım 2- Ticaret SATIŞGAN: Satıcı, tüccar SATUK: Satı, satık, satılmış SATUN: Satın alma, satın alma gücü, paha SAV: (Sava) 1- Mesaj, haber, yeni haber 2- İddia- isnat 3- Ün, san 4- Savaş, vuruşma, dövüş 5-Öykü, atasözü, darbı mesel SAVA: (Sav) SAVACI: (Savcı) SAVAN: 1- Savıcı, savaşçı, def edici 2- Elçi, arabulucu SAVAR: Savaşçı, savıcı, defedici SAVARU: 1- Bahşiş, armağan 2- Geçici, muvakkat SAVAŞ: Harp, döğüş, vuruşma, savma, defetme SAVAŞGAN: Savaşçı, cengaver SAVÇISavcı, savacı)1- Elçi, haberci, resul, sözcü 2- Savaşçı, cengaver 3- Ünlü, meşhur, ün salmış SAVDUK: Uğurlama, veda SAVGAT: Armağan, bahşiş SAVGU: 1- Haraç, vergi 2- Şifa, derman SAVRIN: 1- Armağan, bahşiş 2- Ahd, azim SAVRUK: Savrulmuş, derbeder SAVTUR: Veda, uğurlama SAVUN: 1- Davet, çağrı 2- Savunma, savaş 3- Ağıt, mersiye, ölenlerin yiğitlik ya da hayırlı işlerini anlatmak için verilen yemek SAVUNDUK: Davetiye SAVUNGAN: Savunucu, savaşan, direnen, müdafi SAVUR: Eli açık, cömert, hovarda SAVURKAÇ: 1- Savurgan, hovarda, eli açık 2- Fırtına, katı yel SAVUT: 1- Koruyucu, koruyan, müdafi 2- Zırh, çelik yelek, demirağ SAY: (sag, sağ, sak, sayı) 1- Saygı, sayma, geçerli kılma 2- Düşünme, ölçme, seçme, tasarım, hesap, ödeşme 3- Taşlık yer 4- Zırh, göğüslük SAYAK: Saygılı, hürmetli SAYAN: 1- Saygılı, saygıdeğer, saygıya layık 2- saygı gösteren, efendi, ağırbaşlı SAYDAM: Saf, net, berrak, sayılabilen, açık, temiz, bilinen SAYDUR: Saygı duruşu, ihtiram duruşu SAYGI: 1- Hürmet, önem, değer, edep 2- Sayı, sayım, matematik SAYGIN: İtibarlı, hürmet gören, saygı gören, hatırı sayılır SAYIL: Seçilmiş, seçkin, sayılan SAYILGAN: Sayılan, saygı gösterilen,muteber SAYIM: Saygı, saygı gösteriş SAYIN: 1- Seçkin, değerli, muteber, güzide, muhterem 2- Saf, halis, arı 3- Güzel, ender rastlanan SAYINDI: Saygı duyulan, itibar gören, muhterem, saygın SAYIR: İçinden su çıkan mağara SAYIŞ: Ödenek SAYIT: Saygın, muteber SAYLAK: Sayılan, takdir gören, usta, uzman SAYLIK: Şeref, haysiyet, onur SAYMAN: Sayıcı, hesapçı, hesap ve sayı uzmanı SAYRI: Üzgün, mahzun, yorgun ilgisiz SAYVAN: Gölgelik, kamelya SAZAĞAN: (Sazan) Soğuk yel SAZAK: 1- Sazlık, bataklık 2- İnce yağan kar 3- Ak bulut 4- Çok konuşan, geveze 5-Poyraz, soğuk esen yel 6-Sezgin, sezici, uyanık SAZAN: 1- Soğuk esen yel 2- Sazlık, bataklık 3- Sezen, sezici SEBE: Sevgi, sevi SEBÜK: Sevik, sevilen, sevgi gören SEÇEN: 1- Titiz, seçici, ayırıcı 2- Konuşkan, hoş sözlü SEÇİL: 1- Seçkin, güzide, seçilmiş 2- Farklı, olağanüstü SEÇİLİR: Seçkin, güzide SEÇİLMİŞ: Seçkin, güzide SEÇKİN: 1- Farklı, göze batan, olağanüstü 2- İtibar gören, muhterem SEGREK: Seyrek, ender rastlanan SEĞİRTGEN: 1-Koşucu, atlet 2- Afacan, ele avuca sığmaz, tez canlı SEĞREK: Seyrek, nadir, az rastlanır SEKMEN: Seviye, mertebe SELÇİK: (Seligcik) 1- Temiz, pakize, namuslu, bakire 2- Küçük kılıç, bıçak 3- Açık,beliğ, fesahatli SELEK: Eli açık, cömert SELEN: 1- Salınan, sallanan, kıvrılan 2- Temiz, pak, namuslu, zarif, bakire 3- Fısıltı, hafif ses 4-Haber, havadis 5- Yılan (Tuva ve Çuvaşlarda) SELENGE: Kıvrılan, kıvrık SELİG(Silig): 1- Namuslu, temiz, dürüst, pakize 2- Kibar, narin, zarif SELİGÇİK: (Selçik) Temiz, namuslu, bakire SELİN: 1- Selen, salınan, haber, fısıltı 2- Sülün kuşu SEMİZ: 1- İri yarı, şişman 2- Besili, bakımlı SENGER: 1- Canavar, ejderha 2- Kale, burç SENGİ: Sevgi, sevi SENGÜN: Ordu komutanı, general SEPİL: 1- Yaygın, yayılmış, bulaşmış 2- Kale, hisar SEPİN: 1- Çeyiz, kalın 2- Yaygın, yayık SEREDAY: Yüzük, takı, aksesuar SERİM: 1- Gösteriş, teşhir 2- Sabır, metanet SERİN: 1- Gölge, gölgelik 2- Genişlik, gerilmişlik 3- Soğuğa yakın, hafif soğuk 4- Sabırlı, dayanıklı SERİNGEN: 1- Serince, serinleşmiş 2- Sabırlı, dayanıklı SEVEN: Sevmek…den sevgi sahibi, şefkatli, tutkulu SEVERGE: 1- Dost, yakın, yaren 2- Aşk, sevgi, tutku SEVGİ: Sevme eyleminin nüvesi SEVİ: Sevgi, sevgi eğilimi, sevgi yakınlığı SEVİGEN: Seven, sevgisini veren SEVİK: 1- Sevilen, sevgi gösterilen, sevgiye layık, sevgili 2- Dost, gönüldaş SEVİL: Sevilen, el üstünde tutulan SEVİLGEN: Sevilen, aşırı ilgi gören SEVİM: Sempati, alım, çekicilik- sevgiye yol açan SEVİMLİ: Çekici, sempatik SEVİN: Sevinç, mutluluk SEVİNÇ: Neşe, coşku, sevinme duygusu, mutluluk SEVİNÇEK: Sevinilecek şey, sevinç kaynağı SEVİNDÜK: Mutluluk, bahtiyarlık (Uzun süren bir çocuksuzluk döneminden sonra, çocukları olan ailelerin sık kullandığı, geleneksel adlardan) SEVİNMİŞ: Sevinçli, mutlu, mutlu olmuş SEVİNTİ: 1- Mutluluk, mutlu olmaya değen 2- Ferahlık, gevşeme, rahatlık, huzur SEVÜK: Sevilen, sevgili, canan SEYİRTGEN: Afacan, çalışkan, ele avuca sığmaz SEYREK: Az rastlanır, sıra dışı SEZEK: 1- Hassas, duygulu, ferasetli 2- Sezgi, anlayış, kavrayış, his SEZEN: Anlayan, kavrayan, hisseden SEZER: Hassas, duygulu, fark edici SEZGİ: İdrak, seziş, hissediş, ilham SEZGİN: Hassas, sezici SEZGİR: Hassas, narin, alıngan SEZİGEN: Sezen, sezgin SEZİK: Sezgin, içli SEZİKLÜ: Tedbirli, sezici SEZİM: Hissediş, anlayış SEZİMTAL: Hassas, duygulu SEZMİŞ: İdrak eden, anlayan SIBAK: Sopa, değnek SIDAL: Muktedir, güçlü, egemen SIGUN: 1- Yabani geyik 2- Emek, zahmet, sıkıntı SIĞIN: Erkek geyik, Ala geyik SIĞINAK: Sıkı korunan, sığınılacak yer, yoğun ve katı olan yer SIĞINDIK: Bağlılık, sadakat SIĞLAM: 1- Sağlam, sıkı, yoğun 2- Sine, bağır SIK: Katı, yoğun SIKI: Katı, sıkılmış, yoğun SIKILGAN: Daralmış, daralan, sıkılaşan, utangaç SIKIN: 1- Keder, yas, üzüntü, sıkıntı 2- Ala geyik SILIV: Temiz, pakize, bakire SILKIM: Cesur, gözükara SIN: 1- Deney, deneme 2- Endam, gösteriş SINAÇI: Hakem, sınayıcı SINAĞ: Sınav, imtihan, deneme SINAK: Deney, sınav, imtihan SINAUVU: Sınav, deney SINAYÇI: Hakem, sınayan SINÇI: Hakem, sınaçı SINDIRAÇ: Bülbül SIRAY: Çehre, yüz, beniz SIRGA: 1- Küpe, takı, aksesuar 2- Armağan, bahşiş 3- Halka, halkalı SIRGALU: Küpeli SIRMA: Sırlı, boyalı, gümüş tel SIYKIM: Sevgili, canan SIYLI: 1- Sevimli, sempatik, muteber 2- Armağan SIYLIK: Armağan, bahşiş SIYURGAL: Armağan SIZGIÇ: Kalem, yazgaç SIZIM: Sızı, yakınma, hüzün SİBEL: 1- Buluttan ayrılıp henüz yere düşmemiş yağmur tanesi 2- Buğday, buğday tanesi SİLGİ: Arınma, temizlik, parlaklık SİLİG: 1- Temiz, namuslu, dürüst 2- El değmemiş, bakir, bakire 3- Tatlı dilli SİNÇE: Çehre, beniz SİNGİL: Küçük kız kardeş SİNGİN: Mahçup, sıkılgan SİNKEL: İmtiyazlı, ayrıcalıklı SİNKİL: İmtiyazlı SİR: 1- Şeciye, soy, kök 2- Birleşik, birleşmiş SİREK: Zeki, akıllı SİTACU: Nazlı, narin, alıngan, hassas SİYAVUŞ: Sevimli, sempatik, sevgiye layık SİYENDİ: Sevilen, sevilmiş, sevgiye layık SİYREK: Az rastlanır, seyrek bulunur SİYUN: Sevim, sevimlilik, sempati, beğeni SİYURAN: Utkan, muzaffer SİYURGAL: 1- Ödül, armağan, ödül alma 2- Madalya, askeri nişan SİYURGATMIŞ: 1- Düşmanı bozguna uğratmış 2- Başarılı, ödül ve övgü almış SİYÜNÇ: Sevinç, mutluluk SİZGEK: Zeki, sezgin, müdrik SİZÜÇEN: Hassas, zeki, uyanık, akıllı SOBAY: 1- Bekar, yalnız, münferit 2- Silahını iyi kullanan, deneyimli asker, savaşçı SOĞAY: Sağlıklı, zinde, dinç SOKMAN: 1- Mert, dürüst 2- Diz kapağına kadar gelen uzun bir tür çizme (Türkmen çizmesi) SOKULAG: 1- Adak, kurban 2- Sokulgan, munis, cana yakın SOKULGAN: Cana yakın, munis SOKUM: Kurban, adak SOLAGAY: 1- Solak 2- Ters, hiddetli, öfkeli SOLAK: 1- Asker yöneten, asker sevk eden (Sulag) 2- Sol el ve ayağını kullanan SOLAŞIGLI: Yararlı, çok yararlı, iş bitirici SOLGUN: Rengi kaçmış, yıpranmış, hüzünlü SOLGUR: (Salgur) Atak, saldırı SOLIN: Araştırmacı, meraklı SOLMAGAN: Canlı, ölümsüz, solmaz SOLMAZ: Canlı, diri, çekici SOLTU: Soludu, soluklu SOLUK: Nefes, can SONGAR: Sungur, şahin SONUÇ: 1- Son, bitim, kıyı 2- Uç, sınır, limit Otmanlı ve Salçuklular döneminde, sınır karakollarında görev yapan kişiler verilen bir ad SORGUÇ: Başa takılan çelenk SORGUN: Söğüt türü bir ağaç SOYÇA: Soylu, soyluca SOYDAM: 1- Soylu, soyunu düşünen 2- Ailesine bağlı, yuvasına bağlı SOYDAN: 1- Soylu, soylu bir aileden gelen 2- Hanedan, hanedanlık SOYDAŞ: Aynı soydan gelen, aynı soyun kişileri SOYLAMIŞ: 1- Soyunu çoğaltıp, kutsayan, örgütleyen 2-söz, söyleyen, konuşmacı, hatip SOYLU: Asil, asalet sahibi SOYLUHAN: birl. Soylu/Han SOYON: (Sayın) SOYSAL: birl. Soy/Sal 1- Ünlü, meşhur 2- Soylu, asil 3- Medeni, uygar SOYURGAL: 1- Ödül, askeri ödül,madalya, nişan 2- Armağan, bağış, ihsan SOYURGAT: İhsan, bahşiş SÖKE: Diz üstü çöküş, çökme SÖKMEN: 1- Yiğit, gözü kara, düşmana diz çöktüren, dize getiren, buyruğunu dinleten 2- Sokman, uzun çizme SÖKÜR: 1- Kızgın, hiddetli, kabarmış 2- Dize getiren, diz çöktüren,buyruğunu dinleten SÖKÜRMÜŞ: Dize getirmiş, baş eğdirmiş SÖN: Güçten kesilme, azalma SÖNMEZ: 1- Canlı, enerjik, ateşli, iddialı 2- Parlak, göz alıcı SÖNÜ-k- : Sönük, pasif, cansız, heyecansız SÖYKEM: Sempati, sevim, sevimlilik SÖYLEM: Anlatım, hitap, hitabet, demeç, izah SÖYLENCE: Efsane, mit, destan, lejant SÖYÜ: 1- Aşk, sevda 2- Sevinç SÖYÜÇEN: 1- Aşık, sevdalı 2- Sevinçli, mutlu SÖYÜNDÜK: Sevindik SÖZBAY: birl. Söz/Bay Söz zengini, hatip, söz cambazı SÖZBİR: birl. Söz/Bir mec. Doğruluk, dürüstlük, söz