Kağanların Liderliğindeki Temel Unsurlar

Liderin genel olarak tanımını yaparsak, Kim olduğunu bilen, kendisine güvenen, milletine güvenen, önde giden değil onlara gideceği yolu gösteren, sırası geldiğinde kahraman bir asker, cesur bir komutan olabilen Milleti için fedakarlıktan kaçınmayan, sözünün eri, güvenilir ve dürüst olan olan, konuşmayı bilen iyi bir dinleyici olan, sorumluluk sahibi olarak hedefleri olan, ilkeli, emrindekilere güvenen onlarla başarıyı paylaşmayı bilen bir kişi olmalıdır.

Türk kağanlarının liderlik anlayışını aşağıda konuları anlatırken daha ince ayrıntıları ile açıklamaya çalışacağız. Bozkır kavimleride devletin yöneticisi olan kişilere Kağan, Hükümdar, Han, Hakan, Kağan, Tanhu unvanları verilmekteydi. En önemli görevleri milletini doyurmak, korumak, huzur ve mutluluğunu sağlamak, dağınık halde yaşayan Türk boylarını bir bayrak altında toplamaktı.

Uçsuz bucaksız bozkırlardaki yaşantının temelini, hayvancılık ekonomisine yönelik “göçebe hayat tarzı” teşkil eder. Bozkırdaki acımasız tabiat şartları, bozkır insanını uzun bir tarihi süreç içinde devamlı bir mücadeleye yöneltmiştir. Kendilerine özgü örf ve adetler, sanat eserlerinde görülen doğaya yönelik gerçekçiliğin yanısıra ince bir romantizm, at sırtında, arabalar da geçen hareketli bir yaşamın verdiği sonsuz tecrübe; giyim, kuşam, silah ve teçhizatlar gibi öğeler bu insanların farklı karakter ve yapılarını açık bir 2 şekilde vurgulamakta ve öne çıkarmaktadır. Bozkır insanının asıl geçim kaynağı sahip olduğu hayvan sürülerinden ibarettir. Bazı boyların ise toprağa bağlanarak ziraat yaptıkları bilinmektedir.

Ekonomik hayat, savaş ve ani baskınlarda elde edilen ganimetlerle hayvancılığa ve kendilerine bağlı olan boylardan alınan vergilere dayanıyordu. Bozkır devletlerinin ekonomik etkinlikleri yukarıda açıklandığı şekliyledir. Bozkır coğrafyasında hakimiyet kuran ve güçlü bir yapıya sahip olan atlı kavimlerde devlet geleneği ve teşkilatı önemli bir yer tutmaktadır. Bu konuda bozkır kavimlerinin geniş coğrafyaya yayılarak egemen unsur olmalarında çok büyük payları olan kağanların liderlik yeteneklerinin de bilinmesi gerekmektedir.

Kağanların liderlik anlamında yüklenmiş oldukları sorumluluk ve dağınık boyları bir araya getirerek tek devlet çatısı altında toplaması idari ve askeri teşkilat oluşturulmasındaki üstlenmiş olduğu görev ve sorumluluk bilinci çok önemlidir. Bozkırda aileden başlayıp devam eden siyasal örgütlenmenin en üst düzeyi karşımıza devlet yapısı olarak çıkmaktadır. Bu açıdan ele aldığımızda Türklerin tarih boyunca kurmuş oldukları devletlerin sayıca çok olması, Bozkırda yaşayan Türklerin hemen bir otoritenin etrafında toplandığı yada kendisini yönetmek üzere yeteneğine inandığı, cesur ve kahraman bir lideri görevlendirdiğini anlıyoruz.

Engin Güler, Bozkır Kavimlerinde Liderlik Anlayışı (Giriş)