birliği, sadakat SÖZEÇEN: (Sözen) SÖZEN: Hatip, konuşmacı SÖZER: birl. Söz/Er, mert, sözünün eri SÖZERİ: birl. Söz/Eri, mert, sözünün eri SU: 1- Sıvı 2- Asker, er, erat SUBAK: Sopa, değnek, cop SUBAY: birl. Su/Bay 1- Bilgili ve deneyimli asker 2- Hafif süvari, atlı asker 3- Bekar evlenmemiş (Anadolu ve Azerbaycan’da) 4- Çocuksuz, çocuğu olmayan ( Kazak ve Kırgızlarda) SUGAY: Aya benzer, ay parçası SUĞUNÇAK: Sığınak, sığınılacak yer, sine, bağır SUKTA: Sıkıcı, ezici, acı kuvvete sahip SULAK: 1- Asker sevk eden, sefere çıkan 2- Sulu, verimli SUN: 1- Çağrı, davet 2- İncelik, nezaket 3- Vermek, ihsanda bulunmak SUNA: 1- Emsalsiz güzellik 2- Yeşilbaş ördeği SUNAK: Adak, kurban SUNAR: 1- Davetkar 2- Cömert, abadan SUNAYAN: Çığırıcı, davetkar SUNÇA: Sunak, adak SUNÇAK: Adak, kurban SUNGU: Bağış, ihsan, ikram SUNGUN: 1- Yetenek, yetenekli 2- Sunulan, adak, hibe SUNGUR: 1- Kartal 2- Şahin SUNGURCA: Sungur yavrusu, küçük sungur SUNKA: Sunak SUNKAK: Sunak SUNKAR: Sungur SUNKUR: Sungur SUNTAY: birl. Sun/Tay SUNU: İkram, davet, bağış, armağan SUSKUÇAK: Küçük, körpe SUSÜ: Sağlık, şifa SUTU BOĞDA: Mübarek, Tanrısal, Tanrıdan gelen (Eski dönem Tanrı sıfatlarından) SUVAN: Savaşçı, cengaver SUVAR: Bolluk, bereket SUVAT: 1- Su kanalı 2- Suyun taksim edildiği yer SUYUN: (siyun, sevim) Sevimlilik, sempati, niyet SUYUNÇUK: 1- Sevinç, sevimlilik 2- Müjde SÜÇÜG: (Süçig) Tatlı, lezzetli, hoşa giden SÜDÜN: birl. Süt/Ün, Soylu, temiz SÜLEDİ: Saldırgan, akın yapan, akıncı SÜLEK: Saldırgan, akıncı SÜLEMİŞ: 1- Akıncı, saldırgan, düşman üzerine asker yollayan 2- İyi silah kullanan, silahşor SÜLÜN: Uzun kuyruklu, renkli bir kuş SÜNE: Ruh, can SÜNGÜ: (Süngük) 1- Kesici ve delici, uzun bıçak 2- Kemik, kemik parçası, kemikle yapılan mızrak 3-Eskiden, mezar başlarına dikilen sırık SÜNGÜK: Süngü SÜNGÜŞ: Süngü darbesi, süngü hamlesi, süngüleme, savaş SÜRÇEK: Yemek, oyun ve eğlence için yapılan, gece toplantısı SÜREN: 1- Asker sevk eden, savaşa asker yollayan 2- Haykırış, nara, savaş narası SÜRER:Asker sevk eden SÜRGİT: 1- Payidar, kalıcı 2- Ulak, postacı SÜRÜN: Süs, makyaj, makyaj malzemesi SÜSÇEN: Kargı ve kılıç saplamada usta olan kişi SÜSMEN: 1- Süslü, süsü ve süslenmeyi seven 2- Tos atan, toslayan SÜSÜN: Süslü, işveli, sempatik, çekici SÜVERCE: Canan, aşık olunan, maşuka SÜYEK: Kemik, soy, sop SÜYGEN: Sevgili, canan SÜYÜK: Kemik, soy, oymak SÜYÜM: 1- Sevim, sempatik 2- Görüş, kanaat SÜYÜN: Sevim, sempati SÜYÜNÇ: 1- Sevinç,mutluluk 2- Müjde SÜYÜNÇÜ: (Süyünç) müjde SÜYÜRGE: Toy, şölen, ziyafet SÜYÜŞ: Buse, öpücük SÜZEM: Diksiyon, söz söyleme ve konuşma ahengi SÜZGE: Tarak, çok ince dişli saç tarağı SÜZGÜ: 1- Tarak 2- Süzgeç SÜZGÜN: 1- Arınmış, süzülmüş 2- Mest, mahmur, kendinden geçmiş 3- Göz alıcı, alımlı ŞADŞat) 1- Ordu komutanı, general 2- Tigin, prens 3- Cesur ŞADAPIT: Şad’a bağlı birlik ve beyliklerin genel adı ŞAKAR: 1- Şakır, bülbül gibi öter 2- Çakar, cesur ŞAKIR: 1- Öter 2- Çakır ŞAKRU: Çağrı, mesaj, davet ŞAMAN: Kam, baksı ŞANÇI: Saplayıcı, iyi ok ve kargı kullanan, silahşor ŞANDA: Alçak ve rutubetli yer ŞANYU: (Tanyu) Sonsuzluk, genişlik ŞARA: (Çara) Ufuk, ufuk çizgisi ŞAŞ: 1- Şiş, sivri uçlu, et pişirme aracı 2- Taş 3- Dış kısım, dışarı dışarıda kalan, taşra ŞAŞLIK: Şiş, şiş kebabı ŞAYBAL: Şımarık, nazlı ŞAYLAN (çaylan): Nazik, kibar, neşeli, güler yüzlü ŞAYLIĞ: Şeref, onur ŞEYBAN: (Şeban, şıban, çıbın, zıbın) Sinek, haşarat ŞIMGA: Acele, aceleci ŞORAMUN: (Çoramun, çuramun) Ruhlarla ilgilenen, kötü ruhları kovan ŞORLAK: Şorul, şorul akan su, çağlayan ŞÖLEN: Yalnızca fakir ve kimsesizlere verilen toy, yemek ziyafeti, Bey yemeği ŞUMGA: Aceleci, tez kanlı ŞURLAK: Çağlayan ŞURLAYU: Çağlayan ŞÜYÜN: Müjde TABAN:1- Tapan, tapınan 2- Temas, dokunma, vurma 3- Dizi, sıra, kafile TABAR: 1- Tapan, tapınan 2- Vuran, döven, dövüşçü TABGAÇ: 1, Dövüşçü, kavgacı 2- Ulu, saygıdeğer, muhterem 3- Tapıcı,tapınıcı TABIN: (Tapın) İbadet TABKI: Vicdan TABU: (Tapı, tapu) Kutsanmış, kutlu yapılmış, tapılacak duruma getirilmiş TABUK: 1- Tabu 2- İnayet, yardım, hizmet TABUN: Tapın, ibadet TAÇA: Tasarı, kurgu, plan TAÇAM: Tasarı, plan, kurgu, senaryo TADIK: Tat, lezzet, damak TAG: (Tak, tağ, dağ) TAGA: 1- Silah 2- Kural, kaide 3- Saygıdeğer, hürmet edilen TAGAY: 1- Saygı duyulan kişi 2- Dayı, ana tarafından gelen akraba TAGI: 1- Dindar, inançlı 2- Takı, aksesuar TAGUK: Tavuk TAĞ: Dağ TAĞAN: Üç ayak, saç ayağı TAĞAŞAR: birl. Dağ/Aşar mec. Azimli, kararlı TAĞLUK: Dağlık, dağlık bölge TAĞMA: 1- Dağ eteği 2- Elçi, devlet temsilcisi, devlet görevlisi TAĞUDAR: 1- Heybetli, dağ gibi 2- Dağıtıcı, yok edici, yıkıcı, şiddetli 3- Kısmet, nasip TAKAK: Ucu, ateşli ok TAKAY: 1- Dayı, ana tarafından akraba 2- Dolunay TAKIĞ: Takı, ziynet, aksesuar, mücevher TAKIR: Takı, ziynet TAKIŞ: Takı, süs, aksesuar TAKİ: Dindar TAKSUK: Harika, olağanüstü, anormal TALA: 1- İri cüsseli, heybetli 2- Seçkin, güzide TALAKAN: Yağmacı, yağmalayan TALAN: Yağma, yağmalama, üşüşme, saldırı TALAS: 1- At yarışlarındaki, başlangıç ve bitiş çizgisi 2- Fırtına, kum fırtınası 3- Dalga 4- Tartışma, münakaşa TALAY: (Taluy, Tulay, Toluy,Tolu) 1- Okyanus, derya, büyük deniz, büyük göl mec. Ululuk, büyüklük, sonsuzluk 2- Gelecek, ikbal 3- Seçkin,güzide Şamanist gelenekte Deniz ve göllerin kutsal ruhu. TALAZ: Dalga TALI: Güzide, seçkin TALIKU: Seçkin, güzide, beğenilen TALIMAN: Seçkin, güzide TALKILIÇ: (Dalkılıç) Zırhsız, korumasız TALKAN: Kızartılmış tahıl TALPIN: Faal, aktif, çalışkan, himmetli TALŞIK: İtimat, teminat, güvence TAMAN: Duman, sis TAMAR: 1- Damla, damlayan 2- Demir, demir cevheri TAMGAÇ: Memur, devlet memuru, damgacı, devlet görevlisi TAMIŞ: 1- Demiş, söylemiş, bilgili, deneyimli, sözüne değer verilen, sözüne güvenilen 2-Damla TAMİR: Temir, demir TAMİZ: Damla TAMTUK: Büyük ve kuvvetli ateş TAMU: (Tamuğ) Yerin dibi, yer altı, cehennem Şamanist gelenekte, kötü kişi ve ruhların, öldükten sonra gittikleri yer TAN: (Tang) 1- Gün açımı, gün doğumu, şafak 2- İlginç, acayip, şaşkınlık yaratan 3- Tatlı, tat veren,huzur veren TANA: (Dana) dana, iki yaşındaki inek yavrusu TANDU: 1- Tan vakti, tan vaktinde doğmuş 2- Alev, alevli büyük ateş TANG: 1- Mucize, olağanüstülük 2- Tan vakti 3- Giriş, antre TANGAK: Kaygı, endişe TANGSUK: Mucize, şaşırtıcı olay, olağanüstülük TANGUT: (Tankut) Savaşlarda, mızrak ve tuğların yanına ya da ucuna takılan ipek kumaş, flama TANIK: 1- Tanuk, şahit, gözlemci 2- Tanıdık, dost, yaren TANIL: Ünlü, meşhur, tanınan TANIP: Tanınmış, ünlü TANIR: Ünlü, tanınmış TANIŞ: 1- Tanınan, bilinen, aşina, tanıdık 2- Danışılan, bilgi ve deneyimine başvurulan, danışman TANIŞIK: Yakından tanınan, tanıdık, bildik, dost, yaren TANIŞMAN: (Danışman) Tanış, danışılan, bilgili kişi TANIT: Tanınacak nitelikte, belirgin, tanınabilen TANJU: (Tanyu) Sonsuz genişlik, ululuk,olağanüstülük, mucize gibi Hun imparatorlarının unvanlarından TANLA: 1- Şaşılası, ürkütücü, olağanüstü, mucize 2- Suçlayan, yargılayıcı 3- Doğuş, tan vakti TANLAĞI: Mucize TANMAN: Tan vakti doğan TANRIDAĞ: birl. Tanrı/Dağ “ Tanrı Dağı” Çok eski dönemlerden beri, kutsanarak, Tanrı tarafından yalnızca Türklere tahsis edildiğine inanılan ve halen kutlu kabul edilen sıradağların genel adı TANRIKUT: birl. Tanrı/Kut Tanrısal, Tanrıdan gelen, Tanrının Kutunu üzerinde bulunduran, haşmetli, Hun imparatoru Mete Han’ın unvanı TANSIĞ: (Tansık,Tansu) hayret verici, şaşırtıcı, olağanüstü TANSU: 1- Tansık, mucize 2- Yadigar, armağan 3- Birleşik TANTIK: 1- Çok konuşan, konuşkan 2- Tanıdık, hısım, ahbap TANUĞ: Tanı, teşhis, kanıt, tanınan, tanınmaya yol açan TANYU: (Tanju) Ulu, ulaşılmaz, hükümran TAP: Dilek, istek, umut, yardım ve bunları içine alan beklentilerle dolu inanç TAPAĞ: 1- Tapma, tapınma, saygı 2- Görev, iş TAPAR: Tapan, seven, uman TAPARLU: 1- Mutlu, umutlu 2- Sofu, dindar TAPDUK: 1- Çocuğu uzun süre olmayanların, çocuğu olduğunda verdiği adlardan 2- Saygı ve sevgiye layık, saygıdeğer 3- İbadet, tapınma TAPI: Tapınma, ibadet TAPIK: Önde, önde olan, önde gelen TAPIN: Tapınma, umma, beklenti TAPINGU: Tapınılacak nitelikte sevilen TAPIR: Buluş, yenilik, icat TAPKI: Vicdan TAPKIR: Ayak altında kalıp, katılaşan toprak TAPKUR: Tabur, dizi, topluluk, kafile TAPLAK: Rıza, kabul, teyit TAPUK: Tapu, Tabu 1- Tapınma, dilek, istek 2- Tabu, kör inanç 3- Hizmet, hizmetli TAPUKÇI: (Tapıcı) Saray muhafızı, muhafız askeri TAPUKSAK: Saygılı, hürmetli TAPUN: Kutsama, kutsal bir varlığa yönelme, beklenti, ibadet TAPUNMUŞ: Sofu TAR: Dar, darlık, zahmet, sıkıntı TARA: Ağaç dallarını budamak için kullanılan bıçak TARAGAY: Turgay, tarla kuşu, çayır kuşu TARAKA: 1- Tarak, eşme, ayırma aleti 2- Saygı gösteren TARAMAN: Tarayıcı,rençber, çiftçi TARAN: 1- Geniş arazi, ekinlik, ekin yeri 2- Sınır, hudut TARANÇI: 1- Sınır muhafızı 2- Ekinci, rençber TARANG: Mevki sahibi, imtiyazlı, saygıdeğer TARBAN: Gururlu, mağrur TARDU: 1- Öncelikli, imtiyazlı 2- Durdu, duran yaşam Göktürkler dönemi, üst düzey yöneticilere verilen bir unvan TARDUŞ: İmtiyazlı TARGAN: Savaşlarda, düşmanın geçeceği yollara, onların gidişini ağırlaştırmak ve güçleştirmek için bırakılan, kaya ve kütük parçaları TARGUN: Mahçup, sıkılgan TARHAN: (Tarkan) İmtiyaz sahibi soylu kişi. Bu kişiler, vergi vermez, suçları dokuz kereye kadar bağışlanır, kağan ve hanların huzuruna izinsiz girebilirlerdi. TARHUN: Güzel kokulu bir yayla çiçeği TARIK: Darı, tahıl, ekin TARIM: 1- Emek, enerji, zahmet, sıkıntı 2- Ziraat, rençberlik 3- Irmakların küçük kolları TARINÇ: Sınır, hudut, uç TARING: 1- Derin, derinlik 2- Ziraat TARKAN: İmtiyazlı ve soylu kişi (Tarhan) TARKANÇ: 1- Öfke, gücenme, rahatsızlık, kızgınlık 2- Darılma, sıkılma TARKAT: Bakan, nazır, yönetici, bürokrat TARKINÇ: 1- Darılma, darlanma, küsme, küskünlük 2- İsyan, başkaldırma TARLIG: 1- Güçlük, darlanma, sıkılma 2- Bahşiş, hediye TARTA: Terazi TARTAGAN: 1- Tartan, terazi 2- Dağınık, derbeder TARTIŞ: Armağan, bağış TARUG: 1- Darı, ekin 2- Hediye, bağış TASAR: Plan, tasarı, tasarım TASIM: Gösteriş, afi TAŞ: 1- Dış, dışta olan, görünürde olan 2- Kaya parçası mec. Sertlik, dayanıklılık TAŞAN: Taşmış, dışa vurmuş, coşkun TAŞAR: Taşmış, coşkun, ateşli TAŞGAN: Taşan, coşan, ateşli TAŞGARU: Dışarı, dışarıdan, taşra TAŞGIN: Taşmış, dışa vurmuş, coşkulu, ateşli, asabi TAŞKI: Dışarıdan, taşralı TAŞKIN: Coşkun, ateşli TAŞRALU: Dışarıdan, yabancı TAŞRIK: Dışarıda, gurbet, gurbetçi, sefere giden. TAŞUG: Taşınabilir mal, menkul değer TAŞÜREK: birl. Taş/Yürek ( Cesur, gözü kara) TAT: 1- Yemek, damak 2- Uzak, uzakta, uzaktan, yabancılaşmış 3- Kılıç pası, paslı kılıç TATAR: 1- Uzakta kalmış, yabancılaşmış 2- Çayırlık, mera 3- Kent dışında yaşayan TATAŞ: (Dadaş) 1- Yakın dost, yaren, arkadaş 2- Uzakta kalmış, aynı uzaklığı paylaşan TATIG: Tatlı, hoş TATIR: Çayırlık, otlak, mera TATLI: Tatlı veren, hoşa giden mec. Güler yüzlü, sevimli, cana yakın TATU: 1- Barış, sulh 2-Uzağı gören, uzak görüşlü 3- Bakıcı, eğitici 4- Tatlı, tat veren 5- Yaratılış, fıtrat TAV: 1- Hız, devinim, çeviklik, koşu, davranmak, harekete geçmek. 2- Dağ TAVAR: Hızlı hareket eden, hızlı davranan. TAVGAÇ: 1- Hızlı koşan, hızlı davranan, atik 2- Çekici, cezbedici TAVIŞGAN: Tavşan TAVLI: 1- Hızlı, atik 2- Dağlı TAY: 1- Dayak, dayanak, dayanılacak nesne 2- Soy, asalet, soyluluk unvanı 3- Ululuk, büyüklük,çokluk 4- Mevki, yer, bölge 5- Ananın erkek kardeşi, dayı 6- Süt emen at yavrusu TAYAK: Baston, değnek, dayanılacak nesne. TAYANÇ: 1- Dayanç, dayanak 2- Hami, koruyucu, sırdaş, güvenilen kişi TAYANÇI: Danışman, memur. Uygurlar döneminde, küçük dereceli memur unvanlarından TAYANG: Dayak, dayanak, destek, dayanak TAYANGU: Danışman, aracı, sıra dışı. Han ve kağanların danışmanlarına verilen bir unvan TAYCU: 1- Hami, destekçi, koruyucu 2- Soylu, seçkin 3- Tay sahibi,tay eğiticisi TAYEÇE: birl. Tay/Eçe..Soylu, saygıdeğer hanım. (Teyze, sözcüğünün buradan geldiğini söyleyen dilciler var.) TAYGA: 1- Kavak, çam, söğüt karışımı ormanlık bölge 2- yoğurtlu sebze çorbası TAYGAN: 1- Karışık ağaçlı orman 2- Dayanak, destek TAYGANA: Kaygan, kayıcı TAYGUN: Yavru, çocuk, torun TAYGUR: Kayan, kızakla kayan TAYIK: Kibar ve nazik genç TAYLAN: 1- Beyefendi, centilmen 2- Yakışıklı, heybetli 3- Düzgün ve etkileyici konuşan TAYŞI: 1- Mürşit, yol gösteren 2- Hami, koruyucu TEBER: Balta, baltalı mızrak TECİMEN: İdareli, ekonomist TECİMER: Ekonomist, hesaplı TEDAN: Tutan, zapt eden, zabit TEDİK: (Tetik) 1- Usta, becerikli, bilgili 2- Öğüt, nasihat TEGEN: (Değen) Değerli, karşılığı olan TEGİN: Tigin, prens, şehzade, bey oğlu. Göktürkler döneminde, vali unvanı olarak da kullanılmıştır. TEGİNEK: Değnek, baston TEGİR: 1- Değer, kıymet, paha 2- Hücum, taarruz 3- Ulaşım, ulaşma TEGİŞ: 1- Değişim, değişme 2- Dövüş, temas, çarpışma, hücum TEGRE: Daire, çevre, civar, etraf TEGREK: 1- Değer, kıymet 2- Tekerlek, değirmi, yuvarlak TEĞME: Değme, seçkin, farklı TEKER: 1- Değer, kıymet 2- Çevre, yöre, daire 3- Saldırgan, mütecaviz TEKEŞ: Döğüş, değiş, temas, savaş, savaşçı TEKİN: 1- İyi, güzel, biricik, emsalsiz, uğurlu, uygun 2- Rahat, güvenli,güvenilir, 3- Tigin, prens, bey oğlu 4- Tabi, bağlı, kul, köle 5- Boş, ıssız, toplumdan uzak kişi 6- Saldırgan TEKİNİK: Güvenilir, iyi, münasip, uygun TEKİR: 1- Değer, kıymet, paha 2- kara benli, kara çizgili 3- Hücum, saldırı, saldırganlık TELA: 1- Delici, delen 2- Tolu, olgun, bilge 3- Armağan, adak, sungu TELEK: Armağan, sungu TEMİR: Demir TEMİR YALUP: birl. Demir/Yalup …demirci ustası, silah yapımcısı TEMİRÇAL: birl. Temir/Çal ( kılıç darbesi, kılıç vuruşu) TEMİREN: Ok başlığı, okun ucundaki sivri ve delici demir parçası TEMİRHAN: birl. Temir/Han Eski dönem, “ Madenlerin kutlu ruhu” TEMİRKIRAN: birl. Temir/Kıran mec. Acı kuvvet, acı kuvvete sahip kişi TEMİŞ: Demiş, söylemiş, bilgin, deneyimli TEMÜGE: (Temürge) demir, nüvesi TEMÜRKAZUK: birl. Temir/Kazık Kutup yıldızı TENBE: At koşumu, koşum takımı TENEKUR: Boraks madeni TENGİZ: Deniz TENİK: Azim, kararlılık TENŞİ: Eşit, adil, adaletli TEOMAN: Sis, duman, tuman TEPE: 1- Uç, sınır, doruk, yükseklik, yüksek yer 2- Yığın, kütle 3- Bir nesnenin sivri ucu TEREÇE: İnce, narin, zarif TEREK: Siper, koruyucu TEREKEME: Siper, siperlik, sütre TERİLGEN: Diri, canlı, hazır, tetik, tetikte TERİLGENBUDUN: birl. Terilgen/Budun Devletin çekirdeğini oluşturan boy merkez halk Devletin, temel, ulusal askeri gücü TERİM: 1- Bilim, sanat, bilim ve sanat erbabı 2- Emek, alın teri, zahmet 3- soyluluk, şeref, onur,nurlu 4- toplantı, dernek 5- Han soyundan gelen kızlara verilen bir soyluluk unvanı TERİŞ: Derleme, toparlama, birleştirme, birleştirici, derleyip toparlayıcı TERKEN: 1- Süs oku, süslü ok 2- Savaş arabası 3- Soylu, soyluluk unvanı TERNEK: Dernek, toplantı TESİYEMİ TANYU: (Ululuğun sınırı olmayan, en ulu ) TETİK: 1- Uyanık, hazır 2- Becerikli, mahir TEYENG: Sincap TEYMUR: Demir TEZ: 1- Hızlı, ivedi, hızlılık 2- Kaçma, ürkme, ürküntü 3- Şiddet, şiddetli TEZME. Çabuk kızan, canı ağzında, kızıp çekip giden TEZÜREK: birl. Tez/Yürek Heyecanlı, ateşli TIBIK: Sakin, asude TILSIM: Büyü, efsun, sihir TIN: (Tin) Ruh, can, nefes TINGI: 1- Tin, can, yaşam 2- Kulağa gelen ses, ses dinleme (Tınlama) TINGLAK: Efendi, söz dinleyen TINGLAR: Dinler, hürmetkar TINGLATUR: Sözü dinlenen, sözü geçer TINGLAYU: Munis, söz dinleyen TINGLIĞ: Canlı, diri TINI: 1- Ruhsal, ruhla ilgili 2- İnanç, iman 3- Tıngırtı, kulağa gelen ses TİGİN: Prens, şehzade, han oğlu, bey oğlu TİGREK: Çevre, daire TİKE: Parça, bölüm, lokma, tıkım TİKEN: Dikili, dik, dikmiş TİKİM: Parça, lokma TİLBE: Dilek, dilenen şey, murat TİLBİ: Dilek TİLEK: Murat, istek, dilek TİLKİ: Tilki, kürkü için avlanan hayvan TİLMAÇ: Çevirmen, tercüman TİLMEN: (Dilmen) Konuşkan, hatip, çenebaz TİLTAY: Etken, amil, neden TİLUN: Dolun, tolun, dolu, tam, eksiksiz, kusursuz TİMAGUR: Merhametli, vicdanlı TİMUÇİN: (Temuçin, temurçin, timurçine) Çengiz Kaan’ın ilk adı. Ancak doğrusu, Timurçin’dir. Demir ucu, sivri demir anlamındadır. TİMUR: Demir TİMUR KÜRKAN: birl. Timur/Kürkan Türk dünyasının en ünlü simalarından. Yalnızca Türk tarihi değil, dünya tarihinin de başta gelen liderlerinden. Çengiz Kaan’dan sonra, dünyanın ikinci büyük fatihi. Yaşamı hep çetin mücadelelerle geçmiş, koca bir imparatorluğu adeta yoktan var etmiştir. Kürkan (Damat) lakabını, evliliğinin ilk yıllarında, kayın eçesi olan Buhara Emir’ in himayesinde oluşu nedeniyle almış, daha sonraları,İranlılar ona “ Timurleng”, Otmanlılar “ Aksak Timur” lakabını takmışlardır. Bu ulu kişi zamanında,Türk dünyası üçüncü ve son kez olarak, tek devlet çatısı altında toplanmış, “ Birleşik Türk devletleri” ideali, bu ulu kişinin döneminde son kez gerçek olmuştur. TİN: 1- Can, ruh, öz 2- Soluk, nefes, yel 3- Dinmiş, dingin, sakin, bitik 4- Gök, göksel, Tanrısal TİRGEÇ: Diri, canlı, dirilik veren TİRİG: Diri, canlı, güçlü TİRİGLİĞ: Dirlik, yaşam, geçim TİRİL: 1- Can, ruh, yaşam 2- Dirilik, canlılık, derlenip toparlanma 3- Derlenme, derleniş TİRİM: Yaşam, geçim, hayat yolu TİRKİŞ: Kervan, kafile TOGA: 1- Doğa, tabiat, hilkat, yaratılış, huy 2- Kalın, katı, yoğun, doymuş 3- Usul, yordam, teamül TOGAY: 1- Toga 2- Dolunay 3- Koruluk, küçük orman TOGU: 1- Doğu, doğuş 2- Vuruş, darbe TOĞAÇ: (tokaç) Topuz, çamaşır yıkarken kullanılan tahta topuz TOĞAN: 1- Doğan, doğan kuşu 2- Canlı, doğmuş olan, yaşayan TOĞMA: 1- Dokuma, dokumadan yapılan giysi 2- Yerli, yerli halktan olan kişi TOĞMAK: (Tokmak) TOĞMUŞ: Doğmuş, ortaya çıkmış, canlı, yaşayan TOĞRUL: 1- Tuğrul 2- Doğrulmak, ayağa kalkmak TOĞRULÇA: Doğan kuşu, doğan yavrusu TOĞSIK: Doğuş, doğum, ortaya çıkış TOĞUL: 1- Doğulu, doğudan 2- Doğum, doğuş, ortaya çıkış TOĞULGA: Tolga, tulga, savaş başlığı, miğfer TOK: 1- İrilik, katılık, dayanıklılık, yoğunluk 2- Vuruş, darbe, dövüş, savaş 3- Yol, yöntem, yordam TOKA: 1- Tok, sert, katı 2- Usul, yol, yordam, teamül 3- Dövüş, vuruş, vuruşma, 4- Huy, hilkat,yaratılış TOKAÇ: (Togaç) Topuz, çamaşır topuzu TOKALIG: Tokluk, katılık, sertlik TOKAY: 1- dolunay 2- Dere kenarlarında yetişen bir çiçek, çalı TOKLU: 1- Yol, yordam, bilen, bilge 2- Bir yaşını geçmiş kuzu 3- İri, dolgun, besili TOKMAK: Vurma, ezme, dövme aracı Kalın, geniş, ağaçtan yapılmış çekiç TOKOL: Kuma, ikinci hanım TOKTA: 1- Durma, yaşama, direnç, dayanıklılık 2- Tedbir, tedbirlilik TOKTAK: Tedbir, tedbirli, temkinli TOKTAMIŞ: Durucu, kalıcı, dirençli, dayanıklı, uzun ömürlü, dirayetli TOKTAR: Dayanıklı, dirayetli, uzun ömürlü TOKU: 1- Doğu 2- Dövüş, temas, savaş TOKUM: 1- Doğum, doğuş 2- Yaşam, direnç, dayanıklılık TOKUMAK: Tokmak TOKUR: 1- Gözü pek, cesur 2- Dokur, dokumacı TOKURGAK: Dokuma aleti, dokuma tezgahı TOKUŞ: 1- Dövüş, savaş, vuruşma 2- Doğuş, direnç, yaşam, dirayet TOKUZ: 1- Dokuz sayısı (..Türklerin uğurlu ve kutlu saydıkları sayılardan) 2- sıkça ve kalınca dokunmuş bir kumaş TOLAN: Eşsiz, emsalsiz TOLAY: Bir tavşan türü TOLDI: Doldu, dolu, doluluk, bütünlük, olgunluk, irilik, bilgelik, erginlik TOLDIKORGAN: Anıt, lahit, abide TOLGA: Miğfer, çelik başlık TOLGAN: 1- Dolgun, iri, dolu 2- Acı, üzüntü, inleme TOLKAN: Dolgun TOLMIŞ: Dolmuş, dolu, olgun, bilge TOLU: 1- Dolu, olgun, kamil, yetkin, usta 2- İçki, içki kadehi, içki ile dolu kadeh 3- Seçkin, güzide TOLUHAN: birl. Tolu/Han Arap işgalleri sırasında, onlara karşı direniş örgütleyen ve çeşitli savaşlara giren bir bey TOLUK: 1- Dolu, olgun, yetkin, bilge 2- Tuluk, tulum TOLUM: 1- Silah, savaş aleti 2- Olgun, dolgun TOLUN: Dolu, tam, bütün, eksiksiz, kusursuz, olgunlaşmış TOMAN: Duman,sis TOMBAY: Manda, camış TOMRİS: (Tomris Hatun) 1-Demir ucu 2- Demir sesi. 3- Demirin özü, nüvesi.4- Bereket, bolluk,uğur. T… Türk tarihinin ünlü simalarından. Sakalar devletinin katun’u (kraliçesi) (İran – Turan savaşları sırasında, zalimliğiyle ünlü, Pers kralı Hüsrev’in, Türk topraklarını işgal etmesine karşın yapılan savaşta büyük kahramanlıklar göstererek, onu yenmiş, başını kesip kan dolu bir fıçıya atarak, “Hayatın boyunca kana doymadın, kan döküp kan içtin. Ben de sana yakışanı yapıp, seni bundan mahrum etmeyeceğim.” diyen ulu kişi.) TON: Don, giyim, giysi, elbise TONA: Giyimli, varlıklı, yakışıklı TONAT: Donat, cömert, eli açık, aç doyuran – çıplak giydiren. TONATMIŞ: Giydirmiş, hayır hasenatta bulunmuş, cömert ve eli açık. TONGA: Kaplan, Asya kaplanı. TONGUZ: Domuz TONKA: 1- Tunga , kaplan 2- iri,büyük,gösterişli TONLU: Giyimli,şık,zengin,varlıklı TONSUZ: Yoksul TONYUKUK: (Tanyu/Kök,gök) Sonsuzluk ve genişlik,bilgelik ve deneyimlilik. TOP: Yığın, topluluk, bütünlük, erk TOPAÇ: 1- Top gibi, toparlak, dolgun 2-İbrik 3- Sepet, sele TOPAK: Topluca, toplanmış, yığın TOPRAK:.. Yer, yurt, arazi TOPURGAN: Ayak basıldığında toz çıkaran, yumuşak toprak TOPUZ: Toplanıp, kurutulmuş, katılaşmış, topluca ve katıca. Silah, dövme ve ezme aracı TOR: 1- Mevki, mertebe, şeref, şereflilik 2- Türeme, doğma, soy, gelişme, yayılma 3- Ağ, tuzak 4-Giysi 5- Evlat, çocuk, nesil 6- Zayıflık, incelik, hamlık TORAMAN: 1- Fahri, onursal, şerefli 2- Kaba, yetişmemiş, acemi 3- İri, dolgun, heybetli Toran: Turan, duran, yaşayan, dirençli TORÇUK: Kozalak TORKU: İpekli kumaş TORLAK: 1- Eğitilmemiş at 2- Çırak, acemi, ham TORMIŞ: Durmuş, yaşayan, yaşar, yaşam TORMU: Yaşam süresi, yaşam TORU: 1- Duruş, yaşam 2- Bolluk, bereket, fazlalık 3- Doru, doru renk TORUG: Doruk, Doru renk TORUK: 1- Doruk, zirve 2-İnce, zayıf, ham, olmamış TORUM: 1- Aygır, aygır yavrusu 2- Kul, köle, muti, bağlı 3- Deve yavrusu TORUN: 1- Evladın, evladı 2- Sevgili, biricik, çok sevilen 3- Acemi, ham, yetişmek üzere olan 4-Genç boğa TOSUN: 1- Genç boğa, 2- Tos atan, tos vuran, azgın, azmış, saldırgan TOY: 1- Şölen, yemekli eğlence, düğün dernek 2- Em, ilaç, doyum, doyumluluk 3- Ordu, ordu birliği 4- Çamur bataklık 5- Doğan türü bir avcı kuş 6- Genç, gençlik, acemilik, çıraklık TOYAK: 1- Atlara giydirilen savaş zırhı 2- Tırnak, at tırnağı TOYAN: Toy sahibi, toy veren kişi TOYGA: 1- Toy sahibi, toy veren kişi, 2- Toylarda yapılan çorba, ayranlı çorba TOYGAN: 1- Kurultay üyesi 2- Bir kuş türü 3- Genç, taze TOYGAR: Tarla kuşu, çayır kuşu TOYGUN: 1- Genç, taze, deneyimsiz 2- Doymuş TOYGUR: Doymuş, gözü tok, olmuş, olgun TOYLAK: 1- Toy yeri, toy yapılan yer 2- Karargah, ordunun toplandığı yer. TOYLUK: Toy yeri, Toy yapılan yer TOYMADUK: 1- Özlenen, özlemi duyulan 2- Hırslı, doyumsuz TOYMAGUR: İştahlı, obur TOYTİMUR: Ermiş, keramet sahibi, Şaman büyüğü, kam, rahip TOZUN: 1- Tosun 2- Düzen, uyumluluk TÖGİ: Cömert , eli açık TÖGÜN: Çekici, yakışıklı TÖKMEN: Çekici, yakışıklı TÖKÜ: Eli açık, cömert, müsrif TÖKÜŞ: Düğüş, savaş, vuruşma TÖLEÇ: Ücret, yevmiye TÖLEGEN: Olgun, kamil, yetişkin TÖLEK: 1-Ücret, yevmiye 2- Sükunet, sakinlik TÖLİS: Bölük, bölünmüş TÖLÜK: Tuluk, tulum TÖR: 1- Türemek, çoğalmak, yaratılış 2- Makam, mevki, onur yeri, şerefli yer 3- Usul, kural, teamül TÖRE: 1- Düzen, gelenek, usul, teamül, geleneksel hukuk 2- Türeyiş,yaşayış, çoğalma, yaratılış TÖRELİ: Töresi olan, töreye bağlı, geleneklerine bağlı TÖREMEN: Görgülü, töreye bağlı TÖREN: 1- Töreye uygun yapılan, töre gereği yapılan, merasim 2- Soylu, necip, seçkin TÖRKİN: Kök, menşe, dip, soy TÖRÜ: 1- Yasa, devlet düzeni 2- Türeyiş, yaratılış TÖRÜCE: Töreye ve yasaya uygun TÖRÜİÇİ: Töreye uygun TÖRÜLÜG: Töreye bağlılık, Töre bilgisi, Töre uygulaması TÖRÜM: 1- Türeyiş, yaratılış 2- Töreye bağlılık TÖRÜMÇÜ: Töreye bağlı, soyuna bağlı TÖRÜN: 1- Soylu, soyluluk 2- Tören, merasim, ihtiram TÖRÜTGEN: Yaratıcı, yaratan, halik TÖŞTÜK: Düş, rüya TÖZ: Kök, dip, temel, cevher, öz TÖZLÜK: Öz, esas, asıl, kök, köklü, özlü TÖZÜN: Soylu, temeli sağlam, köklü TUNAY: Evlatlık kız çocuğu TUDUN: (Tutun) 1- Tutunma, bağlılık, sadakat 2- Destek, güvence, tutunulacak nesne Hazar kağanlığı döneminde kullanılan “ vali “ unvanlarından TUGAN: Doğan TUGANA: Özel ok (İçi oyulmuş, içinde evrak gizlenen ok) TUGAN: 1- Küçük ırmak, çay, akarsu 2- Togay TUĞ: Sancağın tepesine takılan at kuyruğu, kıldan yapılan flama, Uğur ve Kut işareti olarak kullanılır olmasına karşın, bundan daha çok savaş isteği, başkaldırı ve isyan sembolü olarak kullanılmıştır. 2- Tıkaç,kapak, bent, set TUĞANÇI: Doğancı, doğan terbiyecisi, doğan eğitmeni, doğan yetiştiricisi TUĞCU: 1- Tuğ taşıyan kişi, alemdar 2- İsyancı, isyankar TUĞÇE: Küçük tuğ, tuğcuk TUĞLU: Tuğ sahibi, kutlu, uğurlu TUĞLUK: Tuğlu, tuğu olan, tuğ taşıyan TUĞMA: 1- Doğmuş, ortaya çıkan, boy gösteren 2- Tuğ kaldıran, isyankar TUĞRUL: 1- Doğan kuşu, bir doğan türü 2- doğru, doğrulmuş, dik- ayakta 3- Türk mitolojisinde, adı geçen, yarı insan, yarı kuş. TUĞSAVUL: birl. Tu/Savul Eski dönemlerde, ordu içinde tuğ taşıyan ve onu koruyup, önde tutmakla görevi olan kişilere verilen ad. TULA: 1- Tolu, dolu, olgun 2- Ayna TULAN: Dolu, olgun, kamil TULAY: 1- Talay, taluy, okyanus, deniz 2- Ayna 3- Dolu, dolgun, olgun TULGA: Tolga, miğfer TULGAR: 1- Azim, kararlılık, inanç, güvenç 2- Gösteriş, heybet, heybetlilik TULGAY: Tuga, Tolga, miğfer TULİ: 1- Dolu, olgun, kamil 2- Ayna TULKİ: Tilki TULTAG: Sakin, kendinden emin TULU: 1- Dolu, ergin, olgun 2- Ayna TULUK: 1- Dolu, olgun, bilge 2- yayık, çömlek TULUN: 1- Tolun, dolu 2- Çene kemiği TUMA: Yeğen, kuzen TUMAÇI: Erkek kuzen, (Amca, hala, dayı, teyze çocuğu) TUMAÇIM: Kız kuzen TUMAĞAN: 1- Nilüfer çiçeği 2- Duman, sis TUMAN: Duman, sis TUMAY: Sessiz, sakin, kendi halinde TUMGAN: Tuman, sis TUMRUL: Dumrul, Demir ucu TUNA: (Tona) Varlıklı, zengin, gösterişli, ihtişamlı TUNÇ: Bronz, Bakır, kalay karışımı TUNG: Nüfus sahibi, kudretli, muktedir TUNGA: 1- Kaplan, Asya kaplanı 2- Kudret, ihtişam, fevkaladelik TUNGUÇ: Çocuk, evlat, evlatlık TUNGUT: Evlatlık TUNUÇ: Tunç TUR: 1- Durmak, yaşam, canlılık 2- İrade, istek, yargı TURA: 1- Dura, durak, ev, mekan 2- Deriden örülen kamçı 3- Sibirya bölgesinin eski adı TURAK: 1- Durulan yer, yaşanılan yer, mekan 2- Yaşam, ömür TURAL: Durma, yaşama, ömür TURAM: Olgunluk, kemal TURAMUN: 1- Evcil, evcimen 2- Onurlu, onuruna düşkün TURAN: Duran, yaşayan, ömür, ömürlü, yaşama direnci (Çocukları sık ölen ailelerin, uzun ömür ve kalıcılık dileklerini içeren adlardan. TURÇAK: Filiz, fidan TURÇİK: 1- Durucu, kalıcı, uzun ömürlü 2- Fidan TURDU: Durdu, sağ, salim, yaşar, yaşayan, kalıcı, ömürlü TURGAK: Bekçi, muhafız, koruyucu TURGAN: Duran, ömürlü TURGAY: 1- Tarla kuşu, serçe 2- Türk/Ay TURGUT: (Turagut) 1- Ömürlü, durucu, uzun yaşamlı 2- Belde, mekan mesken, yaşanılan yer TURKAK: Nöbetçi, bekçi TURKU: Ateşli, heyecanlı TURKUAZ:Rengi mavi ile (Türk mavisi) özdeş olmuş bir süs taşı TURMUŞ: Ömür, yaşam, uzun ömürlülük (çocukları sık ölen ailelerin kullandıkları adlardan) TURNA: Leylek türü, iri ve geniş kanatlı bir kuş TURSUN: Dursun, Durdu, duran, durmuş vb. yaşam, ömür, uzun ömür TURŞAK : Filiz, sürgün TURU: 1- Duru, saf, arık 2- Duran, yaşayan, ömürlü 3- Durgun,sakin TURUM: 1- Yaşam, ömür 2- Sükunet, durgunluk TURUMTAY: 1- Turum/Tay 2- Doğan türü, avcı bir kuş TURUŞKAN: Dayanıklı, metanetli, dirençli, uzun ömürlü TURUT: 1- Yer, yurt, durulan, yaşanılan yer 2- Ömür, yaşam TUSİT: Göğün ötesi Şamanist gelenekte, ulu ruhların gittiği yer. Göğün katlarından TUSKAN: Akraba, yakın, hısım TUŞGÜL: İşaret, iz, nişan TUT: 1- Yakalayış, kavrayış, saklayış 2- Vuruşma, vuruş, yenme, ezme, koparma 3- Ordu, ordugah 4- Kılıç ve benzeri silahların üzerindeki kir, pas TUTA: Bahşiş, armağan TUTAÇ: Komşu, yakın, dost TUTAÇI: Komşu, yakın TUTAK: 1- Silah kabzası 2- Saldırı, hücum, taarruz 3- Evlatlık TUTAM: Demet, buket, deste TUTAN: Elinde bulunduran, yönetimi altında bulunduran TUTAR: Tutucu, hükmedici TUTAŞ: 1- Küçük hanım, evin en küçük kızı 2- Bekar, bakire kız 3- Komşu TUTGAK: 1- İnilti, inleyiş, hüzün 2- Geceleri keşfe çıkan savaş birliği TUTGAN: Tutucu, fanatik TUTGUÇ: kahvaltı, kuşluk vakti yenen yemek TUTGUN: Tutsak, esir, hapis,tutulu, tutulmuş, bağlanmış TUTKU: Kapama, ele geçirme, bağlama, bağlanma TUTGUK: Esir, hapis, tutsak TUTNAK: Destek, arka TUTNUK: Tutunulacak nesne, dayak, arka,destek TUTSU: 1- Vasiyet, öğüt, nasihat 2- Bağımlılık TUTSUK: Öğüt, nasihat, vasiyet TUTU: Esir, tutsak, rehine 2- Çekici, cazip, güzel 3- Tutuş, savaş, dövüş 4- Ağırbaşlı,utangaç 5- Yiğit, batur, dövüşçü 6- Bakan, nazır, vali TUTUG: Vali, askeri vali Göktürkler döneminde kullanılan askeri unvanlardan TUTUK: 1- Dövüş, savaş, savaşçı 2- Devlet görevlisi, devlete bağlı 3- Evlatlık 4- Büyü, sihir 5-Tutsak, esir, tutulmuş, rehin TUTUN: Tutunulacak nesne, destek, arka, güvence TUTUNÇ: 1- Evlat, oğul, uşak 2- Tutunulacak nesne, güvence TUTUNGU: Öğüt, nasihat, vasiyet TUTURGAN: Öğüt, nasihat, vasiyet TUTURGU: Öğüt, nasihat, akılda tutulan TUTUŞ: 1- Dövüş, savaş 2- Zapt etmek, egemenlik kurmak 3- bağlılık, sadakat 4- Orduyu ve devleti düzene sokmak TUTUŞUK: Demet, çiçek demeti,buket Çengiz Kaan’ın Uygur kökenli danışmanı, oğullarının eğitmen ve atabeyi bu ulu kişi, imparatorluğun resmi dilinin “Türkçe” oluşunda ve Türk kültürünün egemen kılınmasında, önemli etken olmuştur. TUYAK: 1- Dayak, destek, değnek 2- Duyan, işiten, işitici, dikkatli, uyanık TUYAN: Duyan, işiten TUYGU: Duygu, his duyumu TUYGUN: Doğan türü bir avcı kuş TUYUK: Dayak, destek, arka TUYUN: Saygın, muteber TUZGU: Yemek, yoldan geçenlere verilen yemek TUZAK: Sevgili,sevgili için söylenen söz TUZAĞI: Sevgili, aşık, maşuka TUZGUN: Armağan, sunu, bahşiş TÜBE: 1- Tepe, yüksek yer 2- Siper, sütre TÜBEK: Tübe, tepe TÜGÜN: 1- Düğün, bağlılık 2- bahşiş, hediye TÜGÜZ: Düz, tam, eksiksiz, mükemmel TÜKEL: 1- Tüy, saç, kıl 2- Dik, dikili Türk mitolojisinde, ağaçtan doğduğuna inanılan kişi TÜKÜN: 1- Düğün, dernek, toplantı 2- Bahşiş, armağan TÜLEK: 1- Zeki, kurnaz, fettan 2- Tüylü, kıllı TÜLGÜ: Alaca, renkli bir karga türü TÜLİN: 1- Ayna 2- Ayın çevresindeki ışık halesi TÜLÜ: 1- Rica, yakarış 2- Düş, rüya TÜLÜŞ: Ücret, değer, emeğin karşılığı alınan karşılık TÜMEN: 1- Duman, duman, sis 2- On bin sayısının askeri terminolojideki kullanılışı TÜN: Gece TÜNBAY: birl. Tün/Bay ( Kazak ve Kırgızlarda, yatak, şilte) TÜNEK: Gece kalınan yer TÜNG: 1- Gece, gece karanlığı 2- Olağanüstülük, fevkaladelik TÜNKÜR: Peri, melek TÜR: Soy, kök, orjin, çeşit, kan, damar, doğuş, yaratılış, oluş TÜRE: 1- Töre 2- Tigin, prens, şehzade TÜREL: Türeli, töreye bağlı, töresel, hukuk, hukuki, hukuka uygun TÜRELİ: Türe sahibi, töreye bağlı, hukuka bağlı TÜREMEN: Töreye bağlı, töreye göre yaşayan TÜRENER: Töreye bağlı, töre sahibi TÜRETGEN: Yaratıcı, mucit, üretken TÜRK: Bu kutlu ad, birçok anlamları içinde barındırır. Türeyiş, doğuş, güç, erk, soy, döl, çoğalma, düzen vb. ( Birçok dilbilimci, değişik anlatımlar yapıyormuş gibi görünseler de aslında tek bir şey vardır ortada. O da Töreli, Töreye bağlı, Töreye göre olmuş, Töre ile özdeş, iyilik, güzellik, doğruluk ve düzenlilik içinde yaşayan, bunun için gerektiğinde, mayasından gelen güç ve erkini kullanan kişi ya da kişiler topluluğu, anlamlarını net bir biçimde içinde barındırıyor olması.) TÜRK BİLGE KAĞAN: (Orhun anıtlarında, Bilge kağan kendini böyle tanıtır.) TÜRKÜ: Türk dilinde söylenen, melodi TÜRÜ: Dürülmüş, derli, toplu, düzenli TÜRÜNG: Aktif, faal, çalışkan TÜŞ: Düş, rüya TÜŞTEMİZ: birl. Tüş/Temiz TÜTSÜ: Güzel kokulu ot yakarak ortaya çıkarılan koku TÜTSÜK: 1- Tütsü, tüten koku 2- Öfkeli, kinci, öç alıcı TÜTÜK: 1- Güzel ve etkileyici koku, duman, tütme kokusu 2- Düdük, savaşlarda ve savaş talimlerinde komut vermek için kullanılan düdük TÜZ: Düz, düzen, kök, esas, kural, bütünlük, doğruluk, uyum, uyumluluk TÜZE: 1- Düz, doğru, düzen, kural, uyum, ahenk 2- İdare, yönetim 3- Ulus, topluluk, halk 4- Uyum, uyumluluk, barış, uzlaşı 5- Kusursuzluk TÜZBAYKÜÇ: birl. Tüz/Bay/Güç Bütün, hepsi, hepsini içine alan TÜZEN: Düzen, uyum, kurallar bütünü TÜZLİ: Uyumlu, uygun, düzenli, idareci TÜZLÜG: uyum, ahenk, geçim TÜZÜK: (Düzük) 1- Düzen, düzülü, sıralı, düzenleme, düzenlenmiş, düzenli, 2- Özel durumlara göre biçimlenmiş kurallar bütünü TÜZÜL: 1- Düzülü, sıralı, muntazam, disiplinli, hiyerarşik 2- Anlaşmış,anlaşmalı TÜZÜM: Düzgünlük, sıra, dizgi TÜZÜN: 1- Düzen, kural, teamül, gidişat 2- Öz, kök, soy, soylu, seçkin, egemen 3- Uysal, yumuşak huylu ve davranışlı UBUT:Ar, edep, tevazu, alçak gönüllülük UC: Uç, sınır UCAS: İddia, bahis UCUD: Yeryüzü, dünya UCUN: Uçta, sınırda, kenarda, uçbeyi UÇ: 1- Son, bitim, sınır, kıyı 2- Aşırılık, ekstrem 3- Herhangi bir nesnenin sivri kısmı 4- Ordu kanadı, kol, cenah UÇA: 1- Koruma, himaye, arka 2- Uç, sınır, limit 3- Kendini aşmış, yüksek, ulu UÇAR: 1- Haber, havadis 2- Kanıt, delil 3- Göğe yakın, Tanrıya yakın, dindar 4- Uçarı, vurdumduymaz UÇBEY: birl. Uç/Bey Sınır karakollarında görev yapan askeri birlik komutanı UÇGUN: 1- Kam, baksı, kendinden geçmiş, transa girmiş 2- Kıvılcım UÇKAN: Uçan, uçucu UÇKARA: birl. Uç/Kara ..Sırtı renkli, kanatları kara bir kuş türü UÇKUN: Uçuk, kendinden geçmiş, ateşli, heyecanlı UÇMAĞ: (Uçmak) Cennet UÇSIZ: Sınırsız, geniş, büyük, alabildiğine.. UÇUK: Uçmuş, kendinden geçen, mest olan kam, baksı UÇUMAK: Uçmak, cennet UÇUR: Devir, dönem UÇURAN: Kam UÇURUM: Son, uzak, uzak nokta, uçulan, uzaklaşılan, yüksek ve derin dağ yamacı, yar UÇUZ: birl. Uç/Uz 1- Alçak gönüllü 2- Basit, kolay UD: (Ut) 1- Arka, geri, ardından gitme, takip 2- karşılaşma, çatışma, yenme, utku 3- Uyuma, uyku UDAR: 1- Takipçi, peşini bırakmayan, kovalayan 2- Yener, galip gelir UDU: Uyku UDUK: Uyanık, diri UDUM: Art arka, arkası sıra UDUN: 1- Hüner, beceri 2- Sönmüş, sönük UDUZ: 1- Mürşit, yol gösteren, ardından gidilen 2- Yollayan, sevk eden UGAN: Kaadir, yaratan ve hükmeden, Ali, yüksek, kudretli Çok eski dönemlerden beri, Tanrı ve Tanrı sıfatı olarak kullanılan bu sözcük, Türklerin ilk Müslüman oldukları dönemlerde de, bir süre Tanrı adı olarak kullanılmıştır. UGIN: Fikir, düşünce UGIŞ: Zeka, üretkenlik UGUZ: Kutlu, mübarek UĞRAK: 1- başvurulan kişi, bilge ve deneyimli kişi 2- Savaşa giderken, Askerlerin, aile ya da eşyalarını topluca bıraktıkları yer 3- Uğranılan yer UĞRAŞ: 1- Düşünce, tasarı, iş, çaba, meslek 2- Mücadele, savaşım, savaş, Karşılaşma, karşı karşıya gelme UĞRAŞI: Meslek, iş, çaba, savaşım, geçim UĞRUK: Savaşa giderken, askerlerin eşyalarını bıraktıkları yer UĞRUN: Yan bakış, gizlice bakış UĞUR: 1- Baht, talih, iyilik, güzellik, kut, bolluk, bereket 2- Süre, zaman UĞURAL: Uğurlu, kutlu, bahtı açık UĞURÇAL: birl. Uğur/Çal (Sürmek, değdirmek) UĞUŞ: Akraba, hısım, kan bağıyla birbirine bağlı kişilerden her biri UKUŞ: Zeka, akıl, yetenek UL: 1- Temel, esas, kök, oluş, oluşum, doğuş 2- İşaret, nişan, iz ULA: Temel, esas, esaslı ULAÇ: 1- Ulaştıran, bağlayan, bağlayıcı 2- İsabet 3- Tim, takım, müfreze ULAÇLI: Ulaştıran, ulak ULAĞ: 1- Soy, nesil 2- Maiyet, bütünlük 3- ulak, haberci 4- Bağ, zincir ULAK: 1- Ulaştırıcı, ulaştıran, haberci, bağlantı sahibi ULAKÇI: Haberci, ulaştırıcı, bağlayıcı, bağlantı ULAM: 1- Eklenmiş, katılmış, tim, müfreze 2- Dizi, dizili, bağlı, dizgi 3- yetenek, yetenekli 4- Ululama, selamlama, temenna ULAN: 1- Bağlayan, bağlayıcı, birleştirici, etkileyici 2- Ulu, ululanmış, saygıdeğer, söz dinleten 3- Taze, tazelik, gençlik, genç, cıvan ULANBATUR: birl. Ulan/Batur Ünlü ve ulu kahraman ULANDI: Ululandı, kutsandı, kutlu ULANMIŞ: Ulu, kutsal, mübarek, saygıdeğer ULAR: 1- Bağlayan, birleştiren, birleştirici 2- Erkek keklik ULAŞ: 1- Ululuk, ululaşma, yücelik 2- Oluş, temel, kök, soy, soyluluk 3- yetişme, kavuşma Ulaşılacak olan, bağlanılacak olan, ülkü, ideal 4- uluyuş, kurt gibi uluma 5- Savaş uranı, savaş narası 6- Kent, kent arazisi 7- İsabet ULAŞLU: 1- Amaçlı, idealist, ne istediğini bilen 2- Ulaşıcı, bağlayıcı, birleştirici 3- Kentli, zengin, varlıklı ULAT: Bağlayıcı, birleştirici ULCA: 1- Ezeli, eskiden beri var olan 2- Pay, ganimet, savaş ganimeti ULCAŞ: 1- Tazim, ululama, büyükleme 2- Bölüşüm, paylaşım, ganimet ULDIZ: Yıldız ULIÇ: Yavru, yaren, sevilen ve korunan ULIÇIM: Yavru, yavrucak ULIG: Uluma, yakınma, sızlanma ULIŞ: Uluyuş, kurt gibi ulayış ULU: (Ulug, Uluğ) Yüce, yüksek, mübarek ULUCA: 1- Ululuğa yakın, saygıdeğer, hürmetli 2- Üst düzey yönetici, erk sahibi ULUÇ: 1- Temel, esas, oluş, ulaş 2- Bağ, bağlantı, ilişki 3- Uluyuş, uluma ULUĞAYGUÇİ: birl. Ulu/Ayguçi Göktürkler ve özellikle Uygurlar döneminde başbakan ( sadrazam, baş vezir) unvanı olarak kullanılmıştır. ULUĞNOYAN: birl. Ulu/Noyan Çengiz Kagan döneminde “Başkomutanlık” sıfatı olarak kullanılan bir unvan ULUKOYUN: birl. Ulu/Koyun Yakut destanlarında adı geçen “Ateşteki kutlu ruh” ULULA: Yücelt, yükselt, mübarek kıl ULUM: Debdebe, şaşa, gösteriş ULUN: (Ulan, İlun) Ulu, ululanmış ULUNYEGE: birl. Ulun/Yeke Sözü dinlenen, saygı duyulan, bilgi ve deneyimine başvurulan hanım ULURAK: Ulu, kebir, en büyük ULUS: 1- Ul (Temel, kök, esas) dan…Ul/Uz 2- Ülüş, bölüm, kesim, topluluk…dan boy, halk, millet,budun (Uygurlarda) ULUŞ: Pay, bölüm ULUTOYUN: birl. Ulu/Toyun Yakut destanlarında, kişiler arasındaki ilişkilere yöne veren kutsal ruh. UMAK: Irk, soy, kemik UMAN: Umutlu, bekleyen UMANÇ: 1- Umutluluk 2- İntizar UMAR: Umutlu UMAY: Koruyucu, şefkatli, iyiliksever Eski dönem, kutsal kadın ruhlardan ( Halen, Altay ve tüm Kuzey Türkleri arasında çocukları sevip, koruduğuna inanılır) UMDI: Arzu, beklenti UMDU: Ümit, ümitli UMUCA: Umutlu bekleyiş UMUÇ: Rica, yakarış, beklenti UMUG: 1- Ümit, destek, dayanak 2- Sığınma, iltica UMUNÇ: Rica, beklenti UMUR: Umar, ümitli UMUŞ: Beklenti UMUT: Umuş, ümit, beklenti UNAT: Doğru, yerinde, uygun, olgun, yeterli UNGAN: (Ungan) 1- Bağlı, bağımlı 2- Bahtiyar, doğru yolda olan UR: 1- Uğur, baht, mutluluk 2- Vur, vurmak, darbe URAGUT: Dişi, üretken, tohum, tohumluk URAK: Orak, doğrayıcı, biçici URAN: 1- Savaş narası, nara 2- Vuran, vurma eyleminde bulunan, döven 3- parola URAS: 1-Kut, baht, mutluluk 2- Ateş bakışlı URAZ: Uras, kut, baht URAZLI: Mutlu, bahtiyar URKU: Uğur, baht, talih URPAK: (Urpağ) 1- Evlat, uşak 2- Kibar, nazik URUK: 1- Boy, ok, ulus 2- Vuruk, vurgun URUL: 1- Tür, cins 2- Örs URULU: Cins, soylu URUM: 1- Şeref, onur, haysiyet 2- Meleke, beceri, yatkınlık URUMDAY: Panzehir ve tedavi için kullanılan bir taş URUN: 1- Orun, şeref, itibar 2- Miktar, adet URUNÇA: 1- Şerefli, onurlu 2- Emanet, rehin URUNGU: 1- Şeref, onur, haysiyet, onurlu davranış 2- Eğitim ve talim kılıcı URUS: 1- Orus, uras, uraz) 2- Uruş, kırış, savaş URUŞ: Vuruş, döğüş, kırış, savaş URUŞKAN: Savaşçı, cengaver URUT: 1- Aşama, merhale 2- Amaç, maksat, hedef URUZ: 1- Uraz, uras 2-Vuruş, dövüş US: Öz, töz, yeti, anlayış gücü, akıl, zeka, uzluk USAN: Uslu, akıllı, usta, uzman USBOL: birl. Us/Bol ..Dahi, üstün zekalı USLU: Akıllı, uzman, üstad USLUM: Becerikli, mahir USLUY: Deneyimli, tecrübeli USUK: Uslu, akıllı, zeki USUN: 1- Uzun, uzman, derin, engin, deneyimli 2- Gerçek, sahih UŞAK: Çocuk, genç, taze, ufaklık UTA: 1- Tedavi, onarım, tamir, iyileştirme 2- Zafer, galibiyet UTACI: Doktor, eczacı, iyileştirici UTAMAN: 1- Utkan, galip, muzaffer 2- Eczacı, doktor 3- Edepli, mahçup, sıkılgan UTAN: 1- Galip, muzaffer 2- Utanma, ar, mahçubiyet UTANGAN: Utangaç, mahçup, kendi kendini sıkan UTAR: 1- Yener, utkan, galip 2- İyileştirici 3- Kovalayan, takip eden UTAŞ. 1- Yardım, imdat 2- Galibiyet, zafer, utku 3- Takip, kovalamaca UTGUÇU: Galip, muzaffer UTKU: Zafer, galibiyet, yenme, üstün gelme, güçlüklerden sonra ulaşılan mutlu son UTLU: 1- Galip, muzaffer 2- Sıkılgan, mahçup UTUGLU: Galip, muzaffer UTUŞ: Yenme, galibiyet, zafer UVUT: Utanma duygusu, edep, ar UYAN: 1- Dikkat, itina, dikkatlilik, tedbir 2- İman, inanç UYANIK: Dikkatli, tedbirli UYAR: Uyumlu, uygun UYAV: Uyanık, fatin, ferasetli UYDAÇI: Mürşid, yol gösteren, öğretmen UYGAN: 1- Uyumlu, geçimli, uysal 2- Bağlı, tabi, muti UYGAR: (Uygur) çağdaş, uyumlu, uygun, uyarlı, medeni UYGU: Ahenk, uyum UYGUL: Uyumlu UYGUN: 1- Yakışıklı, güzel, elverişli 2- Geçimli, dirlikçi, imtizaçlı UYGUR: (uygar) Türk boyları içinde, bu günkü anlamda bir kentleşmeye ilk başlayan Türk boyu. Kağıdı, akapunkturu, matbaayı, tekstil sanayiini ve daha birçok buluşu gerçekleştiren Türk boyu UYGUT: Uyumlu, ahenkli, uygar UYGUTALP: birl. Uygut/Alp UYLAŞ: 1- Uyum, geçim, dirlik, düzen 2- Fikir, düşünce, tefekkür UYLAŞI: Uyum, geçim, barış UYSAL: uyumlu, efendi,yumuşak başlı, halim, selim UYTUN: Kutlu, mübarek UYUM: Uygunluk, denklik, ahenk, armoni UZ: Us, öz, erk, yetme, beceri, başarı, açılma, uzama, genişleme, açılım, yayılım UZA: 1- uzay, genişlik, uzunluk, yaygınlık 2- Eski, eskiye dayalı, kadim, mazi 3- Geçiş, geçit UZAK. 1- Uzman, usta, sanatkar 2- Güçlü, egemen, başarılı UZAM: Uzmanlaşmış, ustalaşmış, usta UZAN: Uzman, usta, akıllı, bilgili, sanatçı, pir UZAY: Feza, gök boşluğu, uzamış, genişlemiş, geniş UZDU: Ezeli, çok eski, kadim UZEL: birl. Uz/El Usta, maharetli, becerikli, sanat erbabı UZELLİ: Usta, maharetli, elinden iş gelen UZLUK: İhtisas, uzmanlık UZMA: Kalifiye, uzman, pir UZMAN: Usta, pir, otorite UZUG: Uyanık, dikkatli, müteyakkız UZUN: (Usun) 1- Uzman, pir, becerikli, iş bitirici 2- yaygın, geniş 3- kalıcı, daimi ÜÇ:Üç sayısı. (Türklerin, dokuz, kırk gibi, uğurlu saydığı sayılardan) ÜGE: (Üyge) Ünlü, meşhur ÜGİT: Öğüt, nasihat, propaganda, ajitasyon ÜĞDÜL: Bahşiş, ihsan ÜKELGE: Armağan, bahşiş ÜLEGÜ: Bölüm, kısım, pay ÜLEŞÜR: Bölüşüm, paylaşım, paylaşımcı ÜLGEN: 1- Ulu, kebir 2- İri, büyük, heybetli, geniş Eski dönem kutlu ruhlarından ( Türk mitolojisinde İyiliğin kutlu ruhu) ÜLGİ: Örnek, numune ÜLGÜDÜR: Örnek, numune ÜLGÜT: Örnek, numune ÜLKE: Bölüm, parça, toprak, diyar, memleket, vatan, yurt ÜLKEM: Ülke, memleket sevgisi ÜLKEN: (Ülgen) ÜLKER: 1- yıldızlar topluluğu, yıldız kümesi 2- Yedi kardeşler de denen bir yıldız grubu 3- Kadife,peşkir,gibi dokumaların üzerindeki, ince tüy, hav ÜLKER ÇERİĞ: Savaş hilesi, savaş taktiği ÜLKÜ: 1- İdeal, hedef, olacağına inanılan..”Olan, değil, olması gereken..” 2- Prensip, adet, düstur 10- Üleşme, bölüşme, pay, pay ortaklığı ÜLKÜCÜ: Ülkü sahibi, olması gerekeni düşünen ÜLKÜDAŞ: Aynı ülküyü benimseyen ve aynı ülküyü paylaşan kimse ÜLKÜM: Ülkü sevgisi ÜLÜGLÜ: Talihli, kısmetli,bahtı açık ÜLÜK: (ülüg) Kısmet, nasip, pay ÜLÜKBULMUŞ: birl. Ülük/Bulmuş Uygur kağanlarının unvanlarından ÜLÜŞ: 1- Bölüş, bölüm, bölünen, pay 2- Konuk payı, komşu payı, ailenin ihtiyaçları dışında, konu-komşu için ayrılan ve saklanan pay ÜMİT: Umut ÜN: 1- Ses, seda 2- Şöhret, nam ÜNAL: 1- Ün/Al 2- İnal (Han soyundan gelen, soylu ve imtiyazlı bey) ÜNALDI: birl. Ün/Aldı Ünlü, meşhur ÜNDEV: Namlı, meşhur ÜNLÜ: 1- Meşhur, namlı, tanınmış 2- Gür sesli, sesini duyuran ÜREGEN: Bereketli, münbit ÜREGİR: Bolluk, bereket, üretkenlik ÜREK: Yürek, kalp ÜREKLÜ: Cesur, yiğit ÜRENTUYUN: birl. Üren/Tuyun Eski dönem, Yakut kutlu ruh adlarından ÜRGAN: Kıvılcım, şerare ÜRGÜÇ: Körük, demirci körüğü ÜRK: Dehşet, korku, çekince ÜRKMEZ: Cesur, korkusuz ÜRKÜT: Ürkütücü, dehşet verici ÜRÜK: Süregen, daimi ÜRÜN: Döl, verim, ekin, üremiş, üretilmiş olan ÜRÜNDÜK: Verimli, seçkin, güzide ÜRÜNDÜL: Seçkin, güzide ÜRÜNG: 1- Maneviyat, manevi güç, 2- Temiz, pak ÜSTE: Galip, faik ÜSTEK: Üstün, galip, faik ÜSTÜN: Üstte olan, galip, faik, muzaffer ÜSTÜNGÜ: Üstün gelme, üste çıkma, mertebe atlama, derece ÜTGÜR: Hızlı, seri, çabuk ÜYEN: 1- İlkeli, özüne bağlı 2- İyilik sever, temiz yürekli ÜYGE: İyi, yararlı, zararsız ÜYGEN: İyilik dolu, temiz kalpli ÜYGENARIK: birl. Üygen/Arık Altay, Tuva, Sogay destanlarında adı geçen bir kutsal kadın ruh. ÜZBE: Üzgün, kızgın, dargın, darlanmış, mahzun, sıkıntılı ÜZLÜNÇÜĞ: Olağanüstü, fevkalade ÜZÜT: Can, ruh, öz, tin YABAYapa, yapu) 1- Yapı, oluşum 2- Alet, edevat YABAGU: Yabgu, genel vali YABALAK: (Yablak) Dayanıklı, metin, mütehammil YABAN: 1- Yabancı, yabani, vahşi 2- Yapan, yapıcı YABAY: Yapay, yapan, yapıcı, yapılmış YABGU: 1- Üst düzey yönetici, genel vali 2- Merkeze bağlı, özerk, bölge yöneticisi Göktürkler döneminde kullanılan unvanlardan YABIR: 1- Yapıcı, pozitif kişilikli, aktif, çalışkan 2- Güreşçi, dövüşçü YABIT: Yapı, yapıt, eser, mamulat YAD: Yabancı, el, değişik, farklı YADA: 1- Yabancı, yabancılık 2- Büyü, sihir, büyü yapmada kullanılan bir taş YADAÇI: 1-Yaya, piyade 2-yada taşını kullanan YADEL: birl. Yad/Er Gurbet, yabancı memleket YADU: Yadçı, yad edici YAGLA: Talan, yağma YAĞADUR: Yağış, yağmur, bolluk, bereket YAĞAN: (Yagan, yakan) 1- Ucu ateşli ok 2- Yağmur 3- Gökten inen nur 4- Yakın, yar, canan YAĞDIKAR: birl. Yağdı/Kar (kar yağarken doğan) YAĞDIBASAN: birl. Yağdı/Basan Düşmana baskın yapan, düşmanı yok eden YAĞISAVAN: birl. Yağı/Savan Düşmanı püskürten, düşmanı kovan, kovalayan YAĞISIYAN: birl. Yağı/Sıyan (defeden,kovan) YAĞIŞ: (Yakız- Yavuz) Kara, yanarak kararmış, karaya çalan mec. Cesur, gözü pek, şiddetli, yaman,yiğit YAĞMA: Ganimet, ganimet paylaşımı, bolluk YAĞMUR: Yağmur yağışı YAĞMURCA: 1- Sessiz ve kısa süren yağmur 2- Bir geyik türü YAĞRIK: Yakarış, dilek, niyaz YAĞRIKÇI: 1- Yakarıcı, duacı 2- Faydalı, yararlı, işe yarayan YAĞUK: (Yavuk) Sevilen, yakınlık duyulan, gönül yakınlığı YAKA: 1- Sınır, sınır bölgesi 2- Kıyı, sahil YAKACIK: Dağ eteği YAKAK: Ucu ateşli ok YAKAN: 1- Yakıcı, yok edici 2- yağan YAKARCA: Yakan, sıcaklığı artıran YAKARI: Dua, temenni, yakarış, dilek YAKI: 1- İlaç, em 2- Yakıcı, yakan YAKIT: Yakılan, enerji, ısı kaynağı YAKŞI: Yakışıklı, güzel, çekici, yakıcı, uygun, yakışan, doğru, iyi YAKŞILIK: İyilik, güzellik, uygunluk YAKTU: Işık, meşale, aydınlık YAKURA: Yakın, yakınlık duygusu YAKUŞUK: Yakışıklı, güzel, uygun, uyumlu YAKUT: Yakıt, enerji, yakılan YAKUZ: (Yağız) YALABIR: Parlak, parıldayan YALABUK: Parlak, parlayan, ışık saçan YALAP: Parlak, ışıltı, ışık saçan Eski dönem, Tanrı ad ve sıfatlarından YALAV: Alev, yalaz YALAVAÇ: (Yalvaç) YALAZ: 1- Yalın, çıplak, aleni 2- Yalın, parlak, ışıklı, alev YALÇIN: Dik, sarp, yukarıda, ulaşılmaz YALDIR: 1- Parlak, parlayan 2- Yıldır, yıldıran,caydırıcı, ürkütücü YALDIRAN: 1- Yıldırıcı, caydırıcı, ürkütücü 2- Parlak, parlaklık veren YALDIRIM: Yıldırım YALDIZ: Yıldız, ışık saçan parlaklık, parlayan, ışıyan YALDRUK: (Yaldırık) Parlak, parlatılmış YALGIN: Serap, yanıltıcı, görüntü YALIM: 1- Ateş, kıvılcım 2- Kılıcın keskin tarafı, ince ağzı 3- Yüksek kayalık YALIN: 1- Alev, parlaklık 2- Çıplak, net, açıkta olan, açık 3- Kınsız, kılıfsız kılıç 4- Tek başına, yalnız, korumasız YALINCA: Yalnız, tek başına YALINÇAK: Fakir, çıplak, garip, korumasız, sahipsiz YALMA: Yağmurluk, pelerin YALMAN: 1- Kılıcın keskin ağzı, kılıcın uç kısmı 2- Eğimli, dik tepe YALTUK: Yalınlık, yalın olma hali YALUNMUŞ: Yalın, çıplak, saf, arınmış YALUY: Büyü, tılsım, sihir YALVAÇ: Elçi, resul, nebi, peygamber YAM: 1- Ulak atı 2- At gibi, ata benzeyen 3- Çöl, kıymık YAMAÇ: 1- Bayır, dik yokuş, dağ ya da tepenin herhangi bir yanı 2- karşı, karşısı, öteki taraf YAMAN: 1- Müthiş, dehşetli, etki ve beceri bakımından olağanüstü 2- kötü, fena, üzücü YAMÇI: 1- Ulak, postacı 2- Ulak atı, postacı atı 3- Yağmurluk 4- Kalın, kolsuz yelek, kuzu derisiyle kaplı giysi YAMI: 1- Ulak atı 2- Çöp, kıymık 3- İtibar, nüfuz YAMTAR: 1- Yaman, güçlü, kuvvetli 2- Yağmurluk 3- Obur, iştahlı YAMUN: Denetleyici, murakıp, müfettiş YANAÇI: (Yanaç) Canip, candan YANAĞ: (Yanak) Yanak, kısım, yan YANAR: 1- Işıltı, ışık 2- Ateşli, sıcak kanlı, heyecanlı YANAŞIK: 1- Ev kızı 2- Evlatlık alınmış, kız çocuğu YANBAŞ: Sadık, bağlı, yakın, yanında,yanı başında, vefakar YANÇ: (Yanıç) Hilal, yarım ay biçiminde YANÇI: At zırhı YANÇUK: (Yancık) At zırhı, at örtüsü YANDAŞ: Yanında duran, destekleyen, taraftar YANDIK: Heybetli, gösterişli, azametli YANDU: İnançlı, inanmış, imanlı YANGAK: 1- Yanak 2- yanık, sevdalı YANGAL: Isı, hararet, ateş, ateşlilik YANGIR: Hazin söz, dokunaklı söz, hazin konuşma YANI: Cilve, işve, can yakıcılık YANIK: Sevdalı, aşık, istekli YANIT: 1- Ödül, mükafat 2- Karışık YANK: (Yang) Metod, tarz, usul YANKU: (Yankı) Aksi seda, eko YANKUÇİ: Mübaşir, mahkeme memuru YANTIR: Şehla, şehla gözlü YANTUK: Gösterişli, azametli YANTUT: Bedel, tazminat YANUÇ: İnce, zayıf, narin YANUK: 1- Esmer tenli, kara 2- Tutkun, aşık, sevdalı YANULMAS: Yanılmaz, deneyimli ve bilgili otorite YANUT: 1- Yanıt, karşılık 2- Ödül, mükafat YAPA: 1- Yaba, yapma, çaba, enerji 2- Bütün, hep, bütünlük 3- Vefa YAPAGI: Yapağı YAPAN: 1- Yapıcı 2- Yaban, vahşi YAPAR: Yapıcı, üretken, olumlu YAPARLI: Olumlu, yapıcı YAPI: Mamul, yapılmış YAPINÇ: (Yapınçak) Yapılmış, mamul, üretilmiş YAPRAK: (Yapurgak) Ağaç ve çiçek yaprağı YAPSIK: Memnuniyet, neşe, meftunluk YAPŞIN: Yapıcı, olumlu, becerikli YAPURGAK: (Yaprak) YAR: (Yarı) 1- Uçurum, dik bayır 2- Tanzim, tertip, organizasyon YARAGU: Yarar, fayda, faydalı, yararlı YARAĞ: (Yara, yarag) 1- yarar, fayda, faydalı, yararlı 2- Silah, zırh, kalkan YARAŞUK: Uyumlu, ahenkli, barışsever YARAŞUR: Uygun, münasip, layık YARATGAN: Yaratan, yaratıcı YARATU: Yaratma, tertipleme, düzenleme YARATUN: Yaratıcı, tertipli, düzenli, örgütlü YARATUR: Yaptırır, yaptırımcı, buyurucu, örgütleyici YARAY: Usta, ehil, beceri sahibi YARAYLI: uygun, münasip, yararlı YARÇI: Ortak, şerik, hissedar YARDAK: Yardımcı, asistan, muavin, refik YARGAN: 1- yararlı, faydalı, güvenilir, yakın 2- Koruyucu, muhafazakar 3- Mahkeme, yüksek mahkeme YARGI: Hukuk, hüküm, mahkeme, adalet YARGICI: (yarguçu, yagıçı, yargıç) Yargıç hakim, yargı mercii YARGIÇ: Yargıcı, hakim YARGIÇU: Yargıç YARGIN: (yarkın) 1- Gün ışığı 2- Şimşek, çakın 3- Canan, arkadaş, dost 4- Güler yüzlü YARGUÇİ: yargıcı, yargıç, hakim YARIM: 1- Yapıcı, yaparlı 2- yarış, müsabaka 3- Bölüm, bölünmüş YARIP: Yarı, yarım, bölük, bölünmüş YARIŞ: 1- Bölüş, bölüm 2- Müsabaka, karşılıklı, ileriye atılma YARIZ: Yarıcı, seri, çabuk, hızlı YARLIG: 1- Bağışlama, acıma 2- Ferman, buyruk YARLIGAÇ: İnayet, yardım, bağış, merhamet YARLIGAMAS: Acımasız, acımaz, bağışlamaz YARLIGAMIŞ: Bağışlayıcı, merhametli, rahman YARLIGAN: Rahman, bağışlayıcı YARLIGAR: Bağışlayıcı YARLIGASUN: Bağışlayıcı, rahman YARLIK: 1- Esirgeme, bağışlama 2- Buyruk, ferman YARLUĞ: İrade, istem, buyruk YARLUK: Muhtaç, yoksul YARLUKA: Bağış, lütuf, koruma YARMAKAN: (Yarmayan) Armağan, hediye YARP: (yarıp) Durgun, sabit YARPAN: (Yarban, yarıban) Sabit, sakin, kendi halinde YARŞI: Hissedar, ortak YARTIM: 1- Kısım, bölük, fırka 2- yardım, inayet, destek YARUK: 1- Işık, ziya, nur 2- Zırh, koruyucu YASA: (Yasağ, yasak) Yasa, kanun, nizam, kural, kaide, yasak YASAÇU: (Yasacı) 1- Parlamenter, Yasa yapan, yasa koyucu 2- Yasaya bağlı, yasal YASAĞ: yasak, yasa YASAL: 1- Disiplin, sıra, saf, ordunun yürüyüş düzeni 2- Yasalara uygun, nizami YASAN: 1- Tertip, düzen, tasarı, plan 2- İşaret, alamet, karar YASAR: (Yasur) yasaya uyan, yasayı uygulayan YASATAN: Yasalara saygılı YASATUR: birl. Yasa/Tur Yasaya bağlı, yasayı uygulayan YASAVUL: Yasayı korumak ve uygulamakla görevli memur. Zabıta, polis YASGUÇ: Nikap, gizlilik YASUN: (Yisun, İsun) Doğa, tabiat YASUT: (yasıt) Onur, şeref, haysiyet YASVUL: (Yasavul) 1- Polis, bekçi 2- Mübaşir YAŞ: Yaşam, ömür, dirilik, aydınlık, tazelik, ışımak, gelişim, yeşil, yeşillik, gençlik YAŞAGU: Ömür, yaşam, canlılık YAŞAM: Hayat, ömür, dirlik YAŞAR: Ömür, yaşam, hayatta kalış. YAŞIL: 1- Yeşil renk mec.Tazelik, gençlik, zindelik 2- Yeşillik, çimenlik YAŞIN: 1- Gizlilik, gizem 2- Şimşek, çakın YAŞIT: 1- Genç, körpe, taze 2- Eş, denk, eşit YAŞLAK: Giz, sır, esrar, gizli kalması gereken YAŞRU: Giz, gizlilik, gizem YAŞUK: 1- Işık, ışın, şua 2- Aşkın, aşık, aşmış YAŞURGAN: Ketum, sıkı ağızlı, sır vermez YATAĞAN: (yatağan, yatakan) 1- Kama türünde, iki tarafı da kesen bir bıçak 2- Tembel, miskin 3-Borcunu ödemeyen, üstüne yatan (Uygurlarda) YATI: Yatık, meleke, beceri, el yatkınlığı YATKIN: Yatık, yatan, uygun, uygunluk YATMAN: Muti, efendi, uyumlu, itaatkar YATUK: 1- Yatkın, becerili, meleke sahibi 2- Tembel, ağır kanlı YAVÇIN: (Yatçın) Konuk, yatıya gelen konuk YAVGA: Soy, sop, nesil YAVNIK: Sevinç, neşe YAVRİ: Zayıf, güçten düşmüş YAVRU: Zayıf, bakıma muhtaç, ilgi ve bakım bekleyen YAVUK: Yakın, yakında duran, yakınlık duyulan, sevgili YAVUZ: (Yağız) Kara. Mec. Sert, şiddetli, dehşetli, gözü kara, yaman YAY: 1- Yaz mevsimi 2- Silah, ok atmaya yarayan, gergin ip, gerginlik YAYAK: yaya, piyade YAYGARU: Bahar, ilkbahar, yaza doğru giden zaman YAYGIN: Yayık, yayılmış YAYGIR: (Yaykır) Uzay, sema, yıldızlar alemi YAYIK: 1- Yaygın, geniş, genişlemiş 2- Tufan, deprem 3- Altay destanlarında adı geçen, kutlu ruh. Bayülken’in oğullarından YAYIN: Serap, feyezan YAYKIRU: Sema, feza, uzay YAYLA: Yaz yeri, yazlık. Bahar, yaz aylarını geçirmek için çıkılan, yüksek dağlık bölge YAYLAERİ: birl. Yayla/Eri Yaylada yada yaylaya çıkarken doğan çocuklar için kullanılan adlardan YAYLAK: Yayla, yazlık, sayfiye YAYLIM: Yayılım, yayılma yeri, otlak, mera YAYMUT: birl. Yay/Mut Yaz sevinci YAYUÇI: Yayıcı, dağıtıcı, haber yollayan YAYUK: 1- Yayvan, yayık, uçsuz bucaksız, geniş 2- Deprem, yer sarsıntısı YAZAL: Takı, süs, ziynet, mücevher YAZDIÇ: Anıt, kitabe YAZGAN: Yazan, yazıcı, yazgıyı tayin eden Eski dönem Tanrı ad ve sıfatlarından YAZGI: 1- Yazı, kader, mukadderat, alın yazısı 2- Tanrısal, ilahi YAZGULU: Talihli, bahtı açık YAZIÇU: Yazıcı, katip YAZIM: Yazgı, mukadderat YAZIN: 1- Yaz vakti, bahar vakti 2- Kader, alın yazısı YAZINÇ: Kader, alın yazısı, yazgı YAZIR: 1- Çok ülkeler gezmiş, görmüş 2- Çok ülke fethetmiş, fatih 3- yazar, yazıcı, katip YALIKSUZ: Günahsız YEDEN: 1- Yedeği olan, yedeğine alan, tedbirli 2- Yetkin, yeterli, usta YEĞ: (Yek, yeke) 1- Yüksek, ala, eftal, iyi, daha iyi 2- Soylu, asil, seçkin, güzide, mümtaz YEĞEN: 1- Yeğ, üstün tutulan, yeğin, yeğlenmiş 2- Kardeş çocuğu (Babası ya da anası ölmüş, ya da uzakta olup da yakın akrabaları tarafından yetiştirilen çocuklar için kullanılan adlardan) 3- Güveyi, damat YEĞİN: 1- Üstün, faik 2- Bereketli 3- Çok güçlü, hızlı, şiddetli YEĞİNEK: 1- Yığınak, küme 2- Üstün, faik, daha iyice YEĞNİ: 1- hafif 2- Alçak gönüllü, mütevazı YEĞREK: (Yekrek) Etfal, evla, iyi, üstün YEKREK: Evla, iyi, üstün, daha iyi YEKSEK: Tedbirli, ihtiyatkar YEKÜL: (Yeğül) Yeğni, faik, üstün, muzaffer YEL: Rüzgar, esi YELÇİ: Yel gibi, hızlı YELEÇ: Havadar, yel alan YELEGEN: Hızlı, süratli, yel gibi YELEĞİN: Yel alan yer, rüzgarlı yer YELEK: 1- yel gibi, hızlı 2- Okun arkasına takılan tüy, denge tüyü 3- Kolsuz ve yakasız üst giyeceği YELEKİN: (Yeleğin) Rüzgarlı, yel esen yer, yel alan yer YELEN: 1- Arzu, istek, dilek 2- Fırtına YELES: Yel esintisi, havadar, rüzgarlı YELESER: birl. Yel/Eser Esintili, havadar, yel esen.. YELESEY: birl. Yel/Esey Yel esintisi YELİM: Hareket, eylem, devinim YELİN: 1- Yel uğrağı, yel alan yer 2- Yel değişi, yel teması YELİS: Havalı, havadar, rüzgarlı YELİZ: birl. Yel/İz Havadar, rüzgarlı, havalı YELKİM: Havadar, havası güzel yer YELKİN: 1- Konuk 2- Hızlı, yol gibi YELME: Öncü, yol gösteren, mihmandar YEN: 1- Yenmek, alt etmek 2- Deri 3- Yeni, yenilik, orijinal YENCİLEK: Hafif, yeğin, narin, ince YENDÜN: Tercih, seçim, referans YENGİ: 1- Yeni, orijinal 2- Zafer, utku YENİN: Galip, muzaffer, utkan YENİŞ: Galebe, galibiyet, utku YENTÜR: Kalender YENÜL: Mütevazı, alçak gönüllü YEPREM: Aktif, faal, becerikli, çalışkan YERÇİ: Başkan, yol gösteren, mürşit. YERÇİLİG: İzci, takipçi YERGİN: Mahzun, hüzünlü, bitkin, yere bakan, boynu bükük YERİNÜR: Durağan, üşengeç, müşkülpesent YERÜNMES: Hamarat, çalışkan, vurdumduymaz YESUGA: (Yesuge, yasagay) Yasa, yasak, yasaya bağlı, yasadan yana YESUKEN: (Yasuga, yasag, yasa) Yasa, yasak, yasalı, yasaya bağlı YEŞİL: (Yaşil) 1- Tazelik, taze, körpe 2- Çimen, çimenlik YEŞİM: Eski dönemlerde, Türklerce kutsanmış, değerli taş YET: (yeti, yete) Kudret, kuvvet, güç, yeterlilik, yetenek, beceri, maharet YETEK: Gaye, emel YETEN: Yeterli, yetkin, usta YETER: Yeterli, yetkin, uzman, usta YETGİN: (Yetkin) Çok çocuklu ailelerin, doğan çocuklarının sonuncu olması dileği ile verilen adlardan YETİ: 1- yetenek, kabiliyet 2- Yetkin, kamil, olgun, becerikli, mükemmel 2- Etki, etkileyici 3- Yitik, kayıp, harcanmış, zayi olmuş YETİŞGİN: (yetişkin) Yetişmiş, olgun, kamil, mükemmel, yetenekli YETİZ: Hazır, amade, yeterli, olgunluğa ermiş YETKİ: Sorumluluk, maharet, iş bitirme gücü YETKİN: 1- yetişkin, ehil, uzman, yeterli 2- Etkileyici, çekici, mükemmel YETMEN: Olgun, gelişkin, uzman, yeterli, yetenekli YEYGÜ: Armağan, bahşiş, ihsan YEYİN: Galip, kavi, üstte olan YEYNİ: Ehven, iyi YEYREK: Makbul, kabul gören, beğeni toplayan YEYTEM: Eski, kadim YIBAR: 1- Koku, parfüm 2- Kokulu mum YIĞ: Yığılı, toplu, birikim YIĞAÇ: 1- Ağaç 2- Erkeklik organı 3-Yığıcı, toplayıcı YIĞAN: (Yıkan) 1- Yığıcı 2- Yıkıcı YIĞIN: Birikim, kitle, yığılı olma hali, yığılmış, istifli YIĞINAK: Toplum, kitle YIĞINCA: Genel, teamül, sosyal kural, toplumun benimseyip uyguladığı kurallar YIĞLINÇ: (Yığlınçı) İffetli, edepli, namuslu YIĞNAK: Yığın, yığınak, toplum, cemaat YIĞRIK: Mahçup, utangaç YIKIN: (yığın) Afet, yıkım , zarar YIKINÇ: Yıkmış, yıkıcı YIKMIŞ: Yıkıcı, devirici, güçlü YILDIKU: Yıldız, yıldız kümesi YILDIR: Yıldırıcı, ürkütücü, heybetli, dehşetli, şiddetli, gözü kara, korkusuz YILDIRAN: Ürkütücü, korkutucu, heybetli, gösterişli YILDIRGAN: Yıldıran, ürküten, korkutan, şaşalı, gösterişli YILDIRIM: (Yaldırım) 1- Berk, yüksek voltajlı elektrik 2- Göz kamaştırıcı, ışık, aşırı parlaklık YILDIZ: Yaldız, parlak ışık, parlayan, ışıyan YILDURU: Berrak, net, temiz, billur YILGI: Yılma, dehşet, ürküntü YILGIN: Yılmış, ürkek, bezgin YILIĞ: Yılgın, yılmış, yılık YILKI: 1- At, at yavrusu 2- At sürüsü YILMA: 1- Yılmaz, azimli, dayanıklı, cesur, korkusuz 2- Dik yokuş, dağ yamacı YILMASIN: Yılmaz, korkusuz YILMAZ: Gözü pek, korkusuz, batur, dayanıklı, azimli YIRAGU: Yırcı, çalgıcı, enstrüman çalan, müzisyen YIRAK: Irak, uzak, mesafeli YIRI: Sol, sol taraf, tek taraf, tek taraflı YIRIM: 1- Solak 2- Yarım 3- yurt, toprak YIŞ: (Yaş, yaşıl) Orman, yeşillik içindeki bölge YIŞIK: 1- Tulga, demir örgülü tulga 2- ışık YİBEK: Ateşli, hararetli, heyecanlı YİGE: Dayanıklı, kavi, metin YİĞENEK: 1- Toplum, kitle, cemaat 2- Yeğen, yeğencik YİĞİN: Daha iyi, sıkı, dayanıklı, üstün, tercih edilir YİĞİT: 1- Yeğ, yiğ, iyi, daha iyi, sıkı, sağlam, güçlü, batur, cesur 2- Delikanlı, cıvan, genç 3- Koca, eş YİLUN: (Yulun) İri, heybetli, gösterişli, cesim YİNÇKE: İnce, zarif, narin YİNÇKELÜ: Nazik, anlayışlı, kibar YİNÇÜ: 1- İnce, zarif 2- İnci YİNDEK: Daimi, ebedi, sürekli, kalıcı YİR: Yer, toprak, arazi, arz, yeryüzü, dünya YİRÇİ: Kılavuz, izci, rehber, yer bilen, yer bildiren YİRDEŞ: Yurttaş, hemşehri, aynı toprağı paylaşan YİRDİNÇÜ: (Yirtinçü) Evren, kainat YİRGA: Mesut, mutlu, mutluluk dolu YİRTİNÇÜ: Evren, kainat YİSUN: (yasun, yosun) Doğa, tabiat, yeşillik YİTER: Varis, mirasyedi YİTİK: 1- Yetik, olgun 2- Keskin 3- Kayıp YİTİRMİŞ: Yitik, kayıp, kaybetmiş, yoksul YİTÜT: Meziyet, maharet, beceri YİZEK: Askeri kılavuz, öncü YOĞANAK: Yığınak, kütle YOĞÇI: Yuğcu, yuğ yapan, yokluk çeken, yas tutan, yasçı YOĞUN: Kalın, gür, iri, sık, sıkı, cüsseli, fazla, fazlalaşmış, katılaşmış YOKUŞ: Yukarı, yukarı doğru çıkan, dik yol, bayır YOL: Üzerinden gidilen…mec. 1- Kut, mut, baht, yazgı, kader 2- Örf, adet, töre, gelenek teamül, ilke, tarz, gidişat YOLA: 1- Örf, adet, usul, erkan 2- Meşale, kandil YOLAÇ: Yol gösterici, mihmandar, rehber, önder, öncü YOLAÇAN: birl. Yol/Açan Önder, öncü YOLAK: birl. Yol/ak 1- Dürüst, namuslu, temiz 2- Çığır, yenilik, gidişat 3-Kısa yol, kestirme yol YOLALDI: birl. Yol/Aldı 1- İlerleme kaydeden, gelişen, uzman, profesyonel 2- Terbiyeli, yola gelmiş, geleneklerine bağlı YOLBAK: (Yolbaka, yolbakan) Konuksever, misafirperver YOLBİLİR: birl. Yol/Bilir Görgülü, bilgili, usul erkan sahibi YOLÇU: 1- Önder, başkan, şef, lider 2- Peygamber, nebi 3- Gelenekçi, muhafazakar 4- Yolcu, yola çıkmış, yolunda giden YOLDAM: 1- Uysal, yola gelen, yolunda giden 2- Usul, metot, tarz YOLDAŞ: Aynı yolun yolcusu, aynı yolu paylaşan, aynı yola gönül vermiş, aynı yola baş koymuş,aynı, töre ya da prensipler üzerinde, fikir ve gönül birliği eden, çok yakınlaşmış dost, dava arkadaşı YOLERİ: birl. Yol/Eri 1- Töreye bağlı, edep erkan sahibi, bilgili, deneyimli YOLKULU: birl. Yol/Kulu mec. Töreye ve kurallara bağlı YOLLUK: (Yolluğ) 1- Kutlu, mübarek 2- Olgun, ergin 3- Halas bulmuş, huzura kavuşmuş, mesut,bahtiyar YOLOĞLU: birl. Yol/Oğlu 1- Fedai, serdengeçti 2- Adak, adanmış, kurban 3- Bağlı, kendini töreye bağlamış YOLUM: Usul, kaide, prensip YONAT: Tam, eksiksiz, kusursuz YONCA: Sulu yerlerde yetişen bir bitki türü YORÇU: 1- Askeri kılavuz, öncü, yol gösteren 2- Yorumcu, yorumlayan, eleştirmen YORDAM: 1- Alışkanlık, eğilim, usul, meleke, beceri 2- Jest, eda, işve, naz YORGA: (Yurga) Rahvan giden at YORNUK: İstirahat, istirahatgah, dinlenme yeri YOVAŞ: (Yavaş) Çelebi, efendi, ağırbaşlı, halim YÖNDEM: (Yöntem) Usul, tarz, teamül, töreye uygun biçimde olan YÖNET: 1- Biçim, tarz, yöntem 2- uygun, uyumlu, uysal, geçimli YÖNTEM: (Yöndem) YÖNTEN: Uslup, tarz, biçim YÖRGENÇ: Dağ dönemeci, dağ yolu YÖRTEM: Usul, biçim, tarz YÖYEN: Mevsim, sezon YUĞAK: Bir su kuşu YUĞKA: İnce YUĞRUŞ: (Yukruş, Yukruç) Eskiden, halktan biri olmasına rağmen, gösterdiği performans ve yararlılıklardan sonra, bey mertebesinde değerlendirilerek, devletin üst düzey kademelerinde görev alan kişi. YULA: 1- Su kaynağı, yerden fışkıran su, göze 2- Işıldak, ışık veren, meşale, kandil YULU: Adalet YULYU: (Yulu, yuluk, Yulug) 1- Yardımcı, yardımsever, fedakar, adil 2- haraç, cizye, vergi 3- traş,traşlı, bakımlı 4- Yağma, yağmacı YULUĞBİRİM: birl. Yuluğ/Birim Uygurlar döneminde alınan mahsul vergisi YULUK: 1- Traşlı, matruş, bakımlı 2- Yağmacı YULUM: 1- Fedakar, yardımsever 2- Yolcu, yoluna bağlı, töresine bağlı YULUN: Yolcu, yola giden YUM: Mutluluk, neşe, ferahlık, rahatlık YUMLU: Mutlu, kutlu, mübarek, huzurlu YUMRU: 1- Yumulu, yumuk, yumruk 2- İri, heybetli, gösterişli YUMUK: Gül, goncagül YUMUŞ: (Yumuç) 1- Söz, öğüt, nasihat 2- Emir, ferman, buyruk 3- Müjde, müjdeli haber 4- Yumuk,yumulmuş, yumruk YUMUTGAN: Yapıcı, birleştirici, pozitif kişilik YUNAK: Üzerinde çamaşır dövülen ve yıkanan, büyük taş parçası YUNMUŞ: Yıkanmış, temiz, titiz, arık YUNT: 1- Çadır, oba, ev, yurt, vatan 2- Terbiyesi tamamlanmamış, yarı yabani at 3- Uygarlık,medeniyet YURÇI: 1- Becerikli, mahir 2- Yirçi, yer gösteren, rehber YURGA: Rahvan giden at. YURT: 1- Vatan, kutsanmış toprak 2- Kaynak, asıl, kök 3- Uygarlık, medeniyet 4- Çadır, oba, ev YURTLAK: Yurt, vatan, sonradan yurt edinilmiş yer, yurtlaştırılmış yer. YUTLUK: Kayıp, zarar YUTUM: Yudum, damla, tike, parça YUVANÇ: Teselli YÜCE: Yüksek, ulu, alicenap, haşmetli YÜCEL: Yücelik, ululuk, haşmet. YÜĞNEK: Alçak gönüllü, mütevazı. YÜĞNÜK: Salih, temiz YÜĞRÜK: Yürük. YÜĞÜNT: Selam YÜKNÜ: Secde, secdede olan YÜKSEL: Yükseklik, ululuk, büyüklük YÜKSELEN: Ulu, kişi. YÜKSELİŞ: Büyüklük, ululuk, ikbal YÜKÜN: Baş eğme, saygı duruşu, tazim. YÜKÜNÇ: Eğilme, reverans YÜKÜNGEN: Eğilen, reverans yapan, saygılı YÜKÜNTÜR: Baş eğdirir, diz çöktürür. YÜKÜNÜK: Eğilme, reverans YÜKÜNÜR: İbadet eden YÜLEK: Okun arkasındaki, denge tüyü. YÜNKÜL: Hafif, narin YÜRE: Daire, helezon, çember YÜREĞİR: Yürekli, cesur YÜREKLİ: Cesur, korkusuz. YÜRİK: Yaşam, hayat,, ömür, geçim. YÜRÜM: Yaşam, hayat, ömür YÜZAK: birl. Yüz/Ak Masum, günahsız. YÜZAKI: birl. Yüz/Akı Masumiyet, temizlik, namus, namusluluk, başarı, beceri YÜZLÜG: (Yüzlüg, yüzlük) Soylu, dürüst, namuslu